Роман Дмитриев доҕорун Сахаачча туһунан суруга

Доҕордоһуу – киһи олоҕун тутаах өйдөбүллэриттэн биирдэстэрэ. Харыстабыл, өйөбүл, ытыктабыл уонна бэйэ-бэйэҕэ итэҕэйии муҥура суох ситимэ. Саха өһүн хоһоонугар этиллэрин курдук: «Ким доҕордоох – ол дьоллоох!»

Дьиҥнээх доҕор – үөрүүгүн үллэстэр, хомолтоҕо аргыс буолар, сыыһаҕар сүбэлиир, олох ыараханыгар өйүүр киһи. Киниэхэ кистэлэҥҥин итэҕэйэн сэһэргиигин, санааҕын толору арыйаҕын.

Мин убайым, Николай Семенович Захаров — Сахаачча кылгас олоҕор Роман Михайлович Дмитриевтиин ыкса чугас доҕордуу буолалларын бу сурук мэктиэлиир.

Түгэнинэн туһанан, убайбыт чугас, истиҥ доҕоругар Вячеслав Павлович Карпов кэргэнигэр Татьяна Петровна Карповаҕа бу суругу кичэллээхтик уура сылдьыбытыгар махталбын биллэрэбин.

Мантан аллараа, олимпийскай чемпион Роман Дмитриев доҕоро Николай Захаров – Сахаачча туһунан ахтыытын ааҕыҥ. Бэчээккэ аан бастаан тахсар.

Анна Семеновна НОВГОРОДОВА, Сахаачча бииргэ төрөөбүт балта.

Сахаачча – доҕорум, киһи киһитэ

Мин бастаан Чурапчыга кэлэрбэр Сахаачча аата саҥа биллэн эрэр кэмэ этэ. Кини уһулуччу айылҕаттан талааннаах уол буоларын туһунан тустууну таптааччылар олус элбэхтик кэпсэтэллэрэ, сөҕө-махтайа ырыталлара.

Кини тутта-хапта сылдьара, оруннааҕа, дьоҥҥо-сэргэҕэ сыһыана үчүгэйэ, куруук тугунан эмэ саҥата суох көмөлөһөрө. Барахсан, ким барыта аккаастанар үлэтигэр бастакынан барара, утумнаахтык дьарыктанар, ыйааһын үүрүүгэ ыарахаттарын биллэрбэккэ аһардара, туста киирээри туран куттанар диэни билбэтэ. Кыайтардаҕына кыһыйбытын-абарбытын көрдөрбөт, кыайдаҕына аһары үөрэн-көтөн, хоппут тустууктара уруйдаан-айхаллаан хомолтолорун дириҥэппэт. Утарсааччыларын мөлтөх да, күүстээх да буоллахтарына, убаастабыллаахтык сыһыаннаһара, табаарыстара бииргэ үөрэнэр уолаттара мөккүөрдэрин куруук сөпкө быһаарара. Мөхтөҕүнэ ким да утары барбата, сүбэлээтэҕинэ-амалаатаҕына уолаттар сирэйдэрэ-харахтара сырдыырга, күүстэригэр күүс эбиллэрэ, санаалара кыаҕырара.

Бу курдук элбэх үчүгэй хаачыстыбалара, ону таһынан айылҕаттан тустуук талаана кини кылгас олоҕор чаҕылхайдык көстөн ааспыттара, дьон өйүгэр-санаатыгар билиҥҥээҥҥэ диэри дириҥник хатанан сылдьар. Киһи биир икки үчүгэй хаачыстыбаларынан норуот тапталын өр сылга ылбата биллэр.

Сахаачча биһикки, оскуолаҕа онус кылааска бииргэ үөрэнэр сылбытыгар элбэх күрэхтэһиилэргэ сылдьарбыт, күҥҥэ иккитэ-үстэ дьарыктанарбыт.

Мин, хаһан да итинник ыарахан режими билбэтэх киһи, олус сылайарым. Үксүн сытан сынньанан тахсарым, үөрэх куоттарыыта элбэх буолан, үөрэҕи уруокка бэлэмнэнии, спортивнай сурунааллары, хаһыаттары ааҕыы дьарыга суох бириэмэлэрин барытын ылара. Ол кэмҥэ дьонум, ийэм, аҕам, бырааттарым элбэхтик сурук суруйаллара. Биир кэмҥэ суруктарга эппиэттээбэт буолбуппун таба көрөн Сахаачча: “Ийэҥ сурук көһүтэн эрдэҕэ, эппиэттиэххин», — диэбиттээх.

Сурук кэлэрин курдук кэлэрэ, эппиэттээһин тардыллан иһэрэ. Олоҕум наһаа күн тура-тура биир (однообразнай) диэн бэйэбин уоскутарым. Арай биирдэ сурук кэллэ. Ис хоһоонуттан сабаҕалаатахха, ким эрэ мин ааппыттан суруйбут. «Суруйдум уолгут Рома” диэнниин да буочарын эйиэнэ буолбатах. Сонуна-нуомаһа элбэх үчүгэйдээх да буоллар, туста сылдьан оһоллоннуҥ дуу тугуй? Тоҕо дьонунан суруйтараҕыҥ?» диэбиттэр.

Сахааччаттан ыйыппытым: «Эппиэттээбэтин иһин суруйбутум, ийэҥ суруккун төһөлөөх көһүтэрэ буолуой?”, — диэн сэмэлээбитэ. Мин билиҥҥээҥҥэ диэри ис сүрэхпиттэн табаарыспар олус махтана саныыбын, ийэлэри кыра да буоллар тугунан эмэ үөрдэ сылдьарга олус түргэнник үөрэппитин. Кэлин соҕуруу да сылдьан өйдөөн көрдөххө, Сахаачча өйө-санаата, кэпсэлэ, бырааһынньыгынан куруук эҕэрдэлиирэ, атыылаһар бэлэхтэрэ барыта ийэтигэр, аҕатыгар, чугас дьонугар ананара.

Норуотун, дьонун үөрдэргэ баҕата күүстээх буолан, кини эдэр сааһыгар утумнаахтык дьарыктанан спорка үрдүк ситиһиилэри ситиспитэ мөккүөрэ суох. Өссө да ситиһиилэниэҕин, аан дойдуга, Олимпиадаҕа тустуоҕун, тустууну таптааччылары элбэхтик үөрдүөҕүн – быстах өлүү былдьаабыта.

Ити биһиэхэ, элбэҕэ суох ахсааннаах саха норуотугар улахантан улахан сүтүк. Сахаачча киһи быһыытынан чаҕылхайа, дьиҥнээх спортивнай характера мин спорка, олохпор олус диэн көмөлөспүттэрэ. Олох үчүгэйин, куһаҕанын, спорка үрдүгү ситиһии ыараханын, кыайыы-хотуу өрөгөйүн, уруй-айхал дүҥүрдүүрүн, ууга-уокка түһэрэрин, онтон да атыны барытын ааһар кэмнэргэ, Сахаачча табаарыһым аатын үрдүктүк тутан аастым, ханна да киртиппэтим. Кэлин да иннибэр өрө тута сылдьарга кыах баар.

Роман ДМИТРИЕВ, олимпийскай чемпион.