Атаһым Бооккой – 85-һэ  

Прокопьев Прокопий Яковлевич – Прокопий Чуукаар, суруйааччы, журналист 1941 сыллаахха от ыйын 17 күнүгэр Ньурба оройуонун Чуукаар дэриэбинэтигэр төрөөбүтэ. Кинини оҕо эрдэҕинэ Бооккой диэн ааттыыллара.

Мин ийэм эмиэ Чуукаартан төрүттээх, Лаппаҕай кыыһа Семенова (Николаева) Фекла Герасимовна кэргэн тахсан чугас турар Малдьаҕар дэриэбинэтигэр ыал буолан олорбута. Онон Бооккойдуун төһө да Чуукаарга үөскээбэтэрбин, биир дэриэбинэттэн сылдьар курдук сананабын. Биһиги аан бастаан көрсүһүүбүт 1969 с. Москва куоракка кини литературнай институкка үөрэнэ кэлбитигэр буолбута. Оччолорго Бооккой Бүлүү училищетын бүтэрбит сиппит-хоппут улахан уол этэ. Онон Москваҕа үөрэнэр саха студеннарыгар тута лидер буола охсубута.

Ол кэмнэргэ саха студеннара остолобуойу наймылаһан бырааһынньыктары атаарар буолаллара. Ол арыгыта суох ааспат буолара. Бооккой студеннар түмсүүлэрин баһылыаҕыттан, тэрилтэлэр кулууптарын кыра сыанаҕа наймылаһан бырааһынньыктары аны онно ылар буолбуппут. Онно Саха сиригэр дэриэбинэҕэ буоларын курдук, ырыалаах-тойуктаах уонна аныгылыы үҥкүүлээх буолара. Ханан да арыгы суоҕа. Бу кэмҥэ элбэх эдэр ыччата мустар буолбута. Кини олорор уопсайыгар иллэҥ кэммэр кэлэ-бара сылдьарым. Онно Анатолий Старостинныын уонна Иван Мигалкинныын билсэн турардаахпын. Толя бэйэтин хоһооннорун түүнү быһа да сылайары билбэккэ ааҕыан сөбүн билбитим.

Биирдэ мин саас киниттэн сурук туттум. Сурукка: “Бу хаһыакка Чуукаар алта кыра оҕолоох олохтооҕо “Москвич” массыынаны лотеряҕа сүүйбүт диэн тахсыбыт. Бу эн убайыҥ Бүөтүр буолуон сөп”, диэн суруллубут этэ. Ол саҕана мобильнай телефон да, интернет да суоҕа. Сурук почтанан өр айаннаан кэлэрэ. Онон мин тугу да билбэккэ олорор кэмим этэ.  Почтаттан убайбын переговорга ыҥыран кэпсэттим. Онтум кырдьык кини массыына сүүйбүт эбит. Билиэти номнуо бэрэбиэркэҕэ Госбаҥҥа почтанан ыыппыттар. Оччолорго ас-таҥас туох барыта кычым этэ. Массыынаны хас да сыл уочараттаһан, тоҕус сорунан дьон атыылаһар кэмнэрэ этэ.

Оттон Кавказ олохтоохторо оҕуруот аһын – мандарины эҥин атыылаан биир сайын элбэх үбү киллэринэллэрэ. Онон массыынаны икки бүк сыанаҕа да авторынокка атыылаһалларын кэрэйбэт этилэр. Мин дойдубар тиийэн убайбыттан дэбиэринэс ылан, Москваҕа массыынаны ылан үрдук сыанаҕа эргитэн биэрэн, убайбар үтүө көмө оҥорбуттааҕым. Дьэ бу кэнниттэн алта оҕолоох быстар дьадаҥы ыал саҥа дьиэ туттан, ынах сүөһү атыылаһан байан-тайан барбыта. Бу ыал олоҕо лаппа тупсуутугар Бооккой көмөтө улахан.

“Эн хаартыскаҕа үчүгэйдик түһэрэр эбиккин. Саха студеннарын хаартыскаҕа түһэрэн “Эдэр коммунист хаһыакка ыыт”, — диэбиттээх. Онон кини көҕүлээһининэн хаартыскалары ыыппыппын кырдьык, “Эдэр коммунист” таһаарар буолбута. Хаартыскалар аны быһаарар суруктаах буолуохтарын наада этэ. Онон суруйар идэни баһылааһын түбүгэ буолбуттаах.

