Прокопий Николаев санаатын күүһэ туохханый?

Тустуук Прокопий Николаев Сурдлимпиада-2013 үрүҥ көмүс призера буоларыгар 40 саастааҕа. Санаан көрүҥ, холлорун этэ хойдубут, бууттарын этэ буспут, систэрин этэ сиппит, күөгэйэр күннэригэр сылдьар сүүрбэччэлээх эдэр уолаттары Прокопий кыайталаабыта. Бу уопут ардыгар эдэрдэри баһыйарын, күчүмэҕэй быһыы-майгы утары киирсэр санаа күүһүн, баҕалаах баҕанаҕа ыттарын туһунан үгүһү этиэн сөп.

Билсиҥ, Россия спордун үтүөлээх маастара, гректии-римнии тустууга Сурдлимпиада призера (1997), көҥүл тустууга Сурдлимпиада боруонса призера (2001) уонна 2013 сыл атырдьах ыйыгар София куоракка ыытыллыбыт Сурдлимпиада иккис миэстэлээҕэ Прокопий Дмитриевич Николаев.

Прокопий, бэйэҥ тускунан кэпсии түс эрэ…

– Күөх Ньурбаттан төрүттээхпин. Кыра эрдэхпиттэн мөлтөхтүк истэрим. Бастаан Ньурбаҕа маҥнайгы кылааска орто оскуолаҕа үөрэттэрэ биэрбиттэрэ. Онтон истибэттэр оскуолаларыгар көспүтүм. Онно ахсыс кылааска диэри үөрэнэр буоланнар, Тамбов уобалаһын оскуолатын бүтэрбитим. Бу маннык сиртэн-сиргэ көһө сылдьан, 9-с кылааска Роман Дмитриев быраатыгар, Роман Пестерев диэн маҥнайгы тренербэр түбэһэн, тустуунан дьарыктанан барбытым. Уол оҕо быһыытынан, спорт көрүҥнэрин барытынан сөбүлүүрүм. Ол эрэн, футболлуурбун уонна тустарбын ордорор этим.

– Оччоҕо тустууну таба тайаммыт эбиккин дии…

– Оннук. Саҥа дьарыктанан иһэммин, улахан дьоҥҥо Россия чемпионатыгар гректии-римнии тустууга иккис миэстэ буолбутум. Онно тренердэр дьарыктаныаххын сөп эбит диэн эппиттэрин өйдүүбүн. Сөбүлүүр дьарыгым өссө үрдүк өрөгөй үөрүүтүн бэлэхтиирин билбитим. Пьедестал үрдүкү чыпчаалын дабайар санаа уһуктубута, дьарыктанар баҕам күүһүрбүтэ. Ол кэнниттэн ситиһиилэр бииртэн биир кэлэн испиттэрэ. Ол эрэн, 1994 сыллаахха эчэйэммин, өр кэмҥэ тохтуу сылдьыбытым. 1997 сыллаахха ыччат ортотугар Норуоттар икки ардыларынааҕы сайыҥҥы оонньууларга Казахстан аатыттан кыттаммын  үһүс буолбутум.

– Оскуоланы бүтэрэн баран ханна үөрэммиккиний?

– Саха сиригэр төннөммүн, Дьокуускайдааҕы педагогическай колледжка физкультура учууталын идэтин баһылаабытым. Үөрэнэр хаһан да хойут буолбатах диэммин, 2011 сыллаахха ХИФУ физкультурнай салаатыгар туттарсан киирбитим. Билигин үһүс кууруска кэтэхтэн үөрэнэ сылдьабын.

– Атырдьах ыйыгар Болгария киинигэр Софияҕа ыытыллыбыт Сурдлимпиадаҕа төннүөххэ. Бу ситиһииҥ туһунан биһиги хаһыаппыт хаста да суруйан турар. Эн санааҕар, манна кыайаргар туох көмөлөстө? 

– Бу Сурдлимпиадаҕа диэри суолум уһун да уһун этэ. 2001 сылга 58 кг тустаммын Сурдлимпиадаҕа үһүс миэстэ буолбутум. 2005 сыллаах Сурдлимпиадаҕа эчэйэммин барбатаҕым. 2009 сылга Россия сүүмэрдиир чемпионатыгар хотторбутум. Онно кыһыйбытым бэрдиттэн эбитэ буолуо, утумнаахтык дьарыктаммытым. Тоҕо эрэ, аныгыскы Сурдлимпиадаҕа хайаан да тиийиэм диэн бигэ эрэл баара. Олус элбэх дьарыктыыр түмсүүлэргэ сылдьыбытым. Ыйааһыммын түһэрэрбэр эрэйи көрөөччүбүн. Билигин, холобура, 67 кг, күрэхтэһиигэ 60 кг диэри түһэрбитим. Иранец олус күүстээх этэ, украинец даҕаны биир да эргиири эндэппэккэ кэлбитэ. Турция да бөҕөстөрө куһаҕана суохтар. Бу дойдулар анал оскуолалара олус сайдыбыт эбит. Күүспүн толору туһанным диэххэ сөп. Хас да сыл сыаллаан кэлбит ситиһиибин толорбуппуттан – олус үөрэбин.

– Чугас дьонуҥ тустаргар хайдах сыһыаннаһаллар?

– Ньурбаҕа олох аҕыйахта сылдьабын. Чэ, үс сылга биирдэ эҥин буолуо. Бириэмэм тиийбэт, куруутун дьарыктыыр түмсүүлэргэ, күрэхтэһиилэргэ сылдьар буоллаҕым эбээт. Тренеринэн үлэлээтэхпинэ бириэмэ көстөр ини, онон, хайаан да ийэбэр, аймахтарбар бара сылдьыам. Биһиги бииргэ төрөөбүт бэһиэбит, мин улаханнарабын. Кэргэннээхпин, кыталык кыыстаахпыт уонна туруйа уоллаахпыт.

– Билигин тустар былааннааххын дуо?

– Суох, мантан инньэ иитиллээччилэрбин күүскэ дьарыктыырга түһүнүөм этэ. Сыалбын ситиһэммин, улахан спортан барабын. Сылайдым да быһыылаах. Билигин үс сиринэн сылдьан тренердиибин: Спорт үрдүкү маастарыстыбатын оскуолатыгар, истибэттэр оскуолаларыгар уонна «Дохсуҥҥа» кэлэн футболлааччыбыт.

– Хайдах барытын ситиһэҕин?

– Үөрэнэн хааллым. Билигин кыах баарыгар үлэлээн-хамсаан хаалыахха наада дии саныыбын. Уонна оттон, биир да күн тустуута суох сатаммат эбиппин. Түгэнинэн туһанан, тренердэрбэр Владимир Дмитриевич Поповка уонна Василий Егорович Стручковка, сааһырда диэн туораппакка, мин кыахпар итэҕэйэн дьарыктаабыттарыгар дириҥ махталбын тиэрдэбин. СР Спордун министригэр Михаил Гуляевка уонна миэхэ ыалдьыбыт дьоҥҥо барыларыгар эмиэ махтанабын.

– Прокопий, инникитин туох сыалы туруорунаҕын?

– Эппитим курдук, 2014 сыл үүннэр эрэ, тустууктарбын «Азия оҕолоругар» уонна 2015 сылга буолуохтаах ыччаттарга аан дойду чемпионатыгар бэлэмнээн барыаҕым. Сорохтор улахан дьоҥҥо да бэлэмнэр. Холобура, Будимир Трофимов диэн иитиллээччим 2011 сыллаахха Европа чемпионатыгар үһүс миэстэ буолбута. Онон, уолаттарым кэскиллээх тустууктар.

– Ааҕааччыларга тугу баҕарыаҥ этэй?

– Санаа күүһэ олус элбэҕи быһаарар эбит. 2009 сыллаахха хотторон баран, ыһыктынан кэбиспэккэ дьарыктаммытым, олохпор улахан оруоллаах буолла. Спорт көмөтүнэн мин бу орто туруу дойдуга дьоллоохпун. Ааҕааччыларга кытаанах доруобуйаны, ситиһиини баҕарабын!

Дьэ, бу курдук саха норуота өссө биир чаҕылхай уоллаахпыт. Кини аата билигин кыһыл көмүс буукубунан Россия спордун историятыгар тиһиллэр. Салгыы Прокопий бэйэтин курдук тулхадыйбат тулуурдаах, күүстээх санаалаах тустууктары иитэн таһаарыа диэн сэмээр кэтэһиэххэ…

Тренерэ Василий Стручков иитиллээччитин туһунан:

– 60 кг дьиҥэ саамай элбэх киһи тустар ыйааһына. Чэпчэки ыйааһын буолан, үксүгэр эдэрдэр тусталлар. Ону ол диэбэккэ дьаныардаах дьарыгынан, тулхадыйбат тулуурунан, күүстээх баҕатынан Прокопий бэйэтин сааһыгар олус үрдүк көрдөрүүнү ситистэ. Кыаҕын сүүс бырыһыан сөпкө туһанна. Бу олимпийскай кэрчиккэ иккитэ Россия чемпиона буолбута, Европаҕа иккис миэстэлэммитэ уонна Россия Сурдлимпиадатыгар кыайан, «билиэт» ылбыта.

Олимпийскай мэтээл ханнык баҕарар спортсмеҥҥа, тренергэ да күндү. Бу кинилэр сыраларын, көлөһүннэрин тохпут, үлэлээн кэлбит түмүктэрэ буоллаҕа дии. Прокопий тренер этиитин хайаан да толорор. Спортсмен быһыытынан наһаа бэрээдэктээх, киһи быһыытынан эйэҕэс. Тренердииригэр оҕолорго сыһыана олус үчүгэй. Мантан инньэ, Прокопийдыын тренердээн, бииргэ үлэлэһиэхпит турдаҕа.

Виктория ФЕДОТОВА.  Сурдтылбаасчыт Лена Скрябина.

“Дьулурҕан”, сэтинньи 7 күнэ, 2013 сыл.

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *