Айсен Молуков: «Аныгыскы куонкуруска бэйэм бириис туруоруом»

Хорватияҕа ыытыллан түмүктэммит көҥүл тустууга аан дойду чемпионатыгар анаан “Дьулурҕан” спорду таптааччыларга билгэлээһин-куонкурус тэрийэн ыыппытыгар кыайыылааҕынан Айсен Молуков таҕыста. Киниэхэ Саха Республикатын физическэй култуураҕа уонна маассабай спорка управлениетын начаалынньыга Роман Иванович Оконешников анал бириис туттарда.

Кыайыылаахха бирииһин туттарыынан эрэ муҥурдаммакка, олохсуйбут үгэһинэн хайаан да киниэхэ болҕомто ууран, дьоҕус сэһэргэһиини ыытарбытын салгыыбыт. Бу, эмиэ куонкурус балаһыанньатын биир түһүмэҕэ.

-Айсен, куонкуруска бастаабыккынан эҕэрдэ! Бээрэ, бу эн “Дьулурҕаҥҥа” хаһыс даҕаны кыайыыҥ буолуохтаах.

-Махтал! Бу иннинэ «Дьулурҕан» 2019 сыллаахха Нурсултаҥҥа ыытыллыбыт аан дойду чемпионатыгар анаан ыыппыт тэрээһинигэр бастакыбын кыайбытым. Онно эмиэ абытайдаах киирсиилэр буолбуттара. Билгэлээһиним табыллыбыта. Күн аайы куонкуруска ким бастаан иһэрин таһаарар этиҥ дии. Онно үс күн тухары инники сылдьыбытым уонна түмүккэ бастаабытым. Оттон 2020 сыллаахха Россия чемпионатын куонкуруһугар кыайбытым. Ол сыл кыһыныгар Аан дойду Кубогын биирдиилээн бастыыр иһин күрэхтэһиитэ ыытыллыбыта. Ол онно кыайбытым. Салгыы 2022 сыллаахха Россия чемпионатыгар билгэлээһиним бастыҥ буолбута. Оттон «Дьулурҕан» ыытар куонкуруһугар бу бэһис кыайыым буолла.

Бу иннинэ ыытыллыбыт куонкурустарга кыттыбытым даҕаны, хотторо сылдьыбытым. Тоҕо хотторбуппун билэбин. «Триумфка» үлэлиирим саҕана этэргэ дылы, тустуу оройугар сылдьыбытым. Тустууну, хамаанда дьарыгын көтүппэккэ көрөр этим. Оттон мас-рестлиҥҥэ тренеринэн үлэлии көспүтүм икки сыл буолла. Онно саҥа эйгэ, саҥа улэ, тустууга бириэмэм тиийбэт буолан хаалбыта. Ол да буоллар, куонкуруска кыттар этим. Быйыл сыл саҥатыттан Ярыгин турнирыттан саҕалаан, Россия чемпионатын эҥин барытын сыныйан көрдүм, сыаналаатым. Ол түмүгэр кыайыы кэллэ диэххэ сөп.

-Куонкурус тэрээһинигэр туох эмэ санаалааххын дуо? Куонкурсу өссө хайдах тупсарыахха сөбүй?

-Мин көрдөхпүнэ кэнники куонкурсу тупсарбыт курдуккун. Чопчу ыйытыылар дии саныыбын. Бастакыга – 1, иккискэ – 2, үһүскэ – 3 очукуо ааҕыллыыта, сылыктааһын төһө ыараханыттан көрөн очукуота улаатан иһэрэ сөп диибин. Киһи итиннэ улаханнык утарсара суох. Итиэннэ саамай сүрүн быраабыла, тэҥнэһии түгэнигэр ким бэйэтин хоруйун урут ыыппыт – ол кыайыылаах тахсар диэн балаһыанньа сөптөөх. Ол иһин мин бэйэм эппиэттэрбин ким хайа иннинэ бастакынан ыыппытым. Тоҕо диэтэргэ, куокурус син биир ыытылларын билэр буоламмын эрдэттэн бэлэмнэнэ сылдьыбытым. Ол иһин эрдэттэн толкуйдаабыт, ырыппыт билгэлээһиммин ыытан кэбиспитим. Тэҥнэспит эрээри, мин кэннибиттэн ыыппыт уолаттарга кыһыылаах буолуо. Оттон мин эмиэ итинник, кыайыылааҕы кытта тэҥнэһэн баран, хотторо сылдьыбытым. Куонкуруска кыайан ылбыт бириистэрбин кичэйэн уура сылдьабын. Түгэнинэн туһанан, Роман Иванович Оконешниковка махтанабын. Сүрдээх үчүгэй кубок бэлэхтээбитинэн.

-Чемпионаты туох дии санаатыҥ? Бэйэн билгэлээһиҥҥин тэҥнээн көрдөххүнэ…

-Уларыйыы бөҕө таҕыста. Урут лидердэри барыларын кэриэтэ билэр, таайар курдук этибит. Холобур, ити 86 киилэҕэ Валенсия кыайыа диэн биир эрэ киһи эппит этэ дии. Оттон дьон үксэ ыарахан ыйааһыҥҥа иранец Заре чемпионнуо диэбиттэрэ сөп буолла. Ол оннугар Тажудинов хотторуута – элбэх киһини соһутта. 92 киилэҕэ Хидлей бастаата. Мин кинини үчүгэйдик билбэт этим. АХШ сүүмэрдиир күрэхтэһиитигэр бастаабытын эрэ истибитим. 74 кг хайдах эрэ ити Такахашига угаары гынан баран, олох кэнники түгэҥҥэ, ама Заурбек Сидаков хотторуо дуо диэн санаанан кинини талбытым. Россиялартан Аманула Гаджимагомедов иккис буолуо дии сылыктаабытым оруобуна туолла. Ити сөптөөх хоруйум миигин бастатта дии саныыбын. Заур Угуев олох эрэллээхтик чемпионнаата. Киниэхэ эрэммитим. Уопсайынан, дьикти чемпионат буолла. Түүннэри утуктуу-утуктуу тустууну барытын көрдүм. Быһа биэриилэри көрөр оһуобай.

-Чэ уонна эйигин кытта тэҥ очукуону ылан баран, балаһыанньаҕа олуттаран хотторбут дьоҥҥо тугу этиэххин сөбүй?

-Стаска уонна Евгений Огоюкиҥҥа улахан эҕэрдэ! Кинилэр эмиэ кыайдахтара дии дьиҥинэн. Санааларын түһэрбэккэ, өссө үчүгэйдик толкуйдаан кытталларыгар, кыайалларыгар баҕарабын.

-Түмүккэ, билигин ханна тугу үлэлии-хамсыы сылдьаргын билиһиннэр эрэ.

-Билигин АГАТУ мас-рестлиҥҥэ тренеринэн үлэлиибин. Устудьуоннары дьарыктыыбын. Быйыл дойдубар буолбут Саха сирин чемпионатыгар, маастар нуорматын туттарбыттара. Онон ситиһиилээх сыл ааһан эрэр. Эбиитин бу “Дьулурҕан” кыайыыта кэллэ. Ону тэҥэ общественнай үлэ быһыытынан, Чурапчы хамаандатын сүрүн тренеринэн үлэлиибин. Ааспыт Манчаары оонньууларыгар улахан үлэни ыытан, 29 путёвкаттан 28-н ыламмыт, ситиһиилээхтик кыттан, хамаанданан түмүккэ Мэҥэ Хаҥалас уонна Таатта кэнниттэн үһүс буолбуппут. Ити эмиэ улахан ситиһии. Билигин аны Кубокка бэлэмнэнэбит. Бу сайын Монголияҕа аан дойду чемпионатыгар баран кэллибит. Онно кэргэним Светлана уонна Сайыына Седалищева үрүҥ көмүс мэтээллэринэн наҕараадаланнылар.

-Дьэ, кыайыыгынан өссө төгүл эҕэрдэ! Өссө даҕаны «Дьулурҕан» ыытар үлэтигэр көхтөөхтүк кытта сылдьаргар баҕарабын. Үлэҕэр, олоххор ситиһиилэри!

-Петр Семенович, эйиэхэ улахан махтал! Маннык бэртээхэй куонкурустары ыыта тураргар. Итиэннэ үөрбүччэ уонна бэһис төгүлүн бастаабыппынан, «Дьулурҕан» аныгыскы куонкурсугар бэйэм бириис туруорарга сананным.

Петр ПАВЛОВ.

Ааптар хаартыскалара.