Александр Оконешников: “Инники хардыыттан киһи эрэх-турах сананан, үлэлииргэ-хамсыырга санаата уһуктар”

“Триумф” Спорка бэлэмнэнии киинигэр Саха сирин көҥүл тустууга сүүмэрдэммит хамаандата, тохсунньу 23-26 күннэригэр Красноярскайга ыытыллар Иван Ярыгин аатынан норуоттар икки ардыларынааҕы Гран-при турнирга уонна онно дьүөрэлээн атын күрэхтэһиилэргэ бэлэмнэнэн, үгэһинэн үөрэтэр-эрчийэр түмсүү тэрилиннэ. Эрчиллиигэ сылдьан, бу тэрээһин туһунан республика сүүмэрдэммит хамаандатын кылаабынай тренерин эбээһинэһин толорооччу Александр Оконешниковтан санаатын үллэстэригэр көрдөстүм.   

-Бу сборбут былаан быһыытынан, тохсунньу 3 күнүттэн – 17 күнүгэр диэри буолуохтаах. Билиҥҥитэ барыта санаабыт курдук баран иһэр. Ас-үөл, медицина өттүттэн барыта көрүллэн, усулуобуйа үчүгэй. Уопсайа, бу сборга биһиги 50-чэ киһини ыҥырбыппыт. Ол курдук, бу сырыыга ыччаттары хото соҕустук кытыннардыбыт. Олимпийскай училищеттан, университеттан, Чурапчыттан, Сунтаартан бааллар.

Бу күннэргэ бырааттыы Петр, Алексей Копыловтар, Олег Фомин, Валерий Андросов тренер Яков Филипповы кытта Москваҕа, Анатолий Белоглазов эрчийэр түмсүүтүгэр бэйэлэрин көрдөрө бардылар. Табылыннаҕына, Андрей Силецкэй кулууп аһыахтаах, онно талыллан киирдэхтэринэ, уолаттарбыт салгыы дьарыктаныахтаахтар.

Быйылгы Ярыгин турнирыгар Россия спортивнай тустууга федерацията критерий таһаарда, ол быһыытынан биһиги республикабытыттан түөрт уол хапсар: аан дойду Кубогын кыттыылаахтара Арыйаан Тютрин, Виктор Рассадин, Россия чемпионатын боруонса призера Михаил Иванов, Миндиашвили турнирын кыайыылааҕа Максим Толмачев. Ону таһынан, федерацияны кытта кэпсэтэн, эбии биэс-алта киһини киллэттэрэргэ үлэни ыыта сылдьабыт. Арыый да бэлэмнээх диэбит дьоммутун, холобур, Ньургун Сергины, бырааттыы Копыловтары…

Оттон бу ыытылла турар хонтуруоллуур хапсыһыылар тустарынан тугу этиэххин сөбүй?

-Сүрүн күрэхтэһии саҕаланыа уон хонук иннинэ тустууктар туруктарын бэрэбиэркэлиир хонтуруоллуур хапсыһыылары тэрийдибит. Манна, сборга баар уолаттар уонна тастан кэлэн дьарыктанааччылар, училище иитиллээччилэрэ эбии кэлэн хапсыһыыларга кытта сылдьаллар. Маннык тэрээһини син биир күрэхтэһии курдук оҥордубут. Уолаттар судьуйалары эмиэ чувствуйдуохтаахтар. Ол курдук, Николай Николаев салалтатынан үс судьуйа кэлэн үлэлээтэ. Син биир күрэхтэһиигэ курдук, бөҕөстөр сарсыардааҥҥы өттүгэр үстүү, киэһэтин иккилии хапсыһыыны оҥордулар.

Бу күннэргэ Кыргызстаҥҥа, Ираҥҥа, Турцияҕа, Красноярскайга буолбут күрэхтэһиилэргэ уолаттарбыт бэйэлэрин кыахтарынан кытыннылар. Онон сыл саҕаланыыта куһаҕана суох курдук. Ити барыта инники үлэ түмүгэ диэххэ сөп. Уолаттар сбордарынан эҥин сылдьыбыттара. Холобур, Ньургун Сергин Дагестаҥҥа, Азербайджаҥҥа тиийэн эрчиллибитэ. Миндиашвили турнирыгар урукку кэмҥэ хоттортуу сылдьыбыт дьонун кыайталаата. Итинник инники хардыыттан киһи эрэх-турах сананан, үлэлииргэ-хамсыырга санаата уһуктар.

Салгыы эттэххэ, Айаал Лазарев улахан көбүөргэ төнүннэ. Ыарахан ыйааһыннаах уолаттарбыт А.Аронов, М.Толмачев, Нь.Сергин – Айаалы кытта бииргэ дьарыктанан, сайдан иһэллэр. Онон хамаандаҕа бары ыйааһыннарга барытыгар лидердэр баар буолалларын ситиһэбит. Дьарыкка да, күрэхтэһиигэ да буоллун, уолаттар бэйэ-бэйэлэрин кытта конкуренциялаһаллар. Ити Харысхал Николаев диэн, соторутааҕыттан дьарыктаммыт уол быһыыта-таһаата тупсан, утарсааччыларын кытта тэҥҥэ тардыалаһар буолан эрэрэ киһини үөрдэр.

-Манна көрдөххө, ити атын дойдуттан кыттар уолаттарбыт Егор Дмитриев, Георгий Окороков эрчиллэ сылдьаллар эбит. Кинилэр инники былааннара хайдаҕый?

-Билигин легионердарбытын тэҥҥэ тутабыт. Филиппиныттан тустар Егор Дмитриев Красноярскайга, Ярыгин турнирыгар кыттыахтаах. “Македонец” Владимир Егоров эмиэ тустуохтаах. Оттон “белорустарбыт” Францияҕа ыытыллар турнирга тахсыахтаахтар. Ону таһынан, сорохтор Польшаҕа, турнирга барыахтара. Николай Охлопков Польшаҕа тиийэн сборданыахтаах уонна былаан быһыытынан Францияҕа, норуоттар икки ардыларынааҕы турнирга кыттыахтаах. Итиэннэ Эдуард Григорьевпыт Польшаҕа көһөн эрэр. Россия спортивнай тустууга федерациятыттан көҥүл ыллыбыт. Онон кини бу ый бүтүүтэ буолар Польша кубогар аһаҕас турнирга кыттан бэйэтин көрдөрүө.

Биһиги дьоҥҥо, тустаах, көмөлөһүөн сөптөөхтөргө аһаҕаспыт. Этэргэ дылы, “сүгэ кыайбатаҕын – сүбэ кыайар” диэн баар. Ол сиэринэн дьон сүбэтин, санаатын истэн, ырытан үлэлиибит.

Александр, сбор хаамыытынан уонна хонтуруоллуур хапсыһыылары көрөн баран, уолаттар бэлэмнэрэ, туруктара хайдаҕын этиэҥ дуо?

-Уолаттар бу кэлин сыал-сорук туруорунан түмүктэрэ син көстөн эрэр диэхпин баҕарабын. Эдэр уолаттар убайдарын кытта бииргэ алтыһан, дьарыкка сыһыаннарын көрөн, элбэххэ үөрэнэллэр дии саныыбын. Сунтаартан кэлбит икки уол куһаҕана суохтар эбит. Бэйэбит сборга сыһыаран көрдүбүт. Эдэрдэр эмиэ үүнэн иһэллэр. Онон тустуубут инникилээх диэххэ наада.

Ситиһии тутатына кэлбэт, элбэх үлэттэн кэлэр. Онуоха сөптөөх систиэмэни туруоруохха наада. Ону тустууну таптааччылар, дьон-сэргэ сөпкө өйдүөхтээх. Кылаабынай тренер уларыйда даҕаны, ситиһии тута кэлэр диир сыыһа. Бу күннэргэ улуу тренербит Дмитрий Петрович Коркин кэргэнин Александра Семеновнаны кытта көрсө сырыттым. Кини тылын-өһүн, сүбэтин-аматын истэн, үтүө алгыһын ыллым. Онон үлэлииргэ-хамсыырга настарыанньа үчүгэй.

Петр ПАВЛОВ.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *