Азия оонньуулара: сэрэбиэй тугу түстүүрүй?

Азия оонньуулара – түөрт сылга биирдэ ыытыллар, Олимпиадаҕа тэҥнээх улахан таһымнаах күрэхтэһии. Быйылгы ХХ сайыҥҥы Азия оонньуулара Япония – Нагоя куоратыгар балаҕан ыйын 19 күнүттэн саҕаланан, үгэннээн ыытылла турар. Манна 45 дойду спортсменнара күрэс 41 көрүҥэр күөн көрсөллөр.

Бу орто туруу бараан дойдуга киһи аймах ордук хойуутук тоҕуоруһан олорор континенын сүдү күрэхтэһиитигэр саха спорка кыһатын иитиллээччилэрэ кытталларынан киэн туттуох кэриҥнээхпит. Ол курдук, Таджикистан Республикатын көҥүл тустууга хамаандатын аатыттан Айаал Белолюбскай уонна Виктор Рассадин кыттыахтара.

Бүгүн, Азия оонньууларын көҥүл тустууга күрэхтэһиитин сэрэбиэйэ таҕыста. Сэрэбиэйгэ рейтинг эҥин туһаныллыбатах. Күүстээхтэри араарбакка, этэргэ дылы, хайдах баарынан, «хараҕа суох сэрэбиэй» быһыытынан сеткалары оҥорбуттар. Биллэрин курдук, бу күрэс Олимпиада курдук тэриллэн ыытылларын быһыытынан, тустууга олимпийскай эрэ ыйааһыннар киллэриллэллэр.

57 киилэҕэ барыта 21 бөҕөс сэрэбиэйгэ кыттыбыт. Айаал Белолюбскай иккис бөлөххө киирбит. Кини бастаан финал 8/1-гэр иранец Али Моменины кытта киирсэр буолбут. Момени – бу ыйааһыҥҥа дойдутугар Азия быйылгы чемпиона Вализаде кэнниттэн иккис нүөмэрдээх бөҕөһүнэн биллэр. Кини Исламскай оонньууларга үһүс буола сылдьыбыта.

Манна даҕатан эттэххэ, иранецтар бу оонньууларга иккис састааптарын ыыппыттар диэххэ сөп. Ол курдук, Милад Вализаде (57 кг), Рахман Амузадхалили (65 кг), Амир Яздани (74 кг), Камран Гасемпур (86 кг), Хасан Яздани (9 кг) – олохтоохтук оҥостон, аан дойду чемпионатыгар кыттарга суоттаммыттар. Арай, ыарахан ыйааһыҥҥа аан дойдуга бастыҥынан биллэр Амир Заре эрэ, ити икки улахан күрэхтэһиилэргэ иккиэннэригэр кыттар буолбут.

Өссө бу бөлөххө көрөргүт курдук Айаалга кореец чугас, салгыы Аман (Индия), Абдуллаев (Узбекистан), Огава (Япония) курдук күүстээх бөҕөстөр бааллар.

Онтон Виктор Рассадин тустар 74 киилэтигэр 14 бөҕөс сэрэбиэйи ааспыт. Виктор квалификацияҕа Бахрейнтан тустар дагестанец Магомедрасул Аслуевы кытта киирсэр. Аслуев — Азия быйылгы чемпионатын иккис призера. Манна кыайдаҕына — олохтоохтор эрэллэрэ, аан дойду чемпиона Аоягига тахсар. Дьэ онно дьолуота билиэҕэ. Сэрэйдэххэ, Рассадин-Аояги киирсиитин кыайыылааҕа финал аҥарыгар кыргыз Токтомамбетовы кытта тустара буолуо.

Сэрэбиэй аата — сэрэбиэй. Инники ааттарыттан-суолларыттан тутулуга суох, ким бу күҥҥэ, бу чааска төһө үчүгэй бэлэмнээҕэ, кыайыыга дьулуурдааҕа быһаарыа. Састаап күүстээх. Билиҥҥи кэмҥэ көҥүл тустууга Азия континенын бөҕөстөрө баһылыыр оруолу ыллылар диэххэ сөп.

Хаһан баҕарар буоларыныы, биһиги бэйэбит бөҕөстөрбүтүгэр ыалдьабыт уонна «саалаахтан самнымаҥ, охтоохтон охтуман» диэн алгыспытын ыытабыт. Итиэннэ сэмээр, мэтээлгэ тиксэллэрэ буоллар диэн ыралана саныыбыт.

Санатан эттэххэ, саха бөҕөстөрүттэн 2010 сыллаахха Гуанчжоуга (Кытай) ыытыллыбыт Азия оонньууларыгар Леонид Спиридонов Казахстан аатыттан кыттан, 66 киилэҕэ боруонса мэтээли ылары ситиспитэ. Оттон Айаал Лазарев 2023 с. Кытай Хачжоу куоратыгар буолбут оонньууларга Кыргызстан аатын көмүскээн, 125 кг ыйааһыҥҥа эмиэ үһүс бириистээх миэстэни ылбыта.

Оонньуу көҥүл тустууга күрэхтэһиитэ алтынньы 2-3 күннэригэр буолар. Бөҕөстөрбүтүгэр ситиһиилэри баҕарабыт!

Петр ПАВЛОВ.