Роман Оконешников: “Куонкурус тэриллэрин биһириибин”

Загребка ыытыллан түмүктэммит көҥүл тустууга аан дойду чемпионатыгар сыһыаннаан “Дьулурҕан” спорду таптааччыларга анаан билгэлээһин-куонкурсу тэрийэн ыытта. Бу үгэскэ кубулуйбут тэрээһиҥҥэ бирииһи – Саха Республикатын физическэй култуураҕа уонна маассабай спорка управлениета туруорда.

Куонкурус кыайыылааҕар Айсен Молуковка бирииһи бу тэрилтэ салайааччыта Роман Иванович Оконешников туттарда.

-Роман Иванович, “Дьулурҕан” хаһыакка тустууну таптааччыларга анаан тэрийбит куонкуруспутугар эһиги тэрилтэҕит бириис туруорбутугар сүрдээҕин махтанабыт! Бу, спорду уонна чөл олоҕу сырдатар эйгэҕэ көҕүлээһин уонна киэҥник тарҕатыы көстүүтэ. Бастатан туран, маннык куонкурустар тэриллиилэрин туһунан туох дии саныыгыный?

-Бу маннык куонкурустар ыытыллаллара сүрдээх үчүгэй. Аны маннык куонкурустары оҕолорго эмиэ ыытыахха наада. Ордук спорт оскуолаларга. Бастатан туран, оҕо ханнык көрүҥҥэ дьарыктанарый, тоҕо дьарыктанарый, кимнээх чемпионнарый, историяны эмиэ билиэхтээх. Ол тоҕо нааданый диэтэххэ, саха дьоно-сэргэтэ кинилэр бу кыайабыт, маннык чемпионнардаахпыт диэн билэр буоллаҕына, киниэхэ бэйэҕэ эрэл үөскүүр, кыайыыга турунар. Холобур, Роман Дмитриев, Павел Пинигин, Александр Иванов, Василий Гоголев, сахалар спорка, чуолаан тустууга кыайыахтарын сөп диэн дакаастаатахтара дии. Ол аата, биһиги кыахтаахпыт диэн.

Оттон иккис боппуруоһунан тренер, дьарык, кэлии-барыы… Ол онно эн тохтоон хаалбаккаҕын дьулуурдаахтык, дьаныардаахтык дьарыктаннаххына – ситиһиигэ хайаан да тиийэҕин. Оттон эн чемпион буолбатаххына, үчүгэй тренер буолуон, баҕар физкултуура учуутала буолуон, дьоҥҥо-сэргэҕэ, обществоҕа, дойдуга туһалаах киһи буолуон. Уонна спордунан дьарыктаннаххына үчүгэй бэрээдэктээх киһи буолан тахсаҕын буоллаҕа. Ол иһин биһиги спорду, физическэй култуураны пропагандалыыбыт, агитациялыыбыт.

Оттон куонкурустар биирдэ эрэ буолбакка, ситимнээхтик тэриллэн ыытыллар буоллахтарына, киһи син биир спортсмен курдук бэлэмнэнэр, ааҕар-суоттуур, уопсай туругу билэ-көрө сатыыр, онон сайдар диэххэ сөп. Ыччаттар билигин аан дойду футболун, хоккейын, боксатын… барытын билэллэр-көрөллөр, итинэн анаан дьарыктаналлар. Ол иһин, итини биһиги билэр буоллахпытына, эн доҕотторуҥ, дьонноруҥ, аймахтарыҥ, биир тылынан эйгэҥ эмиэ билэр буолар. Онон бары сайдаллар, билиилэрэ-көрүүлэрэ улаатан тахсар. Ол иһин, араас куонкурустар ыытыллыллар уонна ол куонкурустар ис сыаллара-соруктара итинник, мин эппитим курдук киһини үчүгэйгэ эрэ сирдииллэр.

Кырдьык, мин урут «Дьулурҕан» куонкурсугар кыттан, биирдэ бастаан турабын. Онон итини толору өйдөөн, өйөөн тураммын, дьон интэриэһин өссө көтөҕөөрү бириис туруордубут. Биһиги кыайыылаах Айсен Молуковка бирииспит – улахан Кубок уонна Эҕэрдэ сурук. Өссө, инникитин спонсордары кытта эрдэттэн үлэлэһэн, сыаналаах бириистэр олохтонуохтарын сөп этэ.

Урут Сэбиэскэй Сойуус биир күрэхтэһиитигэр эксперимент быһыытынан, кыттааччыларга теория боппуруоһун киллэрэ сылдьыбыттара. Ол эмиэ, спортсмен сайдыытыгар оруннаах быһыылаах этэ. Билиилэрин-көрүүлэрин тургутан көрүүнү таһынан, толкуйдуу, саҥара-иҥэрэ үөрэниэхтээхтэр. Тустуук күүс-уох өттүнэн эрэ буолбакка, билии-көрүү өттүнэн эмиэ сайдыылаах буолуохтаах.

-Оттон буолан ааспыт чемпионат туһунан бэйэҥ тугу этиэххин сөбүй?

-Биһиги өссө оскуола эрдэхтэн тустуу күрэхтэһиилэрин сүрдээҕин кэтэһэр этибит, тустууктар туох ситиһиилээхтэрин билэрбит. Ону блокнокка барытын суруйа сылдьарбыт. Оччолорго өр кэмҥэ тустуу быраабылата уларыйбакка турбута, ол иһин кыайыылаахтары таайарга, көрөргө ордук этэ. Оттон кэнники быраабыла да, ыйааһын да, хаста даҕаны уларыйда. Сэбиэскэй Сойуус ыһыллан, элбэх дойду үөскээтэ. Билигин Япония, АХШ хамаандалара сүрдээҕин күүһүрдүлэр. Кинилэргэ тустууга улахан болҕомто уурулунна быһыылаах. Оттон биһиэхэ, тренер эҥин уларыйар кэмигэр көрдөрүү атын буолан хаалар. Дьарык мөлтөөтө, систиэмэ ханан эрэ сбой биэрдэ даҕаны – хотторон киирэн бараҕын. Мин эрэнэбин, Россия тустууга сүрдээх күүстээх. Россия чемпионатын кыайар ыарахан. Олимпиада кэннинээҕи сылга угэс быьыытынан чемпионакка саҥа ааттар тахсаллар диэн бары этэллэр. Ол гынан баран, дьыала эдэригэр буолбатах, ким үчүгэй бэлэмнээх, ким күүстээх – ол кыайар. Холобур, ити Завур Угуев ааспыкка хотторо сылдьыбыта дии. Олох даҕаны бэһис буолбута. Ол кэнниттэн бэйэтигэр улахан сыалы-соругу туруоран, бэйэ бодотун тардынан бу сырыыга кыахтаахтык бастаата уонна күүстээҕин дакаастаата.

Биһиги да уолаттарбыт: Лев Павлов, Александр Авелов, Константин Капрынов, Ньургун Сергин бастыҥнарга олох чугас сылдьаллар. Кинилэргэ улахан болҕомто наада. Объемнарын ылан эрэллэр. «Триумфка» сылдьан дьарыктарын көрөөччүбүн ээ. Онон үлэлиэхтэрэ, кыайыахтара дии саныыбын. Ити, 70 киилэҕэ Сайын Казырык оннугар Константин Капрынов барбыта эбитэ буоллар, быдан үчүгэйдик тустуо этэ дии саныыбын…

-Роман Иванович, куонкуруспут этэҥҥэ түмүктэннэ, 35 киһи кытынна, сыаналаах бириис туруоруллан, син эмиэ көбүөргэ курдук сытыы киирсиилэр буоллулар. Онон эһиги тэрилтэҕитигэр, тус бэйэҕэр – куонкуруска бириис туруорбуккутугар, дьону көҕүлээбиккитигэр улахан махтал! Өссө даҕаны инникитин бииргэ үлэлиэхпит.  

Петр ПАВЛОВ.   

Ааптар хаартыската.