Күүстээх дьон тустарынан: Кэссиэ Лэгэнтэйэ

Өнөр нэһилиэгэр Ушницкай Иннокентий Васильевич (Кэссиэ Лэгэнтэйэ) диэн улахан күүстээх киһи үөскээн сылдьыбыта. Кини биир дойдулааҕа Иван Александров (Күүстээх Уйбаан) Кэссиэ Лэгэнтэйэ саҥардыы туран эрдэҕинэ, “Оҕом төһө кытааппыккыный?” диэн баран, уолу санныттан аҥар илиитинэн аллараа баттаабыт. Онуоха Кэссиэ Лэгэнтэйэ ымыр да гымматах. Күүстээх Уйбаан: “оҕом балачча кытаатан эрэ эбиккин”, — диэн эрэ кэбиспит.

Кэссиэ Лэгэнтэйэ эдэр эрдэҕинэ, Лабычааны үрэҕэ диэн сиргэ сайылаан олорон, кэргэнэ Маарыйалыын оттуур үгэстээх эбит. Биир сайын Испирдиэн уолаттара диэн биллэр күүстээх түөрт ини-бии дьоннор урууга сылдьан баран, Лабычааны үрэххэ тахсан испиттэр. Хойуу ойуурдаах сис тыа ортотугар киһини өттүгүн баһынан суон аарыма улахан тиит суолу туора охто сытарын көрөн, “Бэйи, Кэссиэ Лэгэнтэйэ сотору кэлиэхтээх, дьэ хайдах гынарын көрүөхпүт”, — диэн баран, уолаттар суолтан чугас саһан сыппыттар. Утаакы буолаат, кэргэнэ Маарыйалыын Кэссиэ Лэгэнтэйэ оҕустаах сыарҕалаах тиийэн кэлбиттэр. Тиит охто сытарын көрөн, чочумча тохтуу түспүттэр. Онуоха Лэгэнтэй сыарҕаттан сүгэтин ылан, тиити кэрдэн эрдэҕинэ Маарыйата: “Доҕоор, Лэгэнтэй, бырдаҕа да бэрт эбит, хаһан кэрдэн бүтэриэххиний?”, — диэбит.

Лэгэнтэй өй ылбыт курдук сүгэтин быраҕан кэбиспит да, тиити ортотуттан кууһан ылан, ньилбэгэр диэри өрө көтөҕөн бачыгыратан таһаарбыт даҕаны, аттынааҕы титириктэри ньимси анньан суол таһыгар “ньир” гына быраҕан кэбиспит. Уолаттар дьэ саллыбыттар. Сирэй сирэйдэрин көрсөн кэбиһэн баран, мэктиэтигэр тыыммакка да сыппыттар.

Өрдөөҕүтэ бастакы Өспөх нэһилиэгин кырдьаҕастарыттан манныгы истибиттээхпин. Чоппойоон диэн оҕонньор Баарды алааска сайылаан олордоҕуна, арай биирдэ өтөх оҥкучаҕар колхоз атыыр оҕуһа түһэ сытарын булбут. Бу кэмҥэ Кэссиэ Лэгэнтэйэ алааска от охсо сылдьар эбит. Оҕонньор Лэгэнтэйи ыҥырбыт. Лэгэнтэй оҕонньорго эппит: “Хатас өтүүтэ бул, оҕуһу муоһуттан быалаан тумсугар томторуктуу баайан баран тардаар”.

Ити кэннэ Лэгэнтэй бэйэтэ оҕус моонньунан кыбылла-кыбылла оҥкучахха киирэн, оҕуһу холуттан ылан өрө көтөҕөн таһааран, икки илин атахтарын оҥкучах үөһэ буорун үрдүгэр таһааран уурталаабыт. Уонна “Чэй!” диэт, оҕуһу ахтатыттан ылан өрө баһаатын кытта, оҕус соҕотохто өрө бурҕас гынан сулбу ойон тахсыытыгар, быаттан тардан турар оҕонньору түҥнэри көтөн кэбиспит. Оҕонньор туоҕун да өлөрбөтөх гынан баран, “Киһини оҕуска өлөттөрө сыстыҥ”, — диэн Лэгэнтэйи мөхпүт. Киһитэ мичээрдээн кэбиспит.

Кэссиэ Лэгэнтэйэ кырдьан баран, эдэрбэр киһини кытта биирдэ оонньоон көрбөтөхпүн диэн улаханнык кэмсинэрэ үһү. Кини киһини кытта биирдэ иирсибитэ, боруоктаспыта төрүт да суоҕа, колхоз биир бастыҥ үлэһитэ, майгылаах бастыҥа, ССКП чилиэнэ этэ. Сааһын тухары тутууга үлэлээбитэ. 80 сааһыгар чугаһаан баран, соторутааҕыта өлбүтэ.

В.НИКИТИН, журналист, пенсионер.

“Ленинскэй тэрийээччи” хаһыат 1969 сыл олунньу 11 күнүнээҕи нүөмэриттэн. Уус Алдан.     

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *