Сарсыардааҥҥы туман үрүҥ былыт буолан устуута…
https://lichess1.org/game/export/gif/white/OTSmblSK.gif?theme=brown&piece=cburnett
Былыр, сэбиэскэй эрдэҕинэ, «Шахматы в СССР» диэн сурунаал баар этэ. Ону 1975 сылтан саҕалаан биһиги дьиэбитигэр суруйтарар этибит. Мин бэл армияҕа сулууспалыы да сылдьан суруйтаран турабын. Силаев диэн замполит баара. Дьиҥнээх полковник. Аны санаатахха, уруккунан сүрдээх передовой, билиҥҥинэн эттэххэ – продвинутай өйдөөх-санаалаах киһи эбит этэ.
Оччотооҕу кэм ирдэбилинэн сэбиэскэй саллааттарга хомуньуустуу бойобуой-политическай үөрэҕи ыытар тус эбээһинэһин эҥкилэ суох толорорун быыhыгар, туой билиини-көрүүнү биэрэргэ кыһалла сатыыр этэ. Элбэҕи үөрэтэ-такайа, өйдөтө сатыыра.
Биирдэ Ленинскэй хоско уочараттаах политзанятиятыгар биһиэхэ туһаайан араас сурунаалларда, хаhыаттарда суруйтаран ааҕыҥ ээ диэн эппитэ. Оттон өй ылан уолаттар дьэ. сурунаалларга суруйтаран киирэн бардылар. Туох ханнык иннинэ: «Огонек», «Вокруг света», «Наука и жизнь», «Техника молодёжи», «Человек и закон» диэн сурунааллары ааттаатылар. Онно мин да түгэни мүччү туппатым, бэйэм интэриэспин өрө тутан билэрдии, «Шахматы в СССР» уонна өссө «Шахматный бюллетень» диэн сурунаалларга суруйтаран кэбистим.
Ити 1977 сыл сайын ортото этэ. Өр-өтөр буолбата, сурунаалларбыт «тиигинэһэн» кэлэн бардылар. Кырдьык, бастаан утаа, сонурҕатан буоллаҕа, сурунааллар ойууларын көрүү, ааҕыы да баар этэ. Подшипка оҥорон барбыппыт. Эппиһиэрдэр да тууҥҥу дьуһуурустубаҕа кэллэхтэринэ, бэйэлэрин хосторугар ылан эмиэ ааҕаллар этэ. Онтон мин сурунаалларбын сүнньүнэн бэйэм эрэ ааҕарым. Записной киниискэ ылынан сурунар, бэлиэтэнэр да буолан испитим.
Ол сылдьан биир нүөмэргэ ханнык эрэ любитель икки ат көмүскэнитин биир варианыгар бу партияҕа оонньоммут 9.Фе2?! түһүүнү булан маҕаннар ордук оонньууну ылаллар курдук эбит ээ диэн кыратык ырытан суруйбут этэ. Ону мин интэриэһиргээн холбукабар хатаан кэбиспитим. Онтукабын блиц-партияларга баччааҥҥа диэри хам-түм тутта сылдьабын. Саахымат дебютүн кинигэлэригэр соччо ыйыллыбатах хаамыы буолан соһутан син элбэхтэ хотобун. Холобур бу да партияҕа курдук. Ити гынан баран, оллоонноон олорон ырытар, дириҥник үөрэтэр бириэмэ да, сүрэх-бэлэс да миэхэ көстүбэтэҕэ…
Дьэ ону баара, интернеккэ бу сарсыарда биэс чаастааҕы турнирга, хараҕы хайа тардаат оонньообут партиябар компьютер программата обургу ити хаамыыбын отой сирэн кэбиспит ээ – икки токур ыйытыы бэлиэтин (??) туруорбут. Ол аата, олус куһаҕан, куруубай алҕас диэн эттэҕэ…👇
(Вставка протокола объективного контроля боя)
Көрөргүт курдук компьютер маҕаннар биир зевок оҥорбуттар диэбит уонна 9.Фе2?? диэн ыйбыт. Харалар -1,5, ол эбэтэр, быһа холуйан, 1,5 пешка барыстаахтар диэн сыаналаабыт. Маҕай аллаах, эбиитин 79 эрэ бырыhыан точности игры диэн миигин хооруйбут. Киһи төһө эмэ үйэ аҥаара кэриҥэ кэм тухары кистээн тутта сылдьыбыт хаамыытын итинник сиргэ-буорга тэпсэр диэн туох аатай доҕор бу?!..
Утарылаһааччыбын соһутан 15 хаамыынан хоппуппун да учуоттаабатах. Чэ, туох буолуой?! Кытта кырдьан эрэр хаамыыбын өссө да туттуммахтыыр инибин…
Ким сэҥээрбит көрөн үөрэниҥ, кистии-саба тускутугар туһаныҥ…
Дмитрий МОСОРИН.
Бүгүн : 1308