“Буорахтаах” бэтэрээннэр

Бэс ыйын 6-7 күннэригэр Намҥа, Россияҕа уонна Саха сиригэр ИДьМ бэтэрээннэрин сэбиэттэрэ тэриллибитэрэ 35-с сылыгар, биллиилээх государственнай уонна политическай деятель Винокуров И.Е. төрөөбүтэ 130 сылыгар анаммыт республика ИДьО бэтэрээннэрин 2-с Спартакиадата ыытылынна.

Бэс ыйын 5 күнүгэр айаннаан кэлбит күрэхтэһиини тэрийээччилэр уонна спортсменнар Аппааны  бөһүөлэгэр И.Е. Винокуров пааматынньыгар сибэккилэри уурдулар уонна кини аатынан музейга сырыттылар. 176 кыттааччылаах сэттэ хамаанда спорт уон көрүҥэр икки күн устата күрэс былдьаста. Олор истэригэр биир международнай маастар, 14 Россия уонна СР маастардара, 11 cпорт маастарыгар кандидаттар бааллар. Нам 32, Уус-Алдан 30, Амма 29, Мэҥэ-Хаҥалас 25, Горнай 23, Чурапчы 21, Таатта 16 бэтэрээннэрэ кытыннылар.

“Эҥсиэли” стадиоҥҥа Спартакиада арыллыытыгар кыттааччылар хамаандалара парадтара ИДьМ сэбиэтин знамятын таһаарыылаах буолла. Кэккэ бэтэрээннэргэ республика ИДьМ уонна Нам улууһун дьаһалтатын наҕараадалара уонна бэлэхтэрэ туттарылыннылар.

Саахымакка Нам хамаандата (Максимов Д., Винокуров П., Сабарайкина Т.) 11 очукуону хомуйан иккис төгүлүн бастаата, биирдэ эрэ тэҥнэстэ. Хамаанда икки күрэсчитэ дуоскаларыгар бастаатылар.

Иккис миэстэни икки тэҥнэһиилээх Амма хамаандата (Яковлев П., Устинов И., Новожилова Л.) 10 очукуону хомуйан ылла. Былырыыҥҥы көрдөрүүтүн хатылаата. Биир күрэсчит бастаата, атыттар призер буоллулар.

Үһүс миэстэҕэ биир тэҥнэһиилээх, икки хотторуулаах Уус-Алдан хамаандата (Никифоров С., Григорьев Н., Бубякина М.) 7 очукуоланан  тигистэ. Биир күрэсчит үһүс буолла. Былырыыҥҥы үһүс миэстэлээх Таатта хамаандатын коэффициенынан төрдүс миэстэҕэ үтүрүйдэ.

Биэс очукуолаах мэҥэ хаҥаластар бэһис буоллулар. Горнай хамаандата Чурапчыны эрэ кыайан алтыс миэстэҕэ тигистэ. Чурапчылар очукуота суох тиһэх миэстэҕэ тэбилиннилэр.

Пневматическай саанан тобуктаан уонна туран эрэ ытыыга 135 очукуону ылбыт Уус-Алдан хамаандата (Сивцев В., Ушницкий М., Самсонова М.) чемпион буолла. Ушницкай уонна Самсонова иккис миэстэни ыллылар. Кинилэртэн биир очукуонан хаалбыт Таатта хамаандата (Саввин И., Тарбахов Р., Ефимова Е.) иккис миэстэни ылла. Саввин чемпион, Тарбахов уонна Ефимова үһүс буоллулар.

Үһүс миэстэни 93 очукуолаах Нам хамаандата (Эверстов С., Иванов В., Cофронова А.) эриэ-дэхситик кыттан ылла. Кинилэртэн икки очукуонан хаалбыт Горнай хамаандата төрдүс буолла. Солдатова Феодосия дьахталларга бастаата. Бэһис миэстэҕэ кинилэртэн икки очукуо хаалбыт Мэҥэ-Хаҥалас хамаандата тигистэ. Чурапчы алтыс, Амма бүтэһик буоллулар.

