Саҥа ааттары таһаарар, саҥа сулустары уматар тренер

… Баскыһыанньа киэһэ этэ. Атыттартан туох да уратыта суох күн ааһан испитэ. Арай, төбөбөр эмискэ Чүмэчи курус ырыата киирэн, киэһэни быһа наар ол ырыа тылларын кигинэйэн ыллыы сылдьан, кэргэммиттэн соһумар сонуну иһиттим. Ньурба талааннаах энтузиаст тренерэ Прокопий Федоров тыына быстаахтаабыт. Бастаан итэҕэйбэккэ, билэр дьоммуттан сураһаары төлөпүөнүм үрдүгэр түспүтүм, ватсаапка, дойдутуттан оннук хомолтолоох сонун кэлбит этэ. Куһаҕан сонун сымыйа буолбатах. Тымыра быстан дииллэр. Кини мин саастыыта этэ.

Бээрэ, кэлин хаһан көрүстүм этэй, Прокопийы? Ээ, өйдөөтүм, күһүн, балаҕан ыйыгар быһыылаах. Бэчээт дьиэтигэр аан таһыгар көрсө түспүппүт. Тустуу туһунан санааларбын ватсаапка ааҕарын, сэҥээрэрин эппитэ. Мин кини сыанабылын ылан, махтаммытым уонна күрэхтэһиилэртэн сонуннарын ыыта турарыгар баҕарбытым.

Биир куһаҕан үгэстээхпин, билэр дьонум суох буолбуттарын иһиттэхпинэ тута, ол киһилиин хаһан-ханна алтыспыт түгэннэрбин, чахчыларбын булан, хаартыскаларбын бэрийэн, кинигэлэрбин арыйталаан – ол түгэннэри санаабар эргитэ сатааччыбын. Тугу да быраҕан туран, тута “Дьулурҕан” үрдүгэр түстүм. Итиэннэ былырыын, Ньурбаттан Лариса Андреева хаһыакка суруйбут ахтыытын саҕаланыаҕыттан бүтүөр диэри хаттаан аахтым.

Маннык курус, хомолтолоох күҥҥэ, чааска Прокопийбытын ахтан-санаан ылыаҕыҥ диэн, ол хаһыакка тахсыбыт суруйууну http://dzulurgan.ru сайтка таһааран, киэҥ араҥаҕа өссө төгүл биллэриэхпин баҕардым. Ол тухары наар били Чүмэчим эмиэ да курус, хараастабыллаах, санаа түһүүлээх ырыатын матыыба өйбөр хатыланан киирэ турар.

“…Бу ырыа кэллэ. Кыраман ыраахтан. Умнууга хаалбыт кыраайтан. Онно мин төннөр кыаҕа суохпуттан. Муҥатыйан сүрэҕим хараастар…”  Туох бэлиэтэ эбитэ буолла?

П.

Саҥа ааттары таһаарар, саҥа сулустары уматар тренер

Ньурбаҕа самбо тренерэ П.П. Федоровы билбэт киһи суоҕа буолуо. Кини Ньурба куорат оҕо-ыччат спортивнай оскуолатыгар самбо тренеринэн 2013 сылтан үлэлиэҕиттэн, элбэх спортсмены иитэн таһаарда. Иитиллээччилэрэ республикаҕа эрэ буолбакка,  Дальнай Восток, Россия күрэхтэһиилэригэр, оннооҕор Соҕуруу Кореяҕа тиийэ күрэхтэһэн кыайыы, өрөгөй көтөллөнөн дойдуларын аатын ааттаталлар.

Проня уол 6-с кылааска Чурапчы спортивнай оскуолатыгар үөрэнэ киириэҕиттэн көҥүл тустуунан дьарыктанан, спортсмен үөрүүлээх да, хомолтолоох да түгэннэрин этинэн-хаанынан билэн, сыралаахтык дьарыктанан, республика, Россия таһымнаах күрэхтэһиилэргэ киирсэн, элбэх көлөһүнүн тоҕон көҥүл тустууга спорт маастарыгар тиийэ үүнэр. Маныаха кинини үөрэппит тренердэрэ Р.В. Неустроев, П.В. Портнягин  үөрэтиилэрэ, эрчийиилэрэ олук буолар. Милииссийэ эйгэтигэр үлэлии сылдьан, 2007 с. Ярославль куоракка ыытыллыбыт ИДьМ сотрудниктарын ортолоругар самбоҕа Россия чемпионатыгар Саха сириттэн бэрэстэбиитэл быһыытынан бара сылдьан, самбоны көрөн сөбүлээн, дойдутугар тиийэн бу спорт көрүҥүн хайаан да киэн маассаҕа пропагандалаан, дьоҥҥо билиһиннэрэргэ, сайыннарарга сананар.

Бу ыра санаатын олоххо киллэрэр сыалтан самбо видеотын булан, ону көрдөрө-көрдөрө бииргэ үлэлиир уолаттарын эрчийэн, дьарыктаан барар. Дьаныардаах үлэ түмүгүнэн бойобуой самбоҕа ИДьМ сотрудниктарын ортолоругар ыытыллар Россия чемпионатыгар Ньурба Ис дьыалаҕа отделын үлэһиттэрэ Арсен Андреев үһүс, оттон Трофим Афанасьев алтыс миэстэлэргэ тахсан, сахалар даҕаны бу көрүҥҥэ күрэстэһэр кыахтаахтарын көрдөрөллөр. Ол курдук, Саха сирин норуоттарын оонньууларыгар самбоҕа Ньурба хамаандата 2-с миэстэҕэ тахсар. Маны таһынан республикаҕа ыытыллар бары күрэхтэһиилэр бастыҥнарын кэккэлэригэр киирэллэр. Ити кэмтэн ыла Ньурба самбистарын аата атын сирдэргэ дорҕоонноохтук иһиллэр буолар.

Прокопий Павлович 2008 сылтан саҕалаан улахан дьону сэргэ, оскуола оҕолорун дьарыктаан барар. Кини иитиллээччилэрэ Люция Перцева 2009 с. Саха сириттэн кыргыттарга аан бастаан Россияҕа иккис миэстэни ылар. Бу кыыс Владивосток куоракка ыытыллыбыт Россия Азиятааҕы зонатыгар күрэхтэһиигэ дойду сүүмэрдэммит хамаандатыгар киирэн бастакы, 25 дойду кыттыылаах Азия чемпионатыгар Ташкеҥҥа иккис, эдэрдэр ортолоругар Россия түһүлгэтигэр үһүс миэстэлэри ылаттаан, спорт маастара буола үүнэр. Уолаттарга Саша Федоров 2014 с. Россия күрэхтэһиитигэр 48 кг кыттыбыт 36 спортсментан үһүс миэстэҕэ тахсар. Онтон салгыы Дальнай Востокка юниордарга 1-кы, улахан дьоҥҥо 2-с призёр буолар. «Азия оҕолоро» норуоттар икки ардыларынааҕы алтыс оонньууларга Слава Конощук Саха сирин хамаандатыттан соҕотоҕун иккис миэстэҕэ тахсар.

Былырыын Соҕуруу Кореяҕа ыытыллыбыт федерация кубогар Сергей Федоров 3-с бириистээх миэстэҕэ тиксэр. Дальнай Восток күрэхтэһиитигэр 16 саастаах, 195 үрдүктээх  Айтал Иванов иккис, Слава Конощук үһүс миэстэлэргэ тахсан, тренердэрин үөрдэллэр.

Күн бүгүн самбо дьарыгар 70-ча оҕо эрчиллэр. Кинилэртэн 40-та кыыс. Спорт сайдыытыгар олоҕун анаабыт, оҕону, ыччаты самбо курдук күүстээхтэр, сымсалар   күрэстэһэр көрүҥнэригэр Ньурбаҕа эрэ буолбакка, бүтүн республикаҕа тарҕатааччылартан биирдэстэрэ – Ньурба мургуна Прокопий Федоров айылҕаттан айдарыылаах тренер буолан, саҥа ааттары таһаара, саҥа сулустары умата, кэнчээри ыччакка чөл олоҕу иҥэрэн олоххо дьоҕурдаах, сатабыллаах киһи буола тахсалларыгар көмөлөһөр. Маныаха кини учуутала, тренерэ, аҕатын курдук саныыр чугас ытыктыыр киһитэ А.Е. Мостахов сүбэтэ, физкултуура учуутала В.Р. Григорьев, улуус депутаттарын Сүбэтин салайааччыта С.И. Евсеев, төрөппүттэр, кэккэ табаарыстарын өйөбүллэрэ көмө-тирэх буолар.

Хаартыскаҕа: Былырыын балаҕан ыйыгар Владивостокка ыытыллыбыт 21 саастаахтарга диэри Дальнай Восток зонатын дзюдоҕа күрэхтэһиитигэр. Хаҥастан уҥа тураллар, ыарахан ыйааһыҥҥа иккис миэстэни ылбыт Айтал Иванов; тренер П.П. Федоров; 60 киилэҕэ диэри үһүс миэстэлэммит “Азия оҕолоро” оонньуу самбоҕа призёра Слава Конощук; иккис миэстэлэммит, дзюдоҕа “Азия оҕолорун” үһүс призёра, билигин Дьокуускайга Олимпийскай эрэл училищетыгар үөрэнэр Оля Лихота.

Лариса АНДРЕЕВА. Ньурба.  

(“Дьулурҕан”, 2018 сыл, тохсунньу 18 күнүнээҕи нүөмэриттэн).  

 

 

 

 

Саҥа ааттары таһаарар, саҥа сулустары уматар тренер: 1 комментарий

  1. Елена Иванова

    Кутурҕаммын тиэрдэбин, Прокопий Павлович биһиги, ньурбалар, тарбахха баттанар дьоммутуттан биирдэстэрэ этэ…

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *