Бүлүү бүдүрүйбэт бөҕөһө Леонид Николаев туһунан хаһыат саһарбыт страницалара тугу кэпсииллэрий?

Мин иннибэр хаһыаттартан кырыллыбыт матырыйааллар сыталлар. Барыта Леонид Николаев спорка олоҕун сырдатар суруйуулар. Матырыйааллары кини кэргэнэ Варвара Петровна кичэйэн мунньубут эбит. Дьэ, эрэ, тоҕоостоох түгэнигэр сөп түбэһиннэрэн, биллиилээх хапсаҕайдьыппыт туһунан туох суруллубутун билиһиннэрэн, ол кэмнээҕи түгэннэри санаан ылыаххайыҥ эрэ.

Бүлүү улууһун “Октябрь суола” хаһыакка Саха сиригэр физкультурнай хамсааһын 70 сыллаах үбүлүөйүгэр, хаһыат икки балаһатын анаабыт. Онно тустууктар Иван Евсеев, Леонид Николаев, Гаврил Корякин, Степан Иннокентьев, Дмитрий Дмитриев бииргэ түспүт хаартыскаларын бэчээттээбиттэр, биирдии-биирдии билиһиннэрбиттэр.

Леонид Николаевы – көҥүл тустууга спорт маастарыгар кандидат, хапсаҕайга спорт маастара, Саха сирин тыатын сирин спортивнай оонньууларын, Манчаары спартакиадатын чемпиона, Тааттаҕа буолбут П.А. Ойуунускай ыһыаҕын хапсаҕайга абсолютнай чемпиона диэн суруйбуттар. Ол курдук, 1993 сыллаахха Ойуунускай төрөөбүтэ 100 сыла туолуутугар анаммыт Таатта ыһыаҕар хапсаҕайга абсолютнай чемпион аатын ылан, ону көрө олорбут Россия Президенэ Б.Н. Ельцин: “Молодцы, вилюйские богатыри!” – диэн хайҕаабыта билигин уос номоҕо буола сылдьар.

Кырыллыбыт хаһыат матырыйаалларыттан көрдөххө, Леонид Николаев 1998 сыллаахха Бороҕоҥҥо ыытыллыбыт Саха сирин хапсаҕайга хамаанданан бастакы кубогар Бүлүү хамаандатын састаабыттан олохтоохтор кэннилэриттэн иккис миэстэҕэ тахсыбыт. Итиэннэ кубок муҥутуур кыайыылааҕын аатын ылыыга 15 бөҕөс кыттыбытыттан, кини финал аҥаарыгар тиийэн Павел Баишевка (Мэҥэ Хаҥалас) хотторон кэбиспитин туһунан “Саха сирэ” хаһыакка биллиилээх спортивнай комментатор Александр Васильев-Көрдүгэн суруйбут.

Бүлүү бүдүрүйбэт бөҕөһө Леонид Николаев 1998 сыллаахха 13 түһүлгэҕэ кыттыбытыттан 7-гэр чемпионнаабыт уонна 4-тэ абсолютнай чемпион буолбут. Кини 1998 сыл Саха Республикатын абсолютнай чемпиона. Аатырбыт тустуук сынньанан, күүс-күдэх мунньуннун диэннэр, “Бүлүү кэскилэ” общественнай хамсааһын аатыттан М.Харлампьев Леонид Николаевка “Чэбдик” профилакторийга сынньанарыгар путевка туттарбытын туһунан “Туймаада саҥата” хаһыат сырдаппыт.

1992 сыллаахха Чурапчыга ыытыллыбыт Тыа сирин спортсменнарын IV спортивнай оонньууларыгар хапсаҕайга саамай ыарахан ыйааһыҥҥа Ньурбаттан Максим Васильев, Намтан Алексей Никитин курдук күүстээх бөҕөстөрү чахчы кыахтаахтык кыайа-хото туппут Леонид Николаев чемпионнаабытын туһунан Бүлүү улууһун хаһыатыгар “Урожай” спортивнай уопсастыба бэрэссэдээтэлэ М.Маисов суруйбут. Кыайыылаах Леонид Николаев киирсэ сылдьар хаартыската бэчээттэммит.

“Хаҥалас хапсаҕайа” 1998 сыллааҕы абсолютнай чемпионатыгар Бүлүү бүдүрүйбэт бөҕөһө Леонид Николаев утуу-субуу Вячеслав Константиновы, Федот Саввины, Николай Сивцеви кыайталаан уонна финалга Петр Ефимовы өттүктээн түһэрэн, “Сахабулт” тэрилтэттэн бэдэр тириитин, “Сахаада-спорт” ассоциацияттан телевизор ылбытын туһунан эмиэ А.Васильев – Көрдүгэн “Саха сирэ” хаһыакка сырдаппыт.

Леонид Николаев төрөппүт уола Роман эдэр кэскиллээх тустуук, хапсаҕайдьыт этэ. Уол аҕатынаан биир күрэхтэһиигэ хаста даҕаны кыттан тураллар эбит. Ону биһиги, Тыымпыга ыытыллыбыт Выбор Быкалыров бирииһигэр хапсаҕайга республикатааҕы турниртан билэбит. Ол курдук, ити түһүлгэ муҥутуур кыайыылааҕы быһаарар күрэхтэһиитигэр орто саастаах уолаттарга Рома Николаев, оттон эр дьоҥҥо кини аҕата Леонид Николаев бастаабыттарын туһунан Бүлүү улууһун хаһыатыгар В.Степанов диэн ааптар суруйбут. Өссө биирдэ, Бүлүүгэ, Василий Румянцев бирииһигэр уоллаах аҕа финалга тиийбиттэр. Ол туһунан Рев Дьаллаҕаарап: “Финалга үс киһи хаалла. Виктор Шкулев уонна Леонид, Роман Николаевтар. Бу дьиктитин, Роман диэн, Леонид уола эбит! Сэрэбиэй быһыытынан аҕалаах уолтан биир хоппуттара финалга Абый аатырбыт бөҕөһө Виктор Шкулеву кытта киирсиэхтээх. Хайдах да гыммаккын, тустуу кытаанах сокуона оннук! Онон аҕалаах уол тустар буоллулар. Леонид тустан иһэн уолугар сытан биэрдэ…” – диэн суруйан хаалларбытын ааҕабыт.

Ити курдук, Сунтаарга Россия чемпионнара Альберт Захаров, Петр Попов, Алквиад Иванов бириистэригэр көҥүл тустууга Рома оҕолорго иккис буолбутун, оттон Леонид Романович хапсаҕайга улахан дьоҥҥо абсолютнай чемпион аатын ылбытын туһунан спортивнай оскуола оччотооҕу дириэктэрэ Виктор Соловьев хаһыакка сонуннаабыт.

Манна сыһыары тутан эттэххэ, Рома Николаев биир сыл көҥүл тустууга П.Пинигин бирииһигэр республикатааҕы турнирга уонна “Хапсаҕай-сумо” көрүҥҥэ иккиэннэригэр бастаан, үгүстэри соһуппута. Оттон “Хаҥалас хапсаҕайа” турнирга көрөөччүлэр биһирэбиллэрин ылан, спорт бэтэрээнэ Анатолий Харлампьев уонна хапсаҕай маастара Николай Баттахов анал бириистэринэн наҕараадаламмыта.

Удьуор утума салҕанар. Леонид уонна Роман Николаевтар көбүөргэ ситиһиилэрин, билигин кыракый Рома Николаев салгыыр. Кини Леонид Романович сиэнэ, Р.М. Дмитриев аатынан Олимпийскай эрэл училищетын тохсус кылааһын үөрэнээччитэ. Монголияҕа ыытыллыбыт турнир уонна “Боотурдар оонньуулара” тустуу бэстибээлигэр бастаабыта. Билигин училищеҕа, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастара Павел Капитонов салалтатынан дьарыктанар.

Суруйуулартан аахтахха, ааптардар Леонид Николаевы – “Бүлүү бүдүрүйбэт бөҕөһө” диэн хаста даҕаны хатылаабыттар, онон киниэхэ спорду, чуолаан хапсаҕайы таптааччылар итинник улахан тэҥнэбили, ааты биэрбиттэрэ – олохтоох уонна оруннаах сыанабыл диэххэ сөп.

Ити курдук, 1994 сыллаахха Үөһээ Бүлүүгэ буолбут Н.Н. Тарскай бирииһигэр Бүлүү зонатын көҥүл тустууга күрэхтэһиитин туһунан, күрэхтэһии судьуйата А.Григорьев маннык суруйбут: “90-ҥа диэри ыйааһыннаахтарга биир баар-суох бөҕөспүт Леонид Николаев утарсааччыларын, ол иһигэр республика 1993 с. иккис призерын, былырыыҥҥы зона чемпионун Николай Тимофеевы лаппа сабырыйан, Үөһээ Бүлүү ааттааҕын Николай Григорьевы букатын илиилээх-атахтаах оҥорбокко, кыайталаан билигин да бу ыйааһыҥҥа лидер буоларын дакаастаата”.

Леонид Николаев элбэх ситиһиилэриттэн аҕыйаҕы аҕыннахха, 1988 сыллаахха В.Степанов-Буучугурас бирииһигэр хапсаҕайга республикатааҕы турнир муҥутуур кыайыылааҕа, 1989 сыллаахха көҥүл тустууга Д.П. Коркин кэриэһигэр Бүтүн Сойуустааҕы турнир призера, хаһыаттартан көрдөххө 1989, 1991, 1992, 1993, 1999 сылларга  “Бүлүү улууһун бастыҥ спортсмена”…

Бүгүн, сэтинньи 30 күнүгэр Бүлүү улууһун Халбаакы нэһилиэгэр Саха Республикатын физическэй култуураҕа уонна спорка үтүөлээх үлэһитэ, Бүлүү улууһун бочуоттаах гражданина, хапсаҕайга спорт маастара Леонид Романович Николаев бирииһигэр хапсаҕайга “Бүлүү кубога” хамаанданан күрэхтэһии саҕаланар. Күн иккис аҥаарыгар Леонид Романовиһы чиэстээһин буолара былааннанар.

Петр ПАВЛОВ.

 

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *