Осип Михайлов бэйэтигэр эрэллээх

// “Дьулурҕан” архыыбыттан

…Былырыын кулун тутар саҥатыгар Майаҕа ыытыллыбыт Н.Н. Тарскай бирииһигэр Саха Республикатын көҥүл тустууга чемпионатыгар 60 киилэҕэ 53 кыттааччыттан бастакы миэстэҕэ тахсыаҕыттан, Россия чемпионатын үс төгүллээх финалиһа Осип Михайлов эчэйиилээх буолан тустуу күрэхтэһиитигэр кыттыбакка сылдьан баран, бу дьыл олунньу ыйыгар көбүөргэ үһүстээн эргиллибитэ.

Турцияҕа Яшар Догу аатынан улахан таһымнаах норуоттар икки ардыларынааҕы Голден Гран-при турнирга эриэ-дэхси көрдөрүүнү ситиспитэ. Онно кини бэйэтин киһитэ В.Петрову, казах Ю.Абикеновы, монгол Д.Тумуру кыайталаан баран, финалга тахсар иһин киирсиигэ аан дойду экс-чемпиона, Олимпиада-2008 призёра болгарин Р.Великовка хотторон кэбиспитэ. Оттон үһүс бириистээх миэстэни ким ыларын быһаарсыыга Р.Окороковы 2:1 ахсаанынан кыайан, пьедестал үһүс үктэлигэр тахсыбыта. Онон тустууну таптааччыларга, улахан үөрүйэхтээх киһи буоларынан, аны сайын биһиэхэ ыытыллар дойду чемпионатыгар мэтээлгэ киирсэр кыахтааҕын көрдөрөн, сэргэхсийиини үөскэппитэ.

Тустууну сэҥээрээччилэр билэргит буолуо, Осип 2008 сыллаахха Россия чемпионатын кэнниттэн улахан кыһалҕаҕа кыһарыйтаран, «тустуубун тохтотобун дуу, суох дуу?» диэн улахан толкуйга ыллара сылдьыбытын. Онуоха оҕо эрдэҕиттэн эрчийбит киһитэ, тренерэ В.Н. Кириллин: «Билигин да эдэргин, дьиҥ ис кыаххын көрдөрүөххүн, итэҕэтиэххин наада», — диэн тылыгар киллэрэн, эрчиллиитин сөргүтэргэ санаммыта. Итиэннэ туох баар ыарахаттары ааһан, 2009 сыллааҕы Россия чемпионатын үрүҥ көмүс призёра буолан, кыахтааҕын итэҕэппитэ.

— Бу мэтээл миэхэ саамай сыаналаах. Билигин дууһалыын чэпчээтим, — диэн Осип бэйэтин ис санаатын быктаран турардаах.

Уопсайынан, Казаньҥа ыытыллыбыт чемпионат түмүгүттэн сиэттэрэн эттэххэ, Осип улахан спорт олоҕун эндирдээх суолларын эрдээхтик туораан, дьиҥ кыаҕын көрдөрбүтүттэн киһи ордук астынар уонна кини ити ситиһиитин дьиҥнээх хорсун быһыыга тэҥниир.

Биир кэмҥэ бөҕөс тустар таһымын намтата сылдьыбыта. Ону ыйыталаһан биллэххэ, социальнай өттүнэн олоҕо мөлтөх буолан, санааҕа ылларан сүгүн-саҕын дьарыктамматах. Биһиги ардыгар спортсмен туох-ханнык кыһалҕалааҕын, олоҕо-дьаһаҕа хайдаҕын билбэккэ сылдьаммыт, үрдүк көрдөрүүнү кэлтэйдии ирдиирбит эрэ баар суол. Оттон «Киһи – санаа кулута» диэн саамай сөпкө этэллэр эбээт. Маннык түгэҥҥэ спортсменнар хааччыллыылаах буолалларын эрэйэр кыһалҕа күөрэйэн тахсар. Уопсайынан, спортсменнар бары өттүнэн көмүскэллээх буолуулара хаһан баҕарар сытыытык турар кыһалҕа. Онон кинилэргэ өрүү кыһамньылаах болҕомто эрэйиллэр.

Осип Михайлов спорка биир чаҕылхай ситиһиитинэн, 2007 сыллаахха Москваҕа ыытыллыбыт Россия чемпионатыгар чаҕылхай кыайыыта буолар. Бээрэ, ол кыайыы хайдах этэй? Оччолорго аан дойду Кубогын кыайыылааҕа, Европа чемпионатын призёра Джамал Отарсултановтыын кыһыл көмүс мэтээли ким ыларын быһаарсар хапсыһыыларын видеокассетаҕа хаста эмэ хатылаан көрүөххэ сөп.

Тустуу биһиги уолбутугар ыараханнык саҕаламмыта, бастакы түһүмэххэ 1:4 ахсаанынан сабырыйтаран кэбиспитэ. Иккискэ киирэн 1:1 ахсааҥҥа, очкону кэнникинэн ылбытын быһыытынан кыайыылааҕынан ааттаммыта уонна көрсүһүү ахсаанын тэҥнээбитэ. Үһүс быһаарыылаах киирсии өссө тыҥааһыннаах буолбута. Хайалара да очко ылсыбатаҕа, онон сэрэбиэй быраҕыллыбыта. Хайа аатай, бу сырыыга түөрэх биһиги туспутугар түһэр ини (2006 с. финалга Осип сэрэбиэйинэн Кудуховка хотторбута) дии олордохпутуна, судьуйа кыһыл өҥү көрдөрбүтэ – ол аата, Михайлов атахтыыр буолбута. Һуу! Биһиги өрө тыынабыт. Уолбут киһитин атаҕыттан ылаат, көбүөргэ олордон кэбистэ. Баал баар! Суох, судьуйа тоҕо эрэ ыксаабат, маннык түгэҥҥэ атыттарга тута очко биэрээччи этэ дии! Атын судьуйалар тугу көрөллөр? Арай, Осип салгыы атаҕыттан лаппыйан ылан киһитин кутталлаах балаһыанньаҕа кулахачытан ааһар. Кэмниэ-кэнэҕэс дьэ, биһиги бөҕөспүт кыайбытын биллэрэн күүтүүлээх свисток чуһуурар.

Бэл, «күөх экранынан» көрө олорон, тус бэйэбит кыайбыт курдук сананан, чэпчээбиттии «һуу» дии түстүбүт.

Осип Михайлов – Россия чемпиона! Хас эмэ сыллаах тохтобул кэнниттэн кини Сахатын сиригэр кыһыл көмүс мэтээли аҕалан, саха тустуута билигин даҕаны инникилээҕин уонна бэйэтэ сиппит-хоппут маастар буола үүнэн тахсыбытын дьиҥнээхтик итэҕэппититтэн, тустууну таптааччылар улахан дуоһуйууну ылбыттара.

Дьэ, ити курдук 55 киилэҕэ Бесик Кудухов суоҕунан, бастыҥынан биллэриллибит Д.Отарсултановы 2:1 ахсаанынан кыайан, Осип Михайлов эмиэ да көһүтүллүбүт, эмиэ да соһуччу кыайыыны ситиспитэ. Дьиҥин ылан көрдөххө, Осип Джамалы бу иннинээҕи Россия чемпионатыгар эмиэ кыайбыта, онон сирэй көрсөн киирсиигэ билиҥҥитэ ахсаан биһиги уолбут туһатыгар диэххэ сөп.

Онон бэйэбит дьиэбитигэр-уоппутугар ыытыллар Россия чемпионатыгар 55 киилэҕэ мэтээл иһин киирсэр биир эрэнэр киһибит, бу сыллар усталарыгар элбэх буһууну-хатыыны ааспыт, баай опыттаах – Осип Михайлов буолар.

Петр ПАВЛОВ.

“Дьулурҕан” хаһыат архыыбыттан, 2011 сыл.

“Дьулурҕантан”: Осип Викторович Михайлов 1984 сыллаахха тохсунньу 4 күнүгэр Горнай улууһун Мытаах нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Дьиикимдэ орто оскуолатыгар үөрэммитэ. Кини бастакы уонна билиҥҥи тренерэ – Саха сирин үтүөлээх тренерэ Владимир Николаевич Кириллин. Көҥүл тустууга норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастара.

Бастыҥ ситиһиилэрэ: «Азия оҕолоро» спортивнай оонньуу (2000) итиэннэ Монголияҕа, Испанияҕа ыытыллыбыт норуоттар икки ардыларынааҕы турнирдар кыайыылаахтара, Россия чемпионатын үрүҥ көмүс призёра (2006, 2009), бырааттыы Белоглазовтар, С.Саркисян уонна Я.Догу ааттарынан норуоттар икки ардыларынааҕы турнирдар призёрдара, Россия чемпиона (2007), аан дойду Кубогын кыайыылааҕа, Россия студеннарга чемпиона (2008).