Анатолий Кырджагасов: «Сүүрүү саҥа таһымҥа таҕыста»

2025 сыл түмүгүнэн Саха Республикатын физическэй култуураҕа уонна спорка анал хамыыһыйатын быһаарыытынан, Саха сирин спорка бастыҥ үлэлээх федерациятынан – чэпчэки атлетика федерацията (салайааччы А.А. Кырджагасов) буолбута. Наҕараада “Чемпионнар баалларыгар” туттарыллыбыта.

Кырдьык даҕаны, спорт маассабай буоларын ситиһиигэ, дьон күннэтэ этин-хаанын эрчийиигэ дьарыктанарын көҕүлээһиҥҥэ, күрэхтэһиилэри тэрийэн ыытыыга СР чэпчэки атлетикаҕа федерацията улахан үлэни ыытар. Ол курдук, ааспыт сылга федерация “Тымныы оройо”, “Кыайыы сүүрүүтэ”, “Саха сиринээҕи полумарафон”, “Олоҥхо марафона”, Манчаары оонньууларын чэрчитинэн түүҥҥү сүүрүү, 100 км сүүрүүгэ Россия чемпионата курдук элбэх кыттааччылаах улахан таһымнаах күрэхтэһиилэри ыытыста, барыта 22 күрэхтэһиини тэрийдэ, көҕүлээтэ.

-Анатолий Андреевич, эҕэрдэ! Былырыын Саха сирин чэпчэки атлетикаҕа федерациятын үбүлүөйдээх 25 сыла, уонна уопсайынан даҕаны, мин санаабар, 2025 сыл чэпчэки атлетикаҕа элбэх күрэхтэһиилэр да ыытылыннылар, сүүрүүнэн дьарыктанааччылар даҕаны элбээтилэр. Ситиһии бөҕө буолла, федерация өттүттэн үлэ ыытыллар. Дьэ, баһаалыста, бэйэҥ санааҕын үллэстэргэр көрдөһөбүн.

-Улахан махтал! Саха дьоно-сэргэтэ көрөллөр, сүүрээччилэр сүрдээх элбэхтэр. Ордук, бэйэлэрэ сөбүлээн туран сүүрээччилэр, нууччалыы эттэххэ любителлэр. Мин көрөрбүнэн, республикаҕа 50 тыһыынчаттан итэҕэһэ суох киһи күннэтэ сүүрүүнэн дьарыктанар. Ыйга биирдэ сүүрээччилэр буолбакка, нэдиэлэҕэ үстэ-түөртэ сүүрээччилэр сүрдээх элбэхтэр. Бу наһаа кэрэхсэбиллээх дьыала.

Уопсайынан, саха өйдөбүлүгэр чөл олоҕу түстүүр сүрдээх үчүгэй үлэ спорт өттүттэн, тустаах министиэристибэ өттүттэн бара турара ити уопсай үлэ көрдөрүүтэ. Ону таһынан кэнники сылларга биһиэхэ сүүрүүгэ элбэх спорт маастардара, кандидаттар, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастардар баар буоллулар. Ити биллэн турар, аҥардас чэпчэки атлетика федерациятын үлэтэ эрэ буолбатах, спортсменнар дьулуурдара, тулуурдара, бэриниилээхтэрэ, кинилэр ити ыарахан үлэлэрин түмүгэ буолар дии саныыбын.

Бу кэнники кэмҥэ спорт министиэристибэтэ федерацияларга кыра да буоллар син харчы көрөр буолан эрэр. Ол көрдөрүүтэ, биллэн турар, баар. Итиэннэ махтаныахпын баҕарабын, улуустардааҕы чэпчэки атлетика федерацияларыгар. Кинилэр үөһэттэн дьайыыны, ыйыыны-кэрдиини кэтэспэккэ, бэйэлэрэ элбэх тэрээһиннэри ыыттылар, ыыталлар, өссө даҕаны ыытыахтарын баҕараллар. Үгүстэрэ кимтэн да көрдөспөккө, бэйэлэрин үптэригэр-харчыларыгар тэрийэллэр. Ити, норуот чөл, чэгиэн-чэбдик олоххо тардыһыытын көрдөрөр.

Үсүһүнэн этиэм этэ, бу уопсайынан саха омуга, биһиги тыйыс тымныылаах кыһыҥҥы кэмҥэ кислорода олох аҕыйах сиргэ олорор дьоннор, син эмиэ аһара итии дойдуларга олорор эфиоптар курдук, ыарахан усулуобуйаҕа олорон сүүрүүнэн сөбүлээн дьарыктанар. Онон мин көрөрбүнэн, бу биһиги, саха омуга, Саха сиригэр олорооччулар уһун тыыннаахтар, уһун сиргэ сүүрүүгэ айылҕаттан аналлаахтар диэхпин баҕарабын. Ол тахсан, көстөн эрэр. Биһиги спортсменнарбыт кылгас дистанцияларга сүүүрүүлэргэ взрывной күүстэрэ аҕыйах буоллаҕына, уонча километры сүүрэн иһэн дьэ эттэрэ-сииннэрэ уһуктан, уһун тыыннаах буолан, сүрдээх үчүгэй көрдөрүүлэри ситиһэллэр.

Билигин киһиргээбэккэ эттэххэ, холобур, урут тустууга 48 киилэ – бу саха тустуугун ыйааһына дииллэрин курдук, биһиэхэ уһун дистанцияны сахалар күүстээхтэр диэн билинэн эрэллэр. Тоҕо диэтэххэ, марафонтан саҕалаан, супер-марафоҥҥа, 100 км сүүрүүгэ, сууккаҕа сүүрүгэ, оннооҕор полу-марафоҥҥа даҕаны биһиэхэ чемпионнар, призердар бааллар. Сүүрүү ити көрүҥнэригэр хамаанданан күрэхтэһиигэ кэнники түөрт сылга наар бириистээх миэстэҕэ сылдьабыт. Атын регионнар биир хамаанданы нэһииччэ хомуйан туруорар буоллахтарына, биһиги үс тэҥ күүстээх састаабы туруоруохпутун сөп. Ити сүрдээх кэрэхсэбиллээх. Уонна ити барыта биллэн турар, сүҥкэн күүстээх үлэ ыытылларын туоһута, көрдөрүүтэ. Ити биһиги, чэпчэки атлетикаҕа хамаандабыт сүрүн тренерин Василий Афанасьевич Спиридонов сүҥкэн үлэтэ, кылаата буолар. Кини бэйэтин үлэтигэр наһаа бэриниилээх киһи. Ол иһин бүгүн маннык үчүгэй түмүккэ кэллибит.

-Дьэ, былырыыҥҥы сыл биир саамай бэлиэ түгэнэ – Дьокуускайга 100 км сүүрүүгэ Россия чемпионата буолбута. Оттон быйыл тугу былаанныыгытый?

-2026 сыл спорка халандаарын былааныгар, марафоҥҥа Россия кубогын тэрийэн ыытарга этии киллэриллибитэ. Ити биллэн турар, сахалар уһун дистанцияларга күүстээхтэр диэн биһиэхэ биэрэ сатыыллар. Ону биһиги федерациябыт эрэ быһаарбат, син биир Саха Республикатын Правительствотын, Ил Дархан Айсен Сергеевич Николаевы кытта сүбэлэһэн баран, кинилэр сөбүлэҥнэрин ыллахха, ити кыаллар дии саныыбын.

Итини таһынан саас 100 км сүүрүүгэ Россия чемпионатыгар, сууккаҕа сүүрүүгэ Россия Кубогар уонна күһүн марафоҥҥа Россия Кубогар кыттыахтаахпыт. Бэлэмнэнии барыта итиннэ туһуланар. Билигин биһиги улахан болҕомтобутун эдэр көлүөнэҕэ ууруохпутун наада. Кистэл буолбатах, спортсменнарбыт үгүстэрэ саастаахтар.

-Махтал уонна эҕэрдэ, Анатолий Андреевич! Ситиһиилэри баҕарабыт!

Сэһэргэстэ Петр ПАВЛОВ.