Архив рубрики: История

Тустуу историята: ХХ үйэ быраҕыыта

Тустууга таптал араас дьону кытта көрүһүннэрэр үгэстээх. Өрдөөҕүтэ, өссө Россия тустууга федерациятыгар үлэлиирин саҕана олимпийскай чемпион Роман Дмитриев көмөтүнэн Германия тустууга институтун профессора Харальд Тюннемантан уонна Манфред Мюллертан сэдэх хаартыскалары туппутум. Ол хаартыскаларга үйэҕэ биирдэ көстөр хапсыһыы көстөр, ол туһунан биллиилээх спортивнай суруналыыс Ян Дымов «И дружбой сильны богатыри» кинигэтигэр суруйбута. Бу түбэлтэ — дьикти.… Читать далее »

Спорт историята: Спортивнай обществолар

Сэбиэскэй былаас харчыны дэбигис булары сатыыра. Ол курдук, хаһаайыстыбаннай, промышленнай тэрилтэлэр уонна биирдиилээн дьон үптэрин физкультура, спорт үлэтигэр туттар бэртээхэй ньыманы булбута. Ол үбү түмэр албаһынан, добровольнай спортивнай обществолар (ДСО) этилэр. Бу обществолар бэйэлэрин кэмнэригэр туруоруммут сыалларын-соруктарын ситиспиттэрэ.   Кинилэр нэһилиэнньэ киэҥ араҥатын хабарга олус табыгастаах этилэр. Сүрүн үтүөлэринэн, биир идэлээх үлэһиттэр түмсүүлэрин нөҥүө хас… Читать далее »

Ихаку Гайдарбеков: “Пинигин – это Тигр на ковре”

 …Одним из почетных гостей юбилейного торжества триумфатора Олимпийских игр в Монреале 1976 года Павла Пинигина был дагестанец Ихаку Гайдарбеков. Они в своё время были соперниками на ковре, а сейчас друзья по жизни. Вот как вспоминает Ихаку Гайдарбеков о Павле Пинигине: – Сегодня мы отмечаем юбилей действительно легендарного спортсмена. Павел со своим тренером Георгием Анатольевичем Бураковым,… Читