Дьиэҕэ-уокка кыайбыт да астык!

Биллэрин курдук, Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин Ыйааҕынан дойду үрдүнэн Оҕо саас бүтүн 10 сыла биллэриллибитэ. Ол чэрчитинэн оҕо аймах үүнэригэр-сайдарыгар анаммыт аата-ахса суох тэрээһиннэр, дьаһаллар ыытылла тураллар. Саахымакка холобура, Арассыыйа үөрэнээччилэрин 2019 сыллааҕы IX спартакиадата үс түһүмэхтээх. Бу спартакиада саахымакка иккис түһүмэҕэ Уһук Илиҥҥи федеральнай уокурук таһымыгар ыам ыйын 18-22 күннэригэр Дьокуускай куоракка ыытылынна.

Туох ханнык иннинэ этиэххэ наада, саахымакка, чуолаан бу маннык үрдүк таһымнаах күрэхтэһиилэр оҕолорго да, улахан да дьоҥҥо Сахабыт сиригэр буолбатахтара быданнаата. Сорохтор умнан-тэҥнэн да бардылар ини. Мин манна ити “Азия оҕолоро” оонньууну киллэрбэппин, ол сыала-соруга адьас туспа. Ханныгын да иһин, федеральнай таһымнаах оҕолор күрэхтэһиилэрэ Дьокуускайга анаан-минээн ыытыллыбыта хайҕаллаах дьыала. Балаһыанньа быһыытынан, уокурукка киирэр регионнар сайаапкаларын адьас эрдэттэн, өссө Саҥа дьыл инниттэн түһэриэхтээх эбиттэр. Сорохторго баҕар ол кыаллыбатаҕа буолуо. Спартакиада иккис түһүмэҕэр Саха сирин сэргэ, Хабаровскай, Приморскай, Камчатскай, Забайкальскай кыраайдар уонна Магадан уобалаһа толору састааптаах (2 кыыс, 2 уол) хамаандалары туруордулар. Кыттааччылар саастара хааччахтанар: 2005 сыл уонна онтон бэттэх төрөөбүт оҕолор. Күүстээҕинэн биллэр Бурятия Өрөспүүбүлүкэтэ, Сахалин уобалаһа, Еврейскэй автономнай уобалас хамаандаларын ыыппатахтара хомолтолоох.

Састаап өттүнэн ыллахха, хаһаайыттар уонна камчаткалар атыттартан лаппа чорбойоллор. Саха Өрөспүүбүлүкэтин хамаандатын старшай тириэньэр, маастар Роман Ганжуров бэркэ табан сүүмэрдээбит диэххэ наада. Ол курдук, састаапка маастарга кандидат нуорматын быйыл саҥа толорбут үөрэнээччилэр Арсений Чумаевскай (Дьокуускай 26-с оскуолата), Денис Назаров (Мэҥэ Хаҥалас, Майа), Евдокия Избекова (Уус Алдан, Мүрү) уонна бастакы разряды эмиэ саҥа ылбыт Татьяна Номтоева (Дьокуускай) киирдилэр. Камчаткалар да хаалсыбаттар, маастарга кандидаттар Матвей Кучеров, Елена Емельянова, бастакы разрядтаахтар Никита Неделко уонна Юлия Чуркина бааллар. Магаданнартан ураты атын хамаандалар күүстэрэ эгил-тэгил, бастакы дуоскаҕа наар маастарга кандидаттары олордубуттар.

Күрэхтэһии түөрт күн тура тэбэн туран ыытылынна. Биэс туур оонньонно. Хас дуоска ахсын киирсии дьэ кытаанаҕа. Буолумуна даҕаны, сыал-сорук туруорунан, кыайыыга дьулуһан кэллэхтэрэ. Мин маҥнай утаа Приморскай уонна Хабаровскай кыраайдар оҕолоро күүстээх утарсыыны оҥоруохтара дии санаабытым. Ону баара, хата уолаттарбыт өрөйөн-чөрөйөн, кыайа-хото тутан уопсай балаһыанньаны өрүһүйдүлэр. Үһүс дуоскаҕа Евдокия Избекова иккис разрядтаах кыргыттарга утуу-субуу хотторон, ыксата сырытта. Татьяна Номтоева төрдүс дуоскаҕа 1,5 очукуону аҕалла. Ол түмүгэр приморскайдары 3:1, хабаровскайдары 2,5:1,5 ахсаанынан сабырыйдыбыт. Ити кэмҥэ забайкальелар Магадан хамаандатын “илии сотуннаран”, салгыы иккис туурга камчаткалары эмиэ улахан ахсаанынан (3:1) сабырыйан, биһиги дьоммут иннигэр түстүлэр.

Лидердэр үһүс туурга сирэй көрсүһүүлэрэ быһаарыылаах буолла. Маҥнай Евдокия Избекова кыһыйан-абаран да буоллаҕа, үһүс разрядтаах Номин Дамдинжапованы илиилээх-атахтаах оҥорбото. Онтон Денис бастакы разрядтаах Вадим Сундуевы пешкалаах бүтүүгэ баһыйа тутта. Номтоева эмиэ тэҥнэһиини ситистэ. Уопсай кыайыы хайы-үйэ баар! Ол эрээри, бастакы дуоскаҕа бириэмэҕэ ыктарбыт Арсений Чумаевскай балаһыанньата түөрэккэй. Маастарга кандидат Бато Цырендашиев ахсааны арыый үмүрүтээри кыайа сатаан, эрэй бөҕөнү көрдө. Биһиги уолбут “цейтнотка” эрэ кыһаллыбат, көҥүл ааһар “а” пешкатын харса суох иннин диэки анньан ферзэҕэ таһаарда, онтон тактическай албаһынан кылбар кыайыыны ситистэ. Ахсаан 3,5:0,5!

Төрдүс туурга оҕолорбут магаданнары улахан илистиитэ суох 4:0 ахсаанынан кыайдылар. Онон хамаанданан 8 очукуону (уопсайа 13) ылан инники таҕыстыбыт. Камчаткалар 6 (11,5), забайкальелар эмиэ 6 (11) очукуолаах тилэх баттаһаллар. Тиһэх бэһис туурга Саха сирэ күүстээх Камчатка хамаандатын кытта көрүстэ. Көрсүһүү олус тыҥааһыннаах буолла. Үрүҥүнэн оонньообут Денис Назаров өр-өтөр буолбата, Никита Неделкоҕа хаачыстыбатын биэрдэ, устунан 50-с хаамыыга бэринэргэ эрэ тиийдэ. Евдокия Избекова “Нуучча партиятын” мындырдык оонньотон, маастарга кандидат Елена Емельянованы хотто. Татьяна Номтоева эмиэ наадалаах тэҥнэһиини ситистэ. Көрсүһүү түмүгүн бастакы эрэ дуоска чуолкайдыыр буолла. Үрүҥнэринэн маастарга кандидат Матвей Кучеров оонньуу ортото күүстээх атааканы ылла. Ол эрээри, салгыы оонньууга слонун сиэртибэлээбитэ, сыыһа буолан таҕыста. Ити түмүгэр Арсений Чумаевскай бэһис кыайыытын сурунна уонна саамай бастыҥ түмүгү ситистэ.

Ити курдук олус кутталлаах Камчатка хамаандатын сирэй көрсүүгэ 2,5:1,5 ахсаанынан хотон, Саха Өрөспүүбүлүкэтин хамаандата 10 очукуолаах (уопсайа 15,5) эрэллээх кыайыыны хааччынна.

Бүтэһик туурга төһө да хоттордоллор, Камчатка кыраайын хамаандата (салайааччы А.А. Спицын) 6 очукуоланан (уопсайа 13) түмүккэ иккис миэстэни ылла. Бу икки бастаабыт хамаандалар Арассыыйа үөрэнээччилэрин IX сайыҥҥы спартакиадатын финалыгар кыттар толору быраабы ыллылар. Онон оҕолорбутун уонна кинилэр тириэньэрдэрин бу үрдүк ситиһиинэн эҕэрдэлиибит!

Эмиэ 6 очукуолаах (уопсайа 12,5) Забайкальскай кыраай хамаандата (салайааччы А.Б. Дондоков) үһүс миэстэлэннэ. Кинилэр тиһэх туурдарга приморскайдарга 1,5:2,5 хотторуулара охсуулаах буолла. Ол да буоллар, бу аҥаардас бурят оҕолоруттан сүүмэрдэммит хамаанда үчүгэй өйдөбүлү хаалларда.

Афанасий ПАВЛОВ, күрэхтэһии судьуйата, спорт бэтэрээнэ.

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *