Спортсменнарбыт ситиһиилэрэ эбиллэн истиннэр!

2021 сылбыт түмүктэнэн эрэр. Манан сибээстээн олохсуйбут үгэскэ олоҕуран, ааһан эрэр сылга спортсменнарбыт сорох кэккэ ситиһиилэрин ахтан-санаан ааһыаххайыҥ эрэ.

Тохсунньу

Үүммүт саҥа сыл бастакы улахан күрэхтэһиитинэн оҕунан ытыыга Саха Республикатын чемпионата буолбута. Күрэхтэһии классическай, блочнай уонна сахалыы охторунан ытыыга ыытыллыбыта. Түмүккэ блочнай оҕунан ытыыга Асим Павлов (Чурапчы), Степанида Артахинова (Өлүөхүмэ), классикаҕа – Михаил Симушин (Мирнэй), Розалина Тимофеева (Горнай), оттон сахалыы оҥоһуулаах ытыыга Виктория Борисова (Мэҥэ Хаҥалас), Петр Андросов (Томпо) чемпионнаабыттара. Бэтэрээннэргэ Чурапчыттан Николай Васильев, Эльвира Ефимова бастаабыттара. Хамаанданан түмүккэ Горнай уонна Чурапчы охчуттара бэргэннэрин көрдөрбүттэрэ.

Олунньу

Олунньу 13-14 күннэригэр «Триумф» Спорка бэлэмнэнии киинигэр Дыгын оонньуутун сэттэ төгүллээх муҥутуур кыайыылааҕа Иван Белолюбскай бирииһигэр «Чемпион кубога» күрэхтэһии ыытыллыбыта. Бу үгэс быһыытынан ыытыллар сахалыы многоборьеҕа түһүлгэ соһуччу көрдөрүүлээх түмүктэммитэ. Дыгын оонньуутун алта төгүллээх муҥутуур кыайыылааҕа Николай Дьяконов төрөппүт уола, 20 саастаах Вячеслав Дьяконов кыайыылааҕынан тахсан, спорду таптааччылары сэргэхсиппитэ. Кини иккис миэстэҕэ Дьулустаан Ноговицыны, үһүскэ Леонид Филипповы үтүрүйбүтэ.

Бурятия киин куоратыгар Улан-Удэҕэ Дальнай Восток федеральнай уокурук эр дьоҥҥо көҥүл тустууга чемпионата ыытыллан түмүктэммитэ. Бу күрэхтэһии Россия чемпионатыгар сүүмэрдиир сыаллаах ыытыллыбыта. Маннык эппиэттээх күрэхтэүиигэ Саха сирин хамаандата 5 кыһыл көмүс, 3 үрүҥ көмүс, 10 боруонса мэтээли ылары ситиспитэ. Чемпионнарынан Уйгулан Иванов, Константин Капрынов, Герман Устинов, Ньургун Сергин, Кузьма Сивцев буолбуттара.

Кулун тутар

Биллиилээх государственнай, политическай деятель, Мэҥэ Хаҥалас улууҥун бочуоттаах олохтооҕо, педагогическай наука кандидата, спорт ветерана Матвей Васильевич Мучин 80 сааһыгар аналлаах хайыһарга республикатааҕы турнир Майаҕа, Ураһалаах алааска кулун тутар 7 күнүгэр ыытыллыбыта. Күрэхтэһиигэ Алдан, Дьокуускай, Хатас, Нам, Амма, Мэҥэ Хаҥалас 84 хайыһардьыта кыттыбыта. Дьахталларга 5 км – Белолюбская Милена (Амма), Попова Аня (Дьокуускай), Кочнева Лолита (Таатта, ХИФУ), эр дьоҥҥо 8 км – Зыков Николай (Мэҥэ Хаҥалас, ХИФУ), Петров Егоров (Амма), Алексеев Виктор (Хаҥалас) инникилээн кэлбиттэрэ.

Муус устар

2020 сыл түмүгүнэн Саха Республикатын бастыҥ спортсмена Сардаана Трофимова Сочига ыытыллан түмүктэммит марафоҥҥа Россия чемпионатыгар кыайыы көтөллөммүтэ. Итинэн кини Россия биэс төгүллээх чемпиона буолан, дьоһун ситиһиилэммитэ. Сардаана 42 км сири – 2 чаас 28 мүнүүтэ 28 сөкүүндэнэн түмүктээбитэ. Онон Олимпиадаҕа киириигэ ирдэнэр бириэмэни толорбута.

Эмиэ бу ыйга биһиги республикабыт киинигэр кикбоксиҥҥа улахан дьоҥҥо уонна обургу оҕолорго Россия чемпионата ыытыллыбыта. Онно дьиэлээхтэр – Саха сирин сүүмэрдэммит хамаандата барыта 18 мэтээли, ол иһигэр 5 кыһыл көмүһү ылан, үчүгэй көрдөрүүлэммитэ.

Польша хамаандатын аатыттан кыттар биир дойдулаахпыт Эдуард Григорьев Варшаваҕа ыытыллыбыт көҥүл тустууга Европа чемпионатыгар 61 кг ыйааһыҥҥа үһүс бириистээх миэстэҕэ тахсан, боруонса мэтээлинэн наҕараадаламмыта.

Ыам ыйа

Олимпийскай чемпион Роман Дмитриев кэриэһигэр эдэрдэргэ көҥүл тустууга норуоттар икки ардыларынааҕы VIII турнирга 5 дойду (Россия, Азербайджан, Кыргызстан, Молдова, Узбекистан) уонна Россия 12 регионун эдэр бөҕөстөрө күөн көрсүбүттэрэ. Көбүөргэ барыта 92 бөҕөс тахсыбыта. Икки күннээх күрэхтэһии түмүгүнэн биһигиттэн Харысхал Григорьев (57 кг), Александр Иванов (61 кг), Даниил Иванов (92 кг) бастаабыттара, Эдуард Максимов (125 кг) иккис, Олег Фомин (61 кг), Владимир Бояновскай (65 кг), Андриян Ленскэй (74 кг), Сергей Николаев (92 кг) үһүс буолбуттара.

Ыам ыйын 11-17 күннэригэр Раменское куоракка олорон эрэн волейболга Россия чемпионатыгар дьахталларга Саха сирин хамаандата үһүс бириистээх миэстэни ылбыта. Хамаанда састаабыгар Алена Дмитриева (Сунтаар), Нюргуяна Барахсина, Татьяна Белова (Дьокуускай), Сардаана Прокопьева (Сунтаар), Светлана Софронова, Анна Ларионова (иккиэн Амматтан), Диана Готовцева (Нам), Евдокия Александрова (Үөһээ Бүлүү), Саргылаана Андросова (Мэҥэ Хаҥалас) оонньообуттара уонна боруонса мэтээлинэн наҕараадаламмыттара.

Бэс ыйа

Красноярскайга Иван Ярыгин кэриэһигэр көҥүл тустууга норуоттар икки ардыларынааҕы XXXII Гран-при турнир биллэр биричиинэнэн, урукку болдьоҕуттан көһөрүллэн, сайыҥҥы кэмҥэ ыытыллыбыта. Түмүккэ бөҕөстөрбүт биэс мэтээли ылары ситиспиттэрэ: Арыйаан Тютрин (57 кг) бастаабыта, Виктор Рассадин (70 кг), Севиль Назарова (55 кг) иккистээбиттэрэ, Алина Казымова (62 кг) уонна Ньургун Сергин (92 кг) үһүстээбиттэрэ.

Ковид дьаҥынан «Туймаада ыһыаҕа» ыытыллыбатаҕын үрдүнэн, ыһыах сүрүн тэрээһинэ – сахалыы многоборьеҕа «Дыгын оонньуулара» бэс ыйын 26-27 күннэригэр «Туймаада» стадиоҥҥа буолбута. Кыайыылааҕынан Егор Филиппов тахсыбыта.

Доннааҕы Ростов куоракка гиирэ спордугар эр дьоҥҥо Россия чемпионатыгар биир дойдулаахпыт, бу саас Аан дойду Кубогар норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастар нуорматын толорбут Дмитрий Михалев (тренерэ В.Н. Дьячковскай) 63 кг ыйааһыҥҥа үһүс бириистээх миэстэҕэ тахсан, боруонса мэтээлинэн наҕараадаламмыта.

От ыйа

От ыйын 6-11 күннэригэр Горнай улууһун киинигэр – Бэрдьигэстээххэ спорт национальнай көрүҥнэригэр «Манчаары оонньуулара» XXI спартакиада ыытыллыбыта. Спартакиадаҕа барыта 40 хамаандаттан 1568 спортсмен кыттыбыта. Спорт тоҕус көрүҥэр 191 комплект мэтээл оонньоммута. «Манчаары оонньууларыгар» Саха сирин түөрт рекорда олохтоммута. Ол курдук, кылыыга Валерия Олесова (Хаҥалас), хотугу многоборьеҕа Антонина Санникова (ХИФУ), Георгий Софронов (Өймөкөөн), Валентина Борисова (Үөһээ Бүлүү) бастыҥ көрдөрүүлэммиттэрэ. Спартакиада түмүгүнэн бастакы бөлөххө Мэҥэ Хаҥалас, иккискэ – Чурапчы, үһүскэ – Горнай, төрдүскэ – Анаабыр улуустарын хамаандалара бастаабыттара.

Эстония Таллин куоратыгар 100 харахтаах дуобакка аан дойду үрдүнэн бастыыр 2021 сыллааҕы чемпионат Саха сирин спордугар ситиһиилээх буолбута. Ол курдук, Саха Республикатын 2020 сылга бастыҥ спортсмена, международнай гроссмейстер Матрена Ноговицына бастакы миэстэҕэ тахсан үөрүү өрөгөйүн билбитэ. Кини ситиһиитэ – кырдьык дьоһун кыайыы, сахаларга улахан үөрүү! Бу кыайыыны Матрена тус тренерэ Николай Кычкин тэҥҥэ үллэстэр.

Атырдьах ыйа

Киһи аймах күүһүн-күдэҕин, сымсатын, тулуурун, түргэнин көрдөрөр, быһаарар улууканнаах аан дойдутааҕы түһүлгэҕэ саха боотура талыллан-сүүмэрдэнэн кыттара, дойдутун ааттатара киэн туттууну үөскэппэт буолуон сатаммат. Японияҕа ыытыллан түмүктэммит XXXII сайыҥҥы Олимпийскай оонньууга биһиги биир дойдулаахпыт, билиҥҥи кэмҥэ тумус туттар боотурбут Айаал Лазарев атын омуктары кытта тэҥҥэ күөн көрсүбүтэ, илин былдьаспыта даҕаны үөрүүлээх. Санатан эттэххэ, Айаал саас Азия чемпионатыгар үрүҥ көмүс мэтээли ылбыта.

Ый ортото Уфа (Башкортостан) куоракка ыытыллыбыт, 21-гэр диэри саастаахтарга көҥүл тустууга аан дойдуга бастыыр иһин күрэхтэһиигэ 70 киилэҕэ Россия эдэрдэргэ түһүлгэтин кыайыылаҕа Станислав Свинобоев үһүс (тренерэ В.П. Уваров) бириистээх миэстэҕэ тахсыбыта.

Балаҕан ыйа

Охчут Степанида Артахинова Токиотааҕы Паралимпиадаҕа булкаас хамаанда састаабыгар киирсэн, боруонса мэтээли ылары ситиспитэ. Блочнай оҕунан ытыыга кини Баир Шигаевы кытта бииргэ курэхтэспитэ. Степанида бу иккис боруонса мэтээлэ. 2012 сыллаахха Лондоҥҥа ыытыллыбыт Паралимпиадаҕа биирдиилээн киирсиигэ бастакы мэтээлин ылбыта.

Токиотааҕы Паралимпиадаҕа Саха сириттэн өссө олорон волейболга Алена Дмитриева уонна харбааһыҥҥа Анастасия Диодорова – Россия олимпийскай сүүмэрдэммит хамаандатын састаабыгар киирэн кыттыбыттара.

Алтынньы

Норвегия киин куоратыгар Ослоҕа көҥүл тустууга аан дойду чемпионатыгар саха тустууга кыһатын алта иитиллээччитэ кыттыбыта. Кинилэртэн быйылгыттан Беларусь Республикатын аатыттан тустар Арыйаан Тютрин 57 киилэҕэ үһүс миэстэҕэ тахсан, боруонса мэтээл хаһаайынынан буолла. Бу ситиһиитинэн кини Саха сирин тустуута билигин даҕаны күүстээҕин, кыахтааҕын, кэскиллээҕин көрдөрбүтэ.

Алтынньы 22-31 күннэригэр Литва киин куоратыгар Вильнюска пауэрлифтиҥҥэ аан дойду чемпионата буолбута. Онно Россия хамаандатын аатыттан Саха сириттэн икки спортсмен кыттыбыта. Айаал Сивцев эдэрдэргэ бастаабыта, оттон Владимир Балынец эр дьоҥҥо тэҥнээҕин булбатаҕа.

Сэтинньи

Греция Лутраки куоратыгар аҕам саастаах бөҕөстөр аан дойдуга бастыыр иһин чемпионаттарыгар Вадим Данилов 51-56 саастаахтарга 70 киилэҕэ диэри тустан, үс утарсааччытын кыайбыта, бүтэһик киирсиитигэр АХШ бөҕөһүгэр кыранан сабырыйтаран, үрүҥ көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыта. Бу көрдөрүүтүнэн Вадим Петрович спорка бэриниилээҕин, уһун тыыннааҕын, тустууга сүгүрүйэрин өссө төгүл көрдөрдө уонна атыттарга үтүө холобур буолла.

х х х

Үүммүт ахсынньы ыйга спортсменнарбыт хас даҕаны улахан күрэхтэһиилэргэ кытталлар. Онон ситиһии сиэттиһэн, эбиллэн иһэригэр баҕарабыт.

Түмүк курдук эттэххэ, икки кэнники сылга – Саха сирин бастыҥ спортсменнарын норуот куоластааһынынан быһаарбыттара. Ону кэлтэй, спортсмен дьиҥнээх көрдөрүүтүнэн буолбакка, ким түмсүүлээҕинэн, тэрээһиннээҕинэн быһаарыллыбыта диэн дьон соччо ылымматахтара. Быйыл дьэ, хайдах дьаһайаллар?

Петр ПАВЛОВ.

02.12.2021. 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.