Гаврил Дмитриев РСФСР чемпиона буолара бигэргэннэ!

Автор: | 23.08.2018

Олимпийскай чемпион Роман Дмитриев бииргэ төрөөбүт убайа, көҥүл тустууга Сэбиэскэй Сойуус икки төгүллээх чемпиона, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастара Гаврил Дмитриев спорка ситиһиитин биир үрдэлигэр саарбахтааһын баара.

 Ону саас-сааһынан билиһиннэрдэххэ маннык. Спорт, чуолаан тустуу туһунан хаһыаттарга, кинигэлэргэ, ыйынньыктарга – 1974 сыллааҕы, Казань куоракка буолбут РСФСР көҥүл тустууга XXVIII чемпионатыгар 52 киилэҕэ ким чемпионнаабыта чопчу биллибэт этэ. Ордук, биһиэхэ, оччолорго ити туһунан оройдоппот, билигин – орто уонна эдэр көлүөнэҕэ.

Биллиилээх спортивнай суруналыыс Израил Тотоонти көҥүл тустуу историятын туһунан бэртээхэй ыйынньык-кинигэ оҥорон хаалларда. Ити ыйынньыктарын кини, “Все о вольной борьбе” диэн ааттаан – 1986, 1989, 1997, 2005 сс. түөр төгүл саҥардан, тупсаран уонна чахчылары эбэн – бэчээттэтэн  таһаартарбыта. Сыыппаралар-чахчылар бары ССРС уонна Россия спортивнай тустууга федерациятын архыыбыттан туһаныллан оҥоһуллубут буоланнар – ылыннарыылаах, кырдьыктаах курдуктара. Манна даҕатан эттэххэ, бу өр сыллаах дьаныардаах үлэтин иһин Израил Тотоонтига, Россия суруналыыстарыттан бастакынан – Тустуу аан дойдутааҕы федерациятын (ФИЛА) Бочуоттаах бэлиэтэ туттарыллыбыта. Биһиги кинилиин доҕордуу этибит. Хомойуох иһин, Израил билигин биһиги ортобутугар суох.

Суруйуубут сүрүн чааһыгар эргилиннэххэ, үөһэ этэн аһарбытым курдук, 1974 сыллааҕы Казань куоракка буолбут РСФСР чемпионатыгар 52 кг ыйааһыҥҥа чемпионунан дагестанец Арсен Алахвердиев сурулла сылдьар. Оттон оччотооҕу, 1974 с. Саха сирин сүрүн хаһыаттара (“Кыым”, “Социалистическая Якутия”, “Эдэр коммунист”, “Молодежь Якутии”) ити чемпионакка биир дойдулаахтарбытыттан Гаврил Дмитриев 52 киилэҕэ бастакы, Василий Данилов 48 кг үһүс миэстэлэри ылбыттарын туһунан кылгас иһитиннэриилэри бэчээттээбиттэр. Ону тэҥэ, РСФСР, Саха АССР үтүөлээх тренерэ Н.Н. Волков бэйэтин, Саха сирин тустууга историятын сырдатар кинигэтигэр, 1974 сыллаахха Гаврил Дмитриев РСФСР чемпиона буолбутун туһунан эмиэ суруйбута.

Дьэ, итинник араастаһыы миигин, этэргэ дылы, утуйар уубун уйгуурдубута. Арсен Алахвердиев дуу? Гаврил Дмитриев дуу? Хайалара дьиҥнээхтик ити күрэхтэһиигэ бастаабытай?

Саха биллиилээх бөҕөһө Гаврил Дмитриев туһунан “Дьулурҕаҥҥа” — Тааттаттан спорт маастара Гаврил Каприн, суруналыыстар Иннокентий Птицын, Николай Ребров, Виталий Слепцов (Нерюнгри) сиһилии суруйан тураллар. Итиннэ, В.Слепцов – Гаврил Дмитриев 1974 с. Россияҕа чемпионнаабыта тоҕо үчүгэй аҕайдык сырдатыллыбатын ыйыппыта уонна ону түргэнник көннөрө охсорго ыҥырбыта.

Бастаан утаа, ити 1974 сыллааҕы чемпионакка кыттыбыт дьонтон сураһа сатаабытым даҕаны, күттүөннээх көмөнү ылбатаҕым. Биллэрин курдук, ити чемпионакка биир дойдулаахтарбытыттан өссө ССРС спордун маастара Ефрем Ефремов Хабаровскайтан кыттан, бэйэтин ыйааһыныгар иккис миэстэни ылбыта. Роман Дмитриевкэ аналлаах Кыраайы үөрэтэр уонна Олимпийскай эрэл училищетын мусуойдарыгар сылдьан, Г.Дмитриев РСФСР чемпиона буолбутун бигэргэтэр биир эмэ чахчыны көрдүү сатаабытым. Бара сатаан, Дагестаҥҥа баар биир идэлээхтэрбиттэн ыйыталаспытым да, хоруй ылбатаҕым. Ол сылдьан биирдэ, Р.М. Дмитриев аатынан Олимпийскай эрэл училищетын мусуойун сэбиэдиссэйэ, көҥүл тустууга ССРС спордун маастара, СР үтүөлээх тренерэ Н.Н. Константиновка, баҕар Гаврил Дмитриев мэтээлэ, эбэтэр грамотата баара буолаарай диэн сураспытым.

Биир үтүө күн Николай Николаевич звоннаата, санаата көтөҕүллүбүт:

Гаврил чемпионнаабыта билиннэ! Кэргэнэ хас да грамота аҕалан биэрдэ, ол грамоталарга 1974 сыллаахха РСФСР чемпионатыгар бастаабыта баар! — диэтэ.

Итиэннэ ол грамотаны хаартыскаҕа уһулан ыытта. Быһаарылыннаҕа – ити. “Кутуйах түүлэннэҕинэ “ычча!” дииригэр дылы, аны мэтээлин булан көрөр киһи.

Онон, киэҥ эйгэҕэ биллибэккэ турбут түгэн туга-ханныга чуолкайданна. Туох да сээбэҥнээһинэ суох, Гаврил Дмитриев 1974 сыллаахха Казаньҥа ыытыллыбыт РСФСР чемпионатыгар 52 киилэҕэ бастакы миэстэни ылбыта диир кыахтанныбыт. Оттон И.Тотоонти ыйынньыгар ити күрэхтэһиигэ Арсен Алахвердиев (Махачкала) чемпионнаабыта диэн суруллубута сыыһа буолан таҕыста.

Манна сыһыары тутан эттэххэ, быйыл саас Каспийскайга, Европа көҥүл тустууга чемпионатыгар тиийэ сылдьан анаан Арсен Алахвердиевы кытта көрсөн кэпсэппиппит, интервью ылбыппыт. Онно ити түгэни тоһоҕолоон ыйыталаспыппар кини: “Ол чемпионакка мин кыттыбатаҕым, Онон ким бастаабытын билбэппин”, — диэн хоруйдаабыта. Ол кэпсэтиигэ “Первый борцовский” хаһыат редактора Иван Барашков эмиэ баара. Кини бигэргэтиэн сөп.

История чахчыта биллибитигэр бастатан туран, Олимпийскай эрэл училищетын Роман Дмитриев аатынан мусуойун сэбиэдиссэйэ, көҥүл тустууга ССРС спордун маастара, СР үтүөлээх тренерэ, норуоттар икки ардыларынааҕы категориялаах судьуйа Николай Николаевич Константиновка махтал!

Төһө да кылгас кэмҥэ буоллар ирдэспит, ыйытыласпыт, көрдөөбүт боппуруоһум быһаарыллан – дьэ өрө тыынным. Кырдьык өрөгөйдөөтө! Буолбут чахчы билиннэ!

Петр ПАВЛОВ.

Гаврил Дмитриев РСФСР чемпиона буолара бигэргэннэ!: 2 комментария

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *