Константин Бурцев: “Спартакиада балаһыанньатыгар мин санаам”

Дьокуускай куорат спорка уонна физическэй култуураҕа управлениетын начаалынньыга Константин Семенович Бурцев, Аммаҕа ыытыллыбыт Саха сирин норуоттарын VII Спортивнай оонньууларын кэнниттэн спортивнай суруналыыс Иннокентий Птицын этиитигэр бэйэтин санаатын үллэстэр.

Кини санаатын билиһиннэриэх иннинэ, И.И. Птицын суруйууутун кытта билсиҥ: “Бастакы бөлөххө промышленнай улуустар диэн ааттаан элбэх нэһилиэнньэлээх, үчүгэй спортивнай базалаах, үрдүкү лигаҕа тэҥнээх улахан оройуоннар киирбиттэрэ да, түмүктэрэ үчүгэйэ суох буолла. Ол курдук, бастакы бөлөххө иккис буолбут Ньурба улууһа уопсай хамаанданан түмүккэ 11-с миэстэни ылла. Нерюнгри 17-с, Мирнэй 21-с, Ленскэй 27-с, Алдан 28-с миэстэлэннилэр. Ол оннугар уопсай түмүккэ Чурапчы иккис, Амма үһүс, Мэҥэ Хаҥалас төрдүс буолбуттара болҕомтоҕо улаханнык ылыллыбата. Мантан көрдөххө, нэһилиэнньэ элбэҕэ, спортивнай база ордуга, тугу да быһаарбата чуолкайдык көһүннэ. Дьокуускайдар бөлөхтөрүгэр улахан утарсыыны да көрсүбэтилэр. Онон мин, кэлэр оонньууларга кыттааччылары икки эрэ бөлөххө, ол эбэтэр, хотугу уонна киин улуустарга араарыахха диэн этии киллэрэбин. Оччоҕо тэҥ хамаандалар киирсиилэрэ барыларыгар ордук көхтөөх, интэриэһинэй буолуо этэ дии саныыбын“.

Иннокентий Иннокентьевич бу этиитин бэчээттээн туран, “Саха сирэ” хаһыат спорка аналлаах “Дьулурҕан” сыһыарыыта туһааннаах салайааччылары кэпсэтиигэ, ырытыһыыга, дьүүллэһиигэ ыҥырар. Чэйиҥ, саха спорда сайдарын туһугар кэпсэтиигэ көхтөөхтүк кыттыҥ, санааҕытын сайа этиҥ.

Бастакынан, аһаҕас кэпсэтиигэ Константин Семенович Бурцев кыттар:

-Бастатан туран, Иннокентий Птицын этиилэригэр сөбүлэһэбин. Тоҕо диэтэххэ, өрөспүүбүлүкэҕэ спартакиадалары күүскэ тэрийэн ыытабыт. Оонньуу ыытыллар сирдэригэр тутуу бөҕө дьэндэйэр. Бу, Аммаҕа буолан ааспыт оонньууларга кыттааччы 80 бырыһыана – куорат спортсменнара. Дьокуускайга олорор, үлэлиир, үөрэнэр, эрчиллэр спортсменнар. Ити, улуустар спорка кэмитиэттэрин үлэлэрин таһымын көрдөрөр дии саныыбын. Кистэл буолбатах, бары көрө-билэ сылдьаргыт курдук, улуустар тастан спортсменнары талан, кими эрэ олорор сиригэр суруттаран (прописка) кытыннараллар. Өссө сэбиэскэй саҕаттан, спартакиада диэн, миэстэҕэ үлэ барыытын көрүү, сыаналааһын буолар. Бу чөмпүйэнээт буолбатах, күүстээҕи быһаарар күрэхтэһии буолбатах. Оттон биһиэхэ, дьиҥнээх, улууска олорор спортсмен аҕыйах. Барыта бу, куораттан сылдьаллар. Инньэ гынан, хайдах эрэ астыга суох.

Ону мин, ол хайаан да Дьокуускай кыайарын эрэ туһугар буолбакка, уопсай дьыалаҕа ыалдьаммын этэбин. Сырыы ахсын оонньуулар, спартакиадалар кэмнэригэр улуустан улууска көһө сылдьан харчы оҥостор спортсменнар бааллар. Ааттарын ааттаабаппын, бары бэйэҕит билэ-көрө сылдьаҕыт. Итини олох сыыһанан ааҕабын. Билигин, холобур, Амма иккис миэстэ буолла дии, оттон кэлэр спартакиадаҕа итинник иккискэ тахсыа дииргэ киһи итэҕэйбэт.

Ыытыллыбыт спартакиадалары түмүктэрин ылан көрдөххө, холобур, Намҥа буолбут спартакиадаҕа – олохтоохтор хаһыс буолбуттарай? Оттон билигин Аммаҕа хаһыс буоллулар? Итинтэн аҥаардас киһи суоттаан таһааран, кырдьык, миэстэҕэ үлэ хайдах барарын ыйдаҥардыан сөп. Биһиги, хаһан баҕарар күрэхтэһии буолар сиригэр анаан балаһыанньаны оҥорон таһаарабыт. Мин санаабар, оонньуулар, спартакиадалар буолар сирдэригэр өрөспүүбүлүкэ үбүгэр-харчытыгар тутуу бөҕө ыытыллар, ол барыта олохтоохторго хаалар. Ону таһынан, спортсменнары сымыйанан пропискалаан, кинилэргэ көмөлөһүннэрэн, хара күүспүтүнэн олохтоохтору бириистээх миэстэҕэ таһаарыы – олох сыыһа. Тэҥэ суох быһыы.

Лигалары тэрийиэххэ

Спартакиаданы үрдүкү лига курдук оҥоруохха диэн урут-уруккуттан этэбин. Холобур, Иннокентий Птицын сөпкө этэр, бастакы бөлөххө куорат бастыыр, иккис буолбут Ньурба очукуотунан биһигиттэн лаппа ырааҕынан хаалар итиэннэ бириис ылан барар. Ол иһин, күүстээх алта хамаанданы талан үрдүкү лига курдук оҥоруохха диэн санаалаахпын. Оччоҕо күрэс былдьаһыы тыҥааһына күүһүрүө этэ. Үлэ даҕаны күүскэ барыа этэ. Оттон хоту улуустары биир бөлөххө холбоон баран, очукуо ааҕыллар көрүҥнэрин бэйэлэрэ талалларын курдук оҥордоххо, итиэннэ айаннары ороскуотугар өрөспүүбүлүкэ өттүттэн көмөлөһөн хайаан тэрийиэххэ сөп. Чопчу, онно, миэстэтигэр олорор уолаттар-кыргыттар кэлэн кытынныннар. Оччоҕо дьэ, көрүөхпүт.

Куораты уокуруктарынан араарыахха

Билигин дьон барыта “куорат улахан, куорат кыайар” дииллэр. Онно бэйэм санаам, инньэ диир буоллахтарына, Спорт министиэристибэтин кытта сүбэлэһэн, Дьокуускайы уокуруктарга арааран, туспа хамаанданы туруоралларын тэрийдэххэ хайдаҕый? Куоракка аҕыс уокурук баар, ол аайы барытыгар 30-тан тахсалыы тыһыынча киһи олорор. Ити аата, ахсаанынан биир улууска тэҥнэһэр. Итинник буоллаҕына, дьарыктанар дьон ахсаана элбиэ, маассабас сайдыа. Оччоҕо быдан эрийсиилээх киирсиилэр буолуохтара этэ. Чорбойор, бастыҥ хамаанда суох буолуо этэ.

Ити туһунан спорт миниистиригэр бэйэм санаабын эппитим. Билигин эмиэ кэллиэгийэ кэнниттэн санааларбытын суруйан ыытыахтаахпыт. Итинник буоллаҕына, биһиги физическэй култууранан уонна спордунан дьарыктанар дьон ахсаанын эбиэхпит, маассабаһы көтөҕүөхпүт.

Устудьуоннар улуустарыттан кыттыахтаахтар

Маны тэҥэ биир санаам диэн, Чурапчы физическэй култуураҕа, спорка институтун оҕолорун барыларын төрөөбүт улуустарыттан кытталларын ситиһиэххэ наада. Ити курдук, ХИФУ да буоллун, СТХГА да буоллун, оччоҕо бу устудьуоннар улуустарын кытта сибээстэрэ олохтонуо. Мин санаабар, Уус Алдаҥҥа спортивнай оонньууну итинник балаһыанньанан тэрийэн ыыттахха, олохтоох спортсменнар да, тириэньэрдэр да тардыныа этилэр.

Балаһыанньаҕа “хас биирдии улуус тастан уон спортсмены талан ылар” диэни киллэрбиттэрэ олох сыыһа. Оттон Дьокуускайга оннук көҥүллэммэт. Куораттан барбыт аан дойду чөмпүйүөннэрэ, холобур ити Гюнтердаах эҥин, манна төрөөбүт, манна эрчиллибит, билигин соҕуруу олорор спортсменнар аҕыйаҕа суохтар. Ольга Кычановалаах эҥин. Куораттарга көҥүллэммэт, оттон улуустарга көҥүллэнэр. Оннук табыллыбат! Бииргэ күрэхтэһэр буоллахпытына, биир усулуобуйа буолуохтаах. Ол аата, сатаан үлэлээбэт улуустары була сатаан күүһүрдэ сатааһын курдук өйдүүбүн. Дьиҥэ, бэйэлэрэ үлэлээн таһаарыахтаах буоллахтара дии.

Холобур, Дьокуускай куорат мини-футболга, волейболга, баскетболга сылы эргиччи ыытар күрэхтэһиибитигэр 300-чэкэ хамаанда кыттар. Ити спортсменнар бары Аммаҕа тиийэн, араас хамаандалартан кытыннылар. Куорат ыытар күрэхтэһиилэрэ барыта аһаҕас кыттыылаах. Аҥаардас куораттар эрэ диэн буолбатах. Биирдэ ылан көрдөххө, биһиги өрөспүүбүлүкэҕэ үлэлээн олоробут. Онон, бэйэбитигэр бэйэбит утарылаһааччыларбыт бэлэмнээн таһаарабыт. Биһиги сүрүн сыалбыт – маассабаска уонна күрэхтэһии тыҥааһынын үрдэтиигэ буоллаҕа.

Петр ПАВЛОВ.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *