Тымныы Полюһугар сүүрүү норуоттар икки ардыларынааҕы буолла

Бу ааспыт сыл ыкса күһүн хааччахтааһын миэрэлэрэ биллэ сымнаан, элбэх дьон кыттыылаах дьаһаллар эмиэ ыытыллан бардылар. Кырдьыга да, хайа муҥун көрөөччүтэ, ыалдьааччыта суох «онлайн» оонньуулары, күрэхтэһиилэри ыыта олоруохпутуй? Телевизорынан, телефоҥҥа көрөн «ыалдьар» уонна илэ-бааччы күрэхтэһиигэ олорон бөҕөскө, атын да көрүҥ спортсменыгар ыалдьар диэн олох атын-атын буоллахтара. Кашпировскай дуу, Чумак дуу курдук ыраах сиртэн киһиэхэ дьайар кыахтаах аҕыйах буолуохтаах.

Сүүрүүнэн сөбүлээн дьарыктанааччылар, сүүрүүгэ күрэхтэһиилэри көтүппэккэ, эккирэтэ сылдьан көрөөччүлэр сыл бүтүүтэ сэргэхсийдибит, күүтүүлээх Өймөкөөммүт «Тымныы Полюһа» диэн аатынан биллэр экстремальнай, саамай намыһах температураҕа ыытыллар уһун сиргэ сүүрүүбүт ыытыллар буолла. Иккис итинник ааттаах сүүрүү 2020 сыл тохсунньу 5 күнүгэр ыытыллыбыта, 2021 сылга биллэр биричиинэнэн буолбатаҕа.

Бастакы сүүрүүбүт экспериментальнай курдук, 2019 сыллаахха ыытыллыбыта. Биһиги «Трудовой фронт» диэн Ааллаах Үүҥҥэ таһаҕас таспыт колхуостаахтарга анаммыт өйдөбүл бэлиэни туруоран кэлбит бөлөхпүт дьоно кыттыылаах. Бу маннык тымныы кэмҥэ (49-52 кыраадыс) ким төһөнү сүүрэринэн диэн буолбута. Бэлэммит да араас этэ, сорохтор олох да таһырдьа бастакы сүүрүүлэрэ быһыылааҕа. Арыый ордукпут, сааһынан да эдэр Амма Эмиһин дьаһалтатын баһылыга Илья Пестерев 4 чаас турунан сүүрэн, 38 биэрэстэни барбыта биһиэхэ барыбытыгар эрэл кыымын сахпыта, өрө көтөҕөллүүнү, санаа бөҕөрҕөөһүнүн биэрбитэ диэххэ наада.

Ол иһин иккис сүүрүүбүт күрэхтэһии быһыытынан, араас бэлэмнээх спортсменнар туруктарын, кыахтарын, баҕаларын учуоттаан, Өймөкөөн Томтор ыккардыгар суол устун 5, 10, 20 уонна 42,2 километрга ыытыллыбыта. Манна өрөспүүбүлүкэ биллэр сүүрүктэриттэн Василий Лукин (Чурапчы) кыттан Тымныы Полюһугар ыытыллыбыт марафон бастакы кыайыылааҕынан историяҕа киирбитэ. Дьахталларга Александра Митина (Таатта), соһуччу да диэххэ сөп, түмүк биэтэккэ бастакынан кэлбитэ, эмиэ историяҕа киирдэҕэ. Атын, кылгас дистанциялар кыайыылаахтарын, призердарын ааттыыр наадата суох курдук. Кыттааччылар, кыттыан баҕалаахтар ахсааннара элбээбитэ.

Үһүс сүүрүүбүт пандемиянан сибээстээн кэмигэр ыытыллыбатаҕа. Быйыл дьэ ыытыллар кыахха киирдэ. Саха Автономнай Советскай Социалистическай Республикатын 100, Аляска-Сибирь авиатрасса 80 сылларын бэлиэтиир юбилейдарга ананар буолан,  Өймөкөөн улууһун дьаһалтата – сүрүн тэрийээччи, хас да министиэристибэ, чэпчэки атлетика Өрөспүүбүлүкэтээҕи федерацията (салайааччы А.А. Кырджагасов), «Северный Форум» норуоттар икки ардыларынааҕы тэрилтэ, «Полюс Холода» экстремальнай мара-фонскай сүүрүү» ХЭТ бары көмөлөөн ыыталлар. Онон үрдүк, киэҥ таһымнаах күрэхтэһии буолара күүтүллэр. Кыттыахтарын баҕалаахтар бырааттыы Беларусь Өрөспүүбүлүкэтиттэн, Холбоһуктаах Арабскай Эмираттартан кэлэргэ баҕаларын биллэрэн, Томторго хонор сир сакаастаһан олороллор, сотору эттэрин-сииннэрин үөрэтэ-эрчийэ кэлиэхтэрэ, үйэлэригэр түһээн да көрбөтөх бытархан тымныыларын, будулҕан туманы, уһун сылаалаах айаны илэ харахтарынан көрүөхтэрэ, хоту дойду хоһуун дьонун олохторун кытта билсиэхтэрэ, Индигиир эбэбитигэр сөтүөлээн, балыктаан да барыахтара, дойдуларыгар тиийэн тыыннаах реклама буолуохтара, эһиилги сүүрүүгэ өссө элбээн кэлиэхтэрэ. Төһө кыахтаах ыалдьыттар кэлэн иһэллэрин билбэппит, уонча хонугунан трассаҕа көрүөхпүт.

Онтон Саҥа Дьыл иннинэ аҕай 65 киһи сайабылыанньата регистрацияламмыта. Эдэрдэр быйыл элбэхтэр, истэр тухары бу кэлин 2-3 сыл устата араас куораттарга тиийэн элбэхтэ күрэхтэһэн «муннулара кэрдиллибит дьон». Өрөспүүбүлүкэҕэ, ону ааһан Арассыыйаҕа билиннилэр. Мин сааһыран, былырыын улахан эчэйиини ылан кэлин күрэхтэһиилэргэ кыттыбат буолан ким ханна, хайдах сүүрбүтүн ватсап ситимиттэн, ардыгар хаһыаттартан ааҕан билэбин.

Онно көрдөхпүнэ араас күрэхтэһии биһиги Сахабыт сиригэр, Арассыыйаҕа, тас дойдуларга элбээбит. Күһүөрү Петр Захаров диэн эдэр киһи Чикаго куоракка ыытыллыбыт марафоҥҥа кыттыбытын уруйдаан-айхаллаан суруйбуттарын аахпытым уонна олус соһуйбатым. Элбэх сыл бииргэ эрчиллибит, Европаҕа тахса сылдьыбыт биир дойдулааҕым 2020 сыллаахха Спиридон Макаров туруорбут бойум бирииһин – убаһаны чаастаах сүүрүүгэ кыайан ылбыт Петр Пестряков кэлин Арассыыйаҕа марафон дистанциятыгар элбэхтик ситиһиилээхтик кытынна. Соторутааҕыта эмиэ ватсап ситимигэр суруллубутунан, кини билигин Аан дойдуга бэтэрээн сүүрүктэргэ рейтинынан алтыс миэстэҕэ тахсыбыт, онон Лондон марафонугар кыттар кыахтаммыт. Маладьыас! Үгүс сыл тохпут көлөһүнэ тиллиэх буолбут.

Өймөкөөн сүүрүүтүгэр кыттыан баҕалаахтар ортолоругар бастакы кыайыылаах Василий Лукин, уонча сыллааҕыта өрөспүүбүлүкэ иһигэр иннин кимиэхэ да биэрбэтэх Бүлүү быһый атахтааҕа Самуил Семенов, кэлин 3-4 сыл иһигэр тыыллан-хабыллан тахсыбыт Александр Моедо, 100 км Арассыыйа 1913 с. чемпиона Василий Спиридонов эдэр сааһын эргиттэҕинэ уонна соччо-бачча биллибэт эмиэ саамай күннэригэр сылдьар эдэрчи быһыйдар: Алексей Герасимов, Алексей Пестряков, Михаил Апросимов, Александр Тускун…

Хайалара эмит «ытан кэбиһиэн» сөп бөҕө буоллаҕа дии. Биллибэт биричиинэнэн быйыл «Трудовой фронт» бөлөх биир саамай актыыбынай кыттааччыта, бастыҥ быһыйа Илья Пестерев кыттыбат буолбут. Кини иллэрээ сыл Василий Лукины кытта отутча биэрэстэ тухары  харыс да хаалбакка, бииргэ тутуһан сылдьыбыта. Хаһаайыстыба түбүгэ кыайтарбатаҕа дуу?

Чэпчэки атлетика Федерациятын салайааччыта Анатолий Кырджагасов, өрөспүүбүлүкэ сүрүн тириэнньэрэ Василий Спиридонов тус бэйэлэрэ маннык сүүрүүлэргэ кытталлара улахан көҕүлүүр күүстээҕин өссө көрөн-билэн иһиэхпит. Кинилэр бастакы саҕалааһыннара киһини эрэннэрэр. Сыллааҕы календарнай былааҥҥа киирбит маассабай, элбэх кыттааччылаах күрэхтэһиилэртэн бары тахсыбыппыт. Ону сөбүнэн өйдүүр салайааччылар кэлбиттэр диэн күлүкпүтүгэр имнэнэбит.

Дьахталларга быйылгы састаап эмиэ быдан күүстээх. Чурапчы Хатылытыттан оҥостон кэлбит аатырбыт быһый Екатерина Драгунова хайа да дистанцияҕа сүүрдэҕинэ бастакылар ахсааннарыгар сылдьыаҕа, эдэрдэргэ да сүгүн-саҕын хотторбото буолуо диэн толкуйдуубун. Киниэхэ сүрүн утарсааччынан буолуоҕа Европа бэтэрээннэргэ марафоҥҥа 2014 с. кыайыылааҕа Валентина Доргуева. Онтон эдэрдэргэ Мария Седалищева кими да иннигэр көрбөтө буолуо диэн сабаҕалыыбын да, баҕар, ким эмит сулбу ойон тахсан сенсация оҥорон кэбиһиэн сөп буоллаҕа дии. Күрэхтэһии диэн оннук соһуччу түгэннэрдээх буолааччы. Аҕыйах хонуктааҕыта буолан ааспыт көҥүл тустууга Сунтаар 17 саастаах уолчаана Лев Павлов хайдах курдук кыайталаата, лидер тутта сылдьыбыт бөҕөстөрбүтүн? Манна да оннук буолуон сөп.

Бастакы чемпионкабыт Александра Митина, хомойуох иһин, испииһэккэ суох.

Дьэ, ситигирдик бэрт кылгастык сырдаттахха. Айан уһун, сындалҕаннаах, сылаалаах, ону этэҥҥэ, улаханнык илистибэккэ тулуйбут, антах, марафон дистанциятыгар да ситиһиилээх буолуоҕа. Бары кыттааччыларга, тэрийээччилэргэ, кырдьаҕас Өймөкөөн олохтоохторугар бу быйылгы сүдү, умнуллубат суолталаах үбүлүөйдэргэ анаммыт норуоттар икки ардыларынааҕы бастакы тэрээһин этэҥҥэ ааһыаҕа, Аан ийэ айылҕабыт оҕолоругар, ыраах сирдэртэн кэлбит ыалдьыттарга туох баар кэрэ сэбэрэтин, муҥутуур кыаҕын илэ-чахчы көрдөрүөҕэ диэн эрэли кытта бу суругу бооччойдум.

Үлэ уонна успуор бэтэрээнэ, эмиэ кыттар баҕалаах Ыстапаан ЛЫТКИН.

Хаартыскаҕа: 2020 сыллааҕы сүүрүү дьахталларга кыттыылаахтара.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.