Теннис күрэҕэр Мэҥэ-Хаҥалас хамаандата (Атласов Н., Скрябин А., Герасимова М.) кыайда. Горнай хамаандата (Федоров К., Атласов Р., Прокопьева Г.) иккис, чурапчылар (Петров В., Посельский И., Никонова Е.) үһүс призер буоллулар. Таатта – төрдүс, Амма – бэһис, Нам – бэһис, Нам2 – алтыс буоллулар. Уус-алданнар тиһэх миэстэҕэ тэбилиннилэр.

Дартс күрэхтэһиитигэр Нам хамаандата (Сивцев В.,Саввинов П., Иванова Татьяна) 3377 очукуолаах чемпион буолла. Иккис миэстэни Мэҥэ-Хаҥалас хамаандата (Алексеев Р. , Колесов В., Саввина В.) 3273 очукуону хомуйан ылла. 774 очукуолаах Саввина дьахталларга үчүгэй көрдөрүүлэннэ. Уус-Алдан хамаандата (Кириллов А., Сивцев В., Самсонова М.) 2944 очукуону хомуйан үһүс буолла, Кириллов 1522 очукуону хомуйан абсолютнай кыайыылаах буолла. Төрдүс – Амма, бэһис – Таатта, алтыс – Горнай буоллулар, бүтэһиккэ Чурапчы хамаандата.

Маҥнайгы күн түмүгүнэн спорт түөрт көрүҥэр күрэхтэһиилэр кэннилэриттэн Нам хамаандата эрэллээхтик инники күөҥҥэ тахсыбыта. Мэҥэ-Хаҥалас, Уус-Алдан, Таатта хамаандалара бэйэ-бэйэлэриттэн биирдии очукуо арыттаах буоланнар, бириистээх миэстэлэргэ дураһыйаллара көстүбүтэ.

Киэhээ II Спартакиада чэрчитинэн М.К. Аммосов аатынан култуура уонна духуобунай сайдыы дыбарыаhыгар сэттэ улуус Ис дьыалаҕа отделларын бэтэрээннэрэ добуоччу нүөмэрдэрдээх астык кэнсиэри туруоран, элбэх биhирэбили хомуйдулар.

Дуобакка уус алданнар (Пухов М., Григорьев Н., Бубякина М.) 24 очукуону хомуйан бастаатылар. Намнар (Кычкин Г., Назаров Н., Собакина Л.) кинилэргэ сирэй хотторон уонна коэффициенынан сабырыйтаран иккис, 19 очукуолаах аммалар (Устинов И., Константинов А., Расторгуева Е.) үһүс призер буоллулар. 17 очукуолаах Таатта – төрдүс, биир очукуонан хаалан Мэҥэ-Хаҥалас – бэһис, 14 очукуолаах Чурапча – алтыс миэстэлэргэ тигистилэр, 12 очукуоламмыт Горнай бүтэһик миэстэҕэ хаалла.

Волейболга горнайдар бастаатылар, иккис – Амма, үһүс – Нам, мэҥэ хаҥаластар – төрдүс, таатталар – бэһис, чурапчылар – алтыс миэстэҕэ тигистилэр. Урут элбэхтэ бастыы сылдьыбыт уус алданнар бүтэһик буолан соһуттулар.

“Үс төгүл үс” ыстаныыга намнар (Иванов В., Эверстов С.) кыахтаахтык бастаатылар. Иккис миэстэҕэ таатталар (Оросин А., Хатылыков Н.) тигистилэр. Үһүс миэстэни аммалар (Данилов И., Дягилев А.) ыллылар. Төрдүскэ мэҥэлэр, горнайдар бэһис, алтыс уус алданнар буоллулар. Бүтэһик миэстэни иккис кыттааччыта суох Чурапчы хамаандата ылла.

Чэпчэки атлетика эстафета 800х400х200х100 м сүүрүү этаптарыгар 4 эр киһи 1 дьахтар кыттааччылаах хамаандалар бэрт хатыһыылаахтык күрэс былдьастылар. Нам 5:06 мүнүүтэлээх бастаата, иккискэ Уус-Алдан (5:17), үһүcкэ Амма(5:33) хамаандалара тигистилэр. Төрдүс Горнай (6:07), бэһис Чурапча (6:08), алтыс Таатта (6:19) буоллулар, тиһэххэ Мэҥэлэр (6:20) буоллулар.

АК ыһыыта уонна хомуйуута (эр киһи), ПМ ыһыыта уонна хомуйуута (дьахтар), тардыныы (эр киһи), челночнай сүрүү (дьахтар), ыараханы көтөҕөн сүрүү (эр киһи) уонна бары финишка сүүрэн тиийиилэрэ этаптардаах военизированнай эстафета элбэх ыалдьааччылар күүстээх хаһыыларыгар-ыһыыларыгар ааста. Бастакынан саҕалаабыт Таатта хамаандата (1:41,22) кыайда. Нам (1:44,72) – иккис миэстэни, Уус-Алдан (1:45,37) үһүс миэстэни ыллылар. Төрдүскэ Горнай (1:47,00) таҕыста, Чурапча (1:52,00) – бэһис, Амма (1:52,37) – алтыс буоллулар. Урут элбэхтэ бастаабыт Мэҥэ (1:56,34) тиһэх буолбута туспа сенсация буолла. Уопсай түмүк бириэмэтиттэн тардыныы ахсаана көҕүрэтиллэн ыраас бириэмэҕэ  оруолу оонньоото.

Аҕыстыы эр киһи кыттааччылардаах хамаандалар канат тардыһыытыгар күрэстэрэ эмиэ элбэх ыалдьааччылар хаһыытыгар ортотугар ааста. Уус алданнар кыайдылар, намнар – иккис, таатталар –үһүс буоллулар, төрдүс мэҥэлэр, бэһис аммалар, алтыс горнайдар буоллулар. Чурапчыларга үс дьахтар кыттан тиһэх миэстэнэн муҥурданнылар.

Иккис күҥҥэ намнар тэтимнэрин ыһыктыбатылар, үчүгэй тэрээһиннээх уус алданнар күннэрэ тыкта, таатталар хаалсыбатылар, арай мэҥэлэр чугуруҥнаан биэрдилэр.

Уопсай түмүккэ

22 очукуолаах Нам хамаандата ырааҕынан бастаата. Уус-Алдан 34 очукуону хомуйан иккис миэстэни ылыыта соһуччу соҕус буолла. 36 очукуону хомуйан Таатта – үһүс, 40 очукуолаах Амма – төрдүс буоланнар, былырыыҥҥы көрдөрүүлэрин хатылаатылар. Бэһис 45 очукуолаах мэҥэлэр, биир очукуонан хаалан Горнай алтыс буолла, Чурапчы тиһэх миэстэҕэ.

Кыайыылаах хамаандаларга кубоктары уонна мэтээллэри, грамоталары улуус баhылыгын солбуйааччыта Протопопов Е.А. күрэхтэһии кылаабынай судьуйата Яковлев Д.А. туттардылар, онтон күрэхтэһии көрүҥнэринэн бастаабыттарга Нам Ис дьыалаҕа отделын бэтэрээннэрин ааттарынан анал бириистэри аймахтара уонна судьуйалар туттардылар.

Тэрийэр комиссия улуус дьаhалтатын баһылыга Слепцов Ю.И. салалтатынан үчүгэй үлэтин түмүгэр күрэхтэһии үрдүк таһымнаахтык ааста. Спортсменнар күрэхтэһии хаамыытынан, истиҥ сыhыаннаhыыттан итиэннэ минньигэс, тотоойу астаах, удамыр сыаналаах остолобуой үлэтинэн астынан-махтанан дойдуларыгар тарҕастылар.

Петр ЯКОВЛЕВ.