“Урукку сылларга холоотоххо дьарык, бэлэм ордук этэ…”

Греция Лутраки куоратыгар аҕам саастаах бөҕөстөр аан дойдуга бастыыр иһин чемпионаттарыгар Вадим Данилов Д дивизиоҥҥа (51-56 саастаахтарга) 70 киилэҕэ диэри тустубута. Кини бастаан француз Седдик Мехаданы кытта киирсиэхтээҕин, анарааҥыта тоҕо эрэ туста тахсыбакка, биһиги бөҕөспүтүгэр кыайыы быһа бэриллибитэ. Онтон финалга тахсар иһин киирсиигэ дагестанец Умарасхаб Магомедовы 3:0 ахсаанынан хоппута.

Ким бастыырын быһаарар кытаанах хапсыһыыга бөҕөспүт американец Стивен Хортоҥҥа 2:3 ахсаанынан хотторон кэбиспитэ уонна чемпионат үрүҥ көмүс мэтээлинэн наҕараадаланан, пъедестал иккис үктэлигэр тахсыбыта.

Мантан салгыы, аан дойду чемпионатын призера Вадим Даниловы кытта сэһэргэһиини кытта билсиҥ.

-Вадим, бастатан туран, аан дойду түһүлгэтигэр ситиһиилээхтик кыттан кэлбиккинэн эҕэрдэ! Дьэ, чемпионакка хайдах, ханна бэлэмнэммиккиний?

-Махтал! Чемпионакка бэлэмнэнэн, эрдэттэн сүрүн дьарык зарядка, кыралаан ОФП этэ. Атырдьах ыйыгар Сыырдаахха эдэр бөҕөс Эдик Ефимовтыын, балаҕан ыйын ортотуттан Дьокуускайга Герасим Дьяконовтыын дьарыктаммытым. Дьокуускайга ДЮСШ-3 дириэктэрэ В.В. Уйгуров көбүөргэ дьарыктанарбар усулуобуйа тэрийэн көмөспүтүгэр махтал! Оттон алтынньы ыйга Москваҕа тиийэн бэлэмнэммиппит.

Бэйэҥ кыттыыгын хайдах сыаналыыгын?

-Урукку сылларга холоотоххо дьарык, бэлэмнэнии ордук буолла. Москваҕа эрдэ баран, часовой пояска адаптацияны сөпкө аастым. Ити У.Магомедовка, С.Хортоҥҥо урукку өртүгэр хотторбут дьонум. Магомедовтан реванш ыллым. Хортон урут ыраастык кыайбыта, быйыл кыл мүччү хотто. Онон хаачыстыба өртүгэр эбиллии баар курдук.

Бу чемпионакка иккис кыттааччыбыт, Герасим Дьяконов туһунан тугу этиэххин сөбүй?

-Герасим үчүгэй бэлэмнэниини барбыта, ол эрээри, Москваҕа дьарыкка эчэйии ылбыта, эдэр ыччаттыын туста сылдьан. Ыйааһын үүрэн сылайда дии саныыбын.

-Баран кэлэргэр кимнээх көмөлөстүлэр?

-Россияттан киирэрбэр федерацияҕа взнос, форма, международнай лицензия, проезд, виза, пцр, Москваҕа олоруу ороскуота, Грецияҕа аккредитация… Дьыала түбүк элбэх. Барарбар- кэлэрбэр бэйэм харчыбынан сылдьабын. Дьыала, документ толоруутугар оҕолорум дьаһайсаллар.

Түгэнинэн туһанан, дьарыкка эчэйиилэри аһарынарбар көмөлөспүт эмчиттэрбэр: Сыырдаах учаастактааҕы балыыһатын үлэһитэ Мария Николаевна Черкашинаҕа, Дьокуускай 3 №-дээх поликлиникатын враһа Варвара Саввична Соловьеваҕа, тустууга үөрэппит тренербэр Н.Н. Константиновка улахан махтанабын!

Ветераннарга аан дойду чемпионатын таһыма хайдах эбитий? Олох, эргиччи эрчиллэ, дьарыктана сылдьар дьон быһыылаах дии. Таһымнарын тохтоппокко. Холобур ити Борис Савва, Эльдар Куртанидзе, Чинарбек Изабеков бэтэрээннэр чемпионаттарыгар хаһыс да сылын бастаатылар.

-Бэтэрээннэр чемпионаттарыгар утарсааччыларым сүрүннээн наар биир дьон. Кырдьык, спортарын тохтоппоко тустар дьон, өссө сорохторо греко-римскайга эмиэ ситиһиилээхтэр. Тус бэйэм санаабар, аан дойду чемпионатын таһыма үрдүк диибин. Бары да күүс-уох өттүнэн сайдыылаах дьон, чөл олохтоох, сыаллаах-соруктаах, сыллата күрэхтэһэр фанат дьон. Тэҥ баайыылаах бөҕөстөр.

Бээрэ, эһиил атын дивизиоҥҥа тахсаҕын?

-Эһиил Е дивизиоҥҥа тахсабын. Сүрүн утарсааччыларым Хортон, Кенари (Иран) эт саастыы дьон. Өссө Бегалиев, Меркявичус 1965 сыллаахтар. Россияҕа Коготыжев (1965), Муртазаев (1963), Дайндапов (1962) бааллар. Онон син биир састаап күүстээх диэхпин баҕарабын.

Саха бэтэрээн тустууктарыгар тугу этиэҥ этэй? Маннык чемпионакка элбэх киһи баран кыттыан сөп этэ.

-Бэтэрээннэр Россия чемпионатыгар кыттыахтаахтар. Онно үс иһигэр киирдэххэ, аан дойду чемпионатыгар кыттар хамаандаҕа ылыллаҕын. Олортон ким эмит барбат түгэнигэр, кэпсэтиинэн харчы төлөөн барыахха эмиэ сөп. Быйыл биһигиттэн Петров Прокопий кыттыан баҕарбыта да, кини ыйааһыныгар үс россиянин баарын быһыытынан аккаастаабыттар.

Арба да, марафоҥҥа кыттыбыт этиҥ дии

-Тустуу күрэхтэһиитэ суох буолан, полумарафоҥҥа сүүрбүтүм. Былырыын Москваҕа уонна бу саас Дьокуускайга. Ити дьарык быһыытынан.

-Вадим, оҕо сылдьан бэркэ да тустар этиҥ дии, ситиһиилэриҥ ханныктар этилэрий?

-Көҥүл тустууга оҕо сылдьан республика чемпиона, призера буолар этим. Эдэрдэринэн тустан бүппүтүм. Москва студеннарга чемпиона, республикаҕа Р.Дмитриев бирииһигэр эдэрдэргэ призер этим. Улахан дьоҥҥо тустуу суох.

Ити оҕо сылдьан ханнык биллиилээх, күүстээх тустууктары кытта киирсибиккиний?

-Оҕо сылдьан Христофоров Андрейдыын, Сыроватскай Яковтыын, Малардыров Петрдыын, Стручков Василийдыын, Никифоров Никиталыын, Ноговицын Сергейдыын тустан турардаахпын. Биир көлүөнэ дьоммут. Билэргит курдук, кинилэр саха спордугар балачча биллэр-көстөр ситиһиилээх тустууктар.

Оттон улахан дьоҥҥо тоҕо тустубатаххыный?

-Эрдэ ыал буолбутум. Онон усулуобуйа кыайтарбатаҕа. Доруобуйам да наһаа үчүгэй буолбатах этэ.

-Кылгастык, дьиэ кэргэнин туһунан…

-Кэргэним Сталина Гуружаповна республиканскай реабилитационнай киин методическай отделыгар үлэлиир. Уолум Женя Мүрүтээҕи «Уолан» гимназияны ситиһиилээхтик үөрэнэн бүтэрбитэ. Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан көҥүл тустууга улуус хас да төгүллээх чемпиона, республикатааҕы «Боотурдар оонньууларын» призёра. Билигин куоракка олорор, үлэлиир. Кэргэннээх, оҕолоох. Оттон кыыһым Алина Москваҕа олорор. Москватааҕы норуоттар икки ардыларынааҕы марафон икки төгүллээх кыттыылааҕа. Өссө быйыл Эльбрус хайаны ситиһиилээхтик дабайан, хорсун санаалааҕын, кыайыыга дьулуурдааҕын көрдөрдө.

Бу көрдөрүүтүнэн Вадим Петрович спорка бэриниилээҕин, уһун үйэлээҕин, тустууга сүгүрүйэрин өссө төгүл көрдөрдө уонна атыттарга үтүө холобур буолла диэн сыаналыахтаахпыт. Итиэннэ урукку үгэстэргэ олоҕуран, аан дойду түһүлгэтиттэн ситиһиилэнэн кэлбит биир дойдулаахпытын чиэстииллэригэр-бочуоттуулларыгар, көрсүһүү тэрийэллэригэр баҕарабын.

ххх

Вадим Данилов туһунан билиһиннэрдэххэ, кини – Уус Алдан улууһун Бэрт Ууһун нэһилиэгиттэн төрүттээх, оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан ССРС спордун маастара, Саха АССР үтүөлээх тренерэ Н.Н. Константинов салалтатынан дьарыктаммыта. Хапсаҕайга П.Алексеев аатынан республика чемпионатын кыайыылааҕа (2008), икки төгүл боруонса призера (2006, 2011). Көҥүл тустууга Н.Алексеев бирииһигэр Саха сирин бэтэрээннэргэ түөрт төгүллээх чемпиона (2015, 2016, 2017, 2019), Россия чемпионатын үрүҥ көмүс призера (2015), Калининградка ыытыллыбыт норуоттар икки ардыларынааҕы турнир үһүс призера (2018), бэтэрээннэргэ аан дойду чемпионатын боруонса (Афины, 2015) уонна үрүҥ көмүс (Скопье, 2018) призердара. Аны манна Лутраки-2021 үрүҥ көмүс мэтээлэ эбилиннэ.

Хапсаҕайга республикатааҕы категориялаах судьуйа, СР үөрэҕириитин туйгуна, хапсаҕайга СР спордун маастара. СР спордун национальнай көрүҥэ сайдыытыгар кылаатын, Физическэй культура уонна спорт, «Урожай» спортивнай уопсастыба, Уус Алдаҥҥа үөрэхтээһин, Бэрт Ууһун уонна Мүрү нэһилиэктэрин социальнай-экономическай сайдыыларыгар кылаатын иһин анал бэлиэлэринэн наҕараадаламмыта. “Уол аҕатынан” улуустааҕы күрэхтэһии ааптара уонна тэрийээччитэ.

Петр ПАВЛОВ.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *