Нур-Султан: Киһини үөрдүбэт түгэннэр

Бу чемпионаты наһаа күүппүппүт. Маннык улахан таһымнаах, сыл быһаарыылаах түһүлгэтигэр алта уолбут кыттыыта барыбытын күөттээбитэ. Тус бэйэм чемпионат иннинээҕи санаабын эттэхпинэ, Николай Охлопков мэтээлгэ тиксэригэр, оттон опыттаах Владислав Андреев уонна Ньургун Скрябин олимпийскай путевканы ылалларыгар баҕарбытым. Ити мээнэ халлаантан ылан буолбатах, ити – кинилэр чемпионат иннинээҕи кыттыыларын ырытан, үөрэтэн көрөн баран, сылыктааһыным этэ. Онтукам, хомойуох иһин туолбата.

Билигин кылгастык, биирдиилээн уолаттарбыт балаһыанньаларын ырытан көрүөххэ.

Түһүлгэ дьолуота быһаарда

Ханныгын да иһин Владислав Андреев урукку, эдэр эрдэҕинээҕитэ буолбатах. Кини, 32 саастаах киһи билигин бэйэтин баай опытыгар олоҕуран тустар. Кэнники тустууларын көрдөххө, наар кэтээн, ордук хоһу хамсаммакка, утарсааччыларын сыыһаларын-халтыларын туһанан, утары бырахсан, өй-санаа өттүнэн улаханнык оҥостон тахсан тустар. Өр сылга тустууну кэтээн көрдөххө, спортсменнар сааһыран истэхтэрин ахсын хамсаныылара бытааран, муударастарын туһанан киирсэллэр. Этэргэ дылы, маннык түгэҥҥэ ким характера төһө кытаанахтык хатарыллыбытынан кыттар, кыайыыны ситиһэр. Ити барыта сааһыран эрэр бөҕөс тустар ньымата.

Владислав иранецтыын тустуута итинник хабааннаахтык барбыта. Иранеһы эмиэ кэтээн тустар тустууктар ахсааннарыгар киллэриэм этэ. Манна, эн сытыы киириилээх-тахсыылаах, күлүмнэтэн бырахсыылаах тустууну көрбөккүн. Икки итинник тустууктар киирсиилэригэр – ким тулуурдаах, кыайыыга дьулуурдаах, сөптөөх стратегическай тактикалаах уонна ыарахан кэмҥэ тобуллаҕас өйдөөх – ол кыайар. Былырыын аан дойду чемпионатыгар Андреев Атрины кыайан турар. Бу да сырыыга кыайыан сөптөөҕө. Хапсыһыы улахан аҥаарыгар иккиэн сэрэтиинэн биирдии бааллаах, итиэннэ биһиги бөҕөспүт биир түгэҥҥэ көбүөр таһыгар үтэн таһааран, 3:1 ахсаанынан хотон испитэ. Киирсии бүтэрэ аҕыйах сөкүүндэ хаалбытын кэнниттэн иранец атахтаан 2 баалы ылар. Итинэн хапсыһыы бүтэр.

Хотторуу соһуччута бэрдиттэн уонна бааллы ылыы хаачыстыбата суоҕуттан, Беларусь тренердэрэ “челлендж” биллэрэллэр (Олимпиадаҕа уонна чемпионаттарга маннык түгэннэргэ кубик бырахпаттар, секундант таһыгар баар кнопканы баттыыллар). Ону судьуйалар көрөн, ырытан баран ылымматылар, онон 2:3 буолбакка, иранецка өссө биир баалы ааҕаннар, 2:4 ахсаанынан хоттордубут.

Ырытан көрдөххө, бу хапсыһыыга – түһүлгэ дьолуота быһаарда. Уолбут бэрт кыра сэрэҕи сүтэрииттэн, сатаан көмүскэммэккэ кыл-мүччү хотторон кэбистэ.

Судургу тустуунан ырааппаккын

Владимир Егоровы син үчүгэй бэлэмнээх дии санаабытым. Кини уонна Николай Охлопков – Беларусь хамаандатыттан кыттар уолаттарбытын кытта чемпионат иннинэ аҕай ый кэриҥэ Минскэй таһынааҕы, урукку ССРС сүүмэрдэммит хамаандатын олимпийскай базатыгар – Стайкига тус бэйэлэрин тренердэрин кытта анал бэлэмнэниини барбыта. Онон сэрэбиэйгэ американец Дайтон Фиксы кытта тустар буолбутугар, сэмээр киирсэр ини дии санаабытым. Онтубут баара, кэлтэйдии, 1:12 ахсаанынан хоттордо. Тустуутун биир мөлтөх өттө – атаҕын сатаан көмүскэммэт. Американец наар атахтаан кыайда.

Ардыгар Владимир наһаа сымнаҕастык тустар. Инникитин, кини көбүөргэ хабыр соҕустук тустуон, этэргэ дылы, кыыһыран-абаран туран, хорсуннук киирсиэн наада дии саныыбын. Владимирынан холобурдаан эттэххэ, ханнык баҕарар спортсмеҥҥа акылаата ууруллуутугар улахан маастарыстыба ирдэнэр. Ол аата, ханнык баҕарар түгэҥҥэ тустуу албаһын эҥкилэ суох оҥоруу. Киниэхэ онтуката ситэ сайда илик курдук көрөбүн. Нууччалыы эттэххэ, наһаа прямолинейнайдык, көнөтүк тустар.

Туох ааттаах буулаатаҕай диэххэ айылаах

Биир опыттаах бөҕөспүт Ньургун Скрябинтан улаханы кэтэспитим. Ити монголлааҕар кини тустар таһыма улахан, ол эрээри, бу түһүлгэҕэ кини онтукатын туһаммата. Хайдах эрэ били, соторутааҕыта аҕай Минскэйгэ, А.Медведь турнирыгар уонна Колиевтыын хонтуруоллуур хапсыһытыгар маарыннаабаттык туһунна. Көрдөххө наһаа наҕыл, холку. Эмиэ Егоровка курдук, киниэхэ спортивнай өттүнэн кыдьыгырыы, эһэ хаанын киллэрии (наглость) тиийбэт.

Дьэ, ити курдук, уолаттар тоҕо эрэ хоннохторо аһыллан, итийэн-кутуйан туран тустубатылар. Сылбаахы буолбут көрүҥнээхтэр. Ити, эрчиллии, бэлэмнэнии сыыһата эбитэ дуу? Спортсмены туһааннаах кэмҥэ чыпчаал муҥутуур кыаҕар, кылааныгар тиэрдии – улахан искусство. Ол кыаллыбата. Бара сатаан, туох ааттаах буулаатаҕай диэххэ айылаах.

Онон, бу чемпионат кэнниттэн, кыттыбыт уолаттар тус тренердэрэ сыыһа-халты туохха-ханна тахсыбытын быһааран биэрэллэрэ уонна ону туораталлара буоллар.

Эрчиллии, бэлэмнэнии суоҕа таайда

Оттон Филиппины хамаандатыттан аан бастаан сүрэхтэммит Егор Дмитриеви туох даҕаны диир кыах суох. Хас да сыллаах тохтобул кэнниттэн көбүөргэ төннүбүтүн хайгыахха эрэ сөп. Кини туох-хайдах бэлэмнээҕэ биллибэт этэ.

Узбек Аббос Рахмоновтыын тустуутугар, хапсыһыы саҕаланыыта сэниэлээх эрдэҕинэ киһитин атаҕыттан ылан охторон, ахсааны бэйэтин туһатыгар 2:0 оҥорбута. Итинэн бүттэ, тустуу болдьоҕун иннинэ 2:14 ахсаанынан очукуонан ыраастык хоттордо. Эрчиллии, бэлэмнэнии суоҕа таайда. Биир өттүнэн ылан көрдөххө, аан дойду чемпионатыгар итинник таһымнаах барымыахха баара. Саатар, чемпионат иннинэ биир эмэ турнирга бэйэни тургутан көрөн баран, кыттыахтаах этэ. Чэ, аһаҕастык эттэххэ, Егортан улаханы кэтэспэтэҕим.

Барыта тренердэртэн тутулуктаах

Андрей Бекренев бэйэтин кыаҕынан туста сатаата. Өскөтүн, бу чемпионакка алта саха кыттыбыт эбит буоллаҕына, Орто Халыма ыччата эрэ үс эргиир туһунна, уоннааҕылар хомойуох иһин, биирдии эргииринэн көттүлэр.

Кини хаһан баҕарар кимэн тустара, кыайыыга дьулуурдааҕа хайҕаллаах. Ол эрээри, көбүөргэ аҥаардас көҕү көрдөрүү, үтүрүйэн-анньан очукуо ылыы – кыра. Эмиэ инники эппитим курдук, манна, спортсмен өссө оҕо сылдьан техника уонна тактика өттүнэн сөптөөх базовай бэлэмнэниини барбатах буоллаҕына, кини тустар маастарыстыбата ситэтэ суох буолар. Бекренев итиннэ болҕомтотун ууруон наада этэ да, спортсмен быһыытынан номнуо сааһырбыттар ахсааннарыгар киирсэн эрэр. Өйдөөбүккүт курдук, ити барыта тренертэн, үрдүк таһымнаах специалистан тутулуктаах.

Киниттэн элбэҕи күүппүтүм

Үөһээ этэн аһарбытым курдук, бу чемпионакка ордук Охлопков Николайтан элбэҕи эрэнэ күүппүтүм. Табылыннаҕына, мэтээли кини эрэ аҕалыа дии санаабытым. Онтукам ханна баарый? Олох уларытан, атын киһини көбүөргэ кыаһылаан таһаарбыттарын курдук, этэргэ дылы, хаҕа эрэ. Туста да сатаабата. Туох буолла? Тутатына этэр уустук.

Кырдьык, биһиги, сахалар тустууну таптыыбыт. Ханнык даҕаны түгэҥҥэ ону таҥнарар, хомойон туора хайыһар кыахпыт суох.

Бу суруйбут тус санаабын чахчыларынан ситэрдэххэ, саха тустууктарын Нур-Султан көбүөрүгэр тустуулара маннык буолла:

65 кг Ньургун Скрябин – Тумур-Очир Тулга (Монголия) 2:5

57 кг Владислав Андреев – Реза Атри (Иран) 2:4

57 кг Владимир Егоров – Дайтон Фикс (АХШ) 1:12

61 кг Егор Дмитриев – Аббос Рахмонов (Узбекистан) 2:14

61 кг Николай Охлопков – Аббос Рахмонов (Узбекистан)1:8

61 кг Андрей Бекренев – Магомед Идрисов (Россия) 1:6

61 кг Андрей Бекренев – Туменбилег Тувшинтулга (Монголия) 2:1

61 кг Андрей Бекренев – Аббос Рахмонов (Узбекистан) 2:7.

Аҕыс тустуу: сэттэ хотторуу. Бөрүкүтэ суох көстүү

Киһини толкуйдаппат буолуон сатаммат. Бу хотторууттан республикатын Спорка уонна Тустууга салалтата кытаанах уруок оҥостуон наада. Тутатына ырытыһыы, дьүүллэһии, хотторуу биричиинэтин булан туоратыы дьаһаллара эрэйиллэллэр. Тустууну салайааччылар эрчимнээх соҕустук, үлэни хонтуруоллаан ыытыылара, тренердэр эрчийии ньыматыгар айымньылаахтык сыһыаннаһаллара, оттон спортсменнар эппиэтинэһи өйдүүллэрэ кэтэһиллэр.

Чемпионакка кыттыбыт бөҕөстөрбүт, Дмитриевтэн ураты син сылы эргиччи күрэхтэһэр, сбордарга кыттар курдуктар. Маныаха, тренердэр үлэлэрин тардыналлара уолдьаста. Итиэннэ, хамаандаҕа Бэрээдэк, Хонтуруол, бэйэ Дьиссипилиинэтин көрүнүү баар эрэ буоллаҕына, ситиһии кэлэрин санатабын. Тоҕо инньэ диир буоллахха, ити ардыгар биһиэхэ тутуһуллубат. Хатылаан эттэххэ, республикаҕа тустуу сайдыыта салалтаттан уонна тренертэн тутулуктаах. Уларыта тутуу, бэйэ үлэтигэр ирдэбиллээхтик сыһыаннаһыы баар эрэ буоллаҕына, ситиһии кэлиэ.

Онон үгүһү этэ барбакка, бу түгэҥҥэ хомойбута буолан, бэйэ-бэйэни хоруотаспакка, тустуубут тула түмсэн, үлэни өссө күүһүрдэргэ, бэйэҕэ эппиэтинэстээх буоларга ыҥырабын. Ол эбэтэр, көҥүл тустуу сахаларга син биир государственнай программаҕа тэҥнээҕин умнумуохха уонна ону түһэн биэримиэххэ. Ону эһиги туох дии саныыгыт?

Петр ПАВЛОВ.

Нур-Султан: Киһини үөрдүбэт түгэннэр: 3 комментария

  1. шестаков петр петрович

    Аан-дойду таһымыгар тиийиэхпит билигин да ыраах эбиппит. Уолаттарбыт стабильнайа суох тустуулаахтар. Хайа эрэ күрэхтэһиигэ киһини соһутар хамсаныылаах тустуулары көрдөрөллөр онтон улахан эппиэттээх күрэхтэһиилэргэ илиибит-атахпыт баайыллан, тыынар тыҥабыт түүрүллэн таһыммыт таҥнары барар. Тоҕо?

    1. Петр Павлов Автор записи

      Үлэ ситэтэ суох, тренердэр таһымнара намыһах, Петр Петрович.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *