Схеманан оонньуур үчүгэй уонна куhаҕан өрүттэрэ…

Кэнники отучча сыл устата мин саахымат теориятын соччо кэтээбэккэ олохпун моҥоон эрэбин. 1997 сыл алтынньы 27 күнүттэн соhуччу правительствоҕа үлэҕэ киириэхпиттэн ыла диэххэ сөп. Оттон 2007 сыл ортотуттан Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтигэр үлэлиирбэр биир оннук этэ. Үлэҕэ хам баттатыы буолбута. Ол быыhыгар аны кэргэннэнэн, оҕолор кэлэн барбыттара. Көҥүл олох тохтообута.

Ол эрээри, оонньуур баҕа хаhан да сүппэтэҕэ. Күрэхтэhиилэргэ да син кытта сатыыр этим. Кэлин, 2004-05 сылтан бэттэх аны интернет саахымата үөдүйэн, утуйар уум аҥаарын онно биэрэн кэллим. Ол тухары теорияны оҥостон олорон үөрэтии диэн суоҕун кэриэтэ. Дьарыктанар дьарыгым диэн, блиц эрэ. Онуоха баччаҕа диэри син уйдара-дайдара сылдьарбар, 1997 с. международнай гроссмейстер Сергей Архипов аан маҥнай Дьокуускайга кэлэн оҕолорго үөрэппит сыччах үс эрэ партията туhалыы сылдьар: АСС, ускоренный дракон уонна Волжскай гамбит..

Биирдэ Попов Макстыын ханнык эрэ улахан күрэхтэhиигэ харанан оонньуурбар, ускореннай дракоҥҥа быстах пешка сууйтэрэн баран, кэлин ону төттөрү сүүйэн оонньууну тэҥниир вариаҥҥа барбыппар киhим: «Аа, схеманан эрэ оонньууллар!» диэн саҥа аллайбыта. Онно тэҥнэспиппит.

Ол дьэ кырдьык баар суол. Элбэхтэ оонньоон накаттаабыт суол-иис син баар буоллаҕа дии. Ити ордук блицкэ, түргэн оонньууга туhалаах, бириэмэни кэмчилиир буоллаҕын дии, эрэллээхтик оонньоон утарсааччыгыҥ сэрэҕин түөрэҥнэтэ сатыыгын.

Ити, схеманан оонньуур үчүгэй өрүтэ диэххэ сөп. Ол эрээри, сорох арыт итинтикэҥ табыллымыан сөп. Шаблон быһыытынан оонньуур буолан хаалар эбиккин. Схеманан оонньуу кэтэх өттө! Холобур, бу партияҕа итинник схеманан оонньуу олорон, биир үчүгэй тактическай охсууну көрбөккө хаалбыппын: 12…Фа6?! оннугар 12…К:е4! охсуохтаах эбиппин. Кырата пешка сүүйүүлээх оонньууну көрбөккө хаалбыппын.

PS: Ночной урок с шахматного марафона. Волжский гамбит. Тема: схеманан оонньуур үчүгэй уонна куhаҕан өрүттэрэ… https://lichess1.org/game/export/gif/black/ztl0c4bj.gif?theme=brown&piece=cburnett 

Чэ, ол да үрдүнэн партия кэлин өттө хотуулаахтык ыытылынна. Ферзевай фланга конницатыгар с5 хонууга пааматынньык да туруоруохха сөп этэ, оонньууну мэhэйдээбэтэ буоллар. Саха ньургун уола Тута курдук өстөөх үөhүгэр киирэн куорҕаллыыр үлэ ыытта (Кb8-a6-b4-f4-d3-f4-d5-c3-e4-c5): f4 хонууга биир пехотинеhы, d5 хонууга кавалерияны дьууктаата, e4 биир таанканы суоһарда, өстөөх көҥүл ааhар пехотатын блоктаан тохтотто (с5) уонна өссө тыыннаах хаалла.

«Шахматы – модель жизни» диэн мээнэҕэ эппэт буоллахтара.

Көрөн үөрэниҥ, тус олоххутугар туhаныҥ!..

Дмитрий МОСОРИН, саахымакка спорт маастарыгар кандидат.