1977 с. Москваҕа Бүтүн Союзтааҕы эстрада артистарын конкурса буолан ааспыта. Онно Саха сириттэн атрист Петр Пестряков конферансье жанрыгар 1-кы миэстэни ылбыта. Бу Саха сирин артистарыттан бастакы улахан ситиһии этэ. Бу туһунан фотоочерк оҥорон “Эдэр коммунист”-ка ыыппыпын тутатына таһаарбыттара. Оччолорго Бооккой бу хаһыакка үлэлиирэ. Онон кини ыстатыйаны ааҕан баран хаһыат тэлэҕэр маннык суруйан турардаах:

“Успех үөһэ успех! Эҕэрдэлиибин. Кытаат. Ученай буола сатааһын төһө кэскиллээҕин билбэтим эрээри, биири бэлиэтиэхпин баҕарабын. Эн бу суруйан, хаартыскаҕа түһэрэн ыыппатаҕыҥ буоллар, бу олох суох буолуо этэ. Оттон эн үйэҥ тухары ханнык эрэ открытиены оҥоро сатаан баран кыайбатаххына даҕаны санааргыыр табыллыбат. Өскө ол кырдьык арыллыахтаах открытие буоллаҕына, хаһан баҕарар ким эбит арыйыа турар ээ. Оттон мантыҥ хатыланар кыаҕа суох. Мин санаабар, бу өссө ордук тардар, угуйар күүстээххэ дылы”.

Москватааҕы литературнай институту бүтэрбит, идэтийбит редактор, маны таһынан журналист киһи мин үлэбин үрдүктүк сыаналаан, миигин журналистикаҕа көһөргө ыҥырбыта миэхэ олус үрдүк сыана буолар.

// Жюри председателэ, РСФСР народнай артиһа И.Г. Шароев П.Пестряковы эҕэрдэлиир.

Кэлин “Москва-80” Олимпиаданы мин аккредитациялаах, кини кэтэхтэн миэхэ кэлэн олорон Саха сирин радиотынан, хаһыатынан элбэхтик сырдатан турабыт.

Олимпиадаҕа биһиги бөҕөспүт, олимпийскай чемпион Павел Пинигин кыттыыны ылбыта.

// Олимпийскай чемпион Павел Пинигин илиитин судьуйа көтөҕөр.

Бооккой үгүс элбэх мөккүһүннэриилээх, ааҕааччылары тардар ыстатыйалары суруйталаан, “Эдэр коммунист” хаһыат тирээһин лаппа үрдэтэн турардаах. Элбэхтэн биир холобур аҕаллахха: “Сааһырбыт кыргыттар хайдах олороҕут?” ыстатыйата кэмигэр хаһыат сирэйигэр элбэх дьүүлгэ турбуттаах.

// Бооккой Бүлүү училищетын директорынаан, Саха Республикатын үтүөлээх учууталын Иванов Михаил Спиридоновичтыын (Багдарыын Сүлбэни) кытта.

Кэргэнэ Амма кыыһа Вера Васильевна Бооккойу дьиэ-уот түбүгүттэн босхолоон улаханнык абыраан турар. Айар үлэҕэ сылдьар дьон аҥардас үлэлэригэр эрэ оҕуттахтарына, тахсыылаахтык үлэлииллэрэ биллэр. Кинилэр икки оҕолоохтор: кыыстара Нюрбина, уоллара Васек. Иккиэн туспа ыаллар. Элбэх сиэннэрдээхтэр.

Дьоҥҥо-сэргэҕэ истиҥ-иһирэх сыһыаннааҕа, сымнаҕас майгылааҕа уонна санаатын өрө көтөҕө сырыттахха элбэх кэпсээннээх-ипсээннээх буолааччы.

Бооккойго – Прокопий Чуукаарга өссө да уһун олоҕу, чэгиэн-чэбдик доруобуйаны, дьонун-сэргэтин өссө да үөрдэ турарыгар баҕарыаҕыҥ.

Ахтыыны суруйда Василий Васильевич СЕМЕНОВ, техникаҕа наука доктора, профессор, Космонавтика академиятын бочуоттаах академига, Москватааҕы авиационнай институт профессора, ССРС изобретателэ, Саха Республикатын государственнай бириэмийэтин лауреата. ССРС Суруналыыстарын союһун чилиэнэ, Москватааҕы Олимпиадаҕа Саха сирин журналистарыттан аккредитацияламмыт суос соҕотох корреспондент.

Ааптар хаартыскалара.

Москва, 2026 с., балаҕан ыйа.