Чэгиэн-чэбдик, чөл буолар туһугар

Дойдубутугар хамсык ыарыы бүрүүкээн чугас, билэр дьоммут ыалдьан, туох эрэ сонун суолу көрдүүбүт. РФ успуорка министиэристибэтэ тэрийэр «Спорт – норма жизни» бырайыак киһи күннээҕи хамсаныытын күүһүрдэрин сэргии, сэҥээрэ истибиппит. Бу бырайыакка биһигини, Уус Алдан улууһун 2-Лөгөй нэһилиэгин ыччата Антон Троев сирдээн, сүбэлээн, нэһилиэкпит Саха сиригэр биир бастакынан кыттарга сөбүлэһэн, былаан ылынан үлэлэһэ сылдьабыт.

Саас муус устар ыйга 3 киһини инструкторынан талбыппыт. Успуорка – С.А. Попов, ГТО-ҕа – М.С. Гоголев, уһун үйэлэниигэ – Р.Н. Троева онлайн-сэминээргэ кыттан, дастабырыанньа ылан үлэлээбитинэн барбыттара.

Харантыыҥҥа хаайтаран сорох былааннаах тэрээһиннэр туолбатахтара. Онтон санааны түһэрбэккэ, балаҕан ыйыгар түөлбэлэринэн сүүрүүгэ хамаанданан күрэхтэһии тэрээһиннээхтик, илин-кэлин түсүһүүлээхтик ааспыта. Онуоха «Сэмэн Баһылайап» түөлбэ кыайыылаах тахсыбыта.

Алтынньы 1 күнүттэн И.Е. Мигалкин аатынан искибиэргэ сарсыардааҥҥы сэрээккэни нэһилиэкпит успуорка инструктора Н.В. Копырин бэрт сэргэхтик, ыйы быһа оҥоттордо. Сэрээккэ туһалааҕын эппитинэн-хааммытынан биллибит. Салгыы этэҥҥэ буолан саалаҕа оҥорбут киһи диэн баҕа санаалаахпыт.

Бырайыак саамай сүрүн чааһынан «Лига здоровье нации» уопсастыбаннай тэрилтэ уонна РФ успуорка министиэристибэтэ «Человек идущий» диэн хаамыыга хамаанданан күрэхтэһии тэрийдэ. Бу тэрээһин Россияҕа үһүс төгүлүн киэҥ хабааннаахтык тэрилиннэ.   Күрэхтэһии мобильнай сибээс нөҥүө уһун кэмҥэ хардыыны ааҕар. Манна балаһыанньа быһыытынан 5 араас бөлөх кыттар: устудьуоннар, тэрилтэлэр, муниципалитеттар, чөл олоҕу тутуһааччылар, биэнсийэлээхтэр.

Бу бөлөхтөргө Арассыыйа араас муннугуттан 2 тыһыынчаттан тахса хамаанда тэриллэн күрэхтэстэ. Тэрийээччилэр этэллэринэн, 60 тыһыынчаттан тахса киһи хааман, күрэхтэһиигэ кытынна. Биһиги нэһилиэк «чөл олоҕу тутуһааччылар» бөлөххө регистрацияны ааһан, көхтөөхтүк кыттан түмүктээтибит. Бөлөхпүтүгэр 275 хамаанда кытынна.

Күрэхтэһиигэ алтынньы 15 күнүттэн – сэтинньи 15 күнүгэр диэри хаамтыбыт. Хамаандабыт хапытаанынан Р.Н. Троева, кураторынан М.С. Терентьева үлэлээтилэр. Хамаандабытыгар 48 киһи испииһэккэ киирэн баран, араас биричиинэнэн 38 кыттааччы күрэхтэһиини түмүктээтэ. Саамай аҕа саастаахпыт 74 саастаах Е.М. Троева, 70-73 саастаах 3 киһи, саамай эдэрдэрбит 14 саастаах Сайаана Окоемова, Никоша Копырин кытыннылар. Олоххо көхтөөх хас да дьиэ кэргэн кыттара үтүө холобур буолар. Ол курдук, Охлопковтартан 4 киһи, Окоемовтартан 3 киһи доруобуйаларын тупсарарга көхтөөхтук кытталлар.

П.В. Аммосов аатынан орто оскуола, «Сайдыы» СК, И.И. Троев баһылыктаах олохтоох дьаһалта үлэһиттэрэ күргүөмүнэн кыттыбыттарын үөрэ ааттыыбыт. Хамаанда чилиэттэрэ сарсыарда 6 чаастан киэһэ 10-11 чааска диэри бэйэбит бириэмэбититтэн көрөн балачча ырааҕы хааман, бу дьаҥ кэмигэр доруобуйаны көрүнэн, иммунитеты күүһүрдэн, айылҕаҕа балачча уһуннук сылдьан, улаханнык туһанныбыт уонна хаамарга үөрүйэх үөскээн өссө да хаама туруохпутун баҕарабыт.

Биһиги 275 хамаандаттан 34-с миэстэҕэ тигистибит. Бастакы саҕалааһыҥҥа, кыра нэһилиэк холугар куһаҕана суох көрдөрүү дии саныыбыт. Хаамыы түмүгэр утумнаахтык хаамааччы элбээтэ, бэйэ-бэйэбитин көрсөн, сүбэ ыларбыт, биир хамаанда буолан бэртээхэй кэлэктиип үөскээбитин астынабыт. Лига бэрэсидьиэнэ Лео Бокерия күрэхтэһии түмүгэр «Хас биирдии кыттааччы – кыайыылаах» диэбитин үөрэ иһиттибит. Хамаандабытыгар эдэр эрдэҕиттэн успуорка сүгүрүйээччи, үгүс күрэхтэһиини көтүппэккэ кэтээн көрөөччү, успуорт тиэмэтигэр кинигэни, сурунаалы мунньар Василий Васильев бастыҥ көрдөрүүлээх.

Сонуммун саҥа хоһоон айыытыгар холонор, хамаанда көхтөөх чилиэнэ Галина Дегтярева хоһоонунан түмүктүүбүн:

Саҥа түспүт кыраһа хаартан

Сүргэ көтөҕүллэ түһэр

Сарсыарда эрдэлээн туран

Сибиэһэй салгыны эҕирийэртэн.

Сарсыардааҥҥы чуумпуга уйдаран

Саҥаттан саҥа суолу тэлэн

Ып-ыраас хаары оймуу хаамар

Туһугар эмиэ да эриэккэс түгэн!

Ыраахха тыргыллар суолбут

Угуйа турара кэрэтиэн!

Хаамын, ыраас суол устун инникигэ эрэллээх,

Хаамын, сыалгытын ситиһэ,

Хаамын, дьулуурдаахтык, тулуурдаахтык,

Хаамын доруобуйаны бөҕөргөтө.

Олох суолугар хаамыахха

Кынаттана чэпчээн,

Санаалыын күүһүрэн

Олох чыпчаал үктэлигэр —

Доруобай буолуу туһугар!

Биһиги бачыыммытын атын нэһилиэктэр өйүөхтэрэ диэн эрэнэбит, чөл олоҕу тутуһуоҕуҥ, успуордунан дьарыктаныаҕыҥ, бука бары доруобай буолуоҕуҥ!

Мариса ВАСИЛЬЕВА – Күбэйэ, суруналыыс.

Уус Алдан, Тулуна.   

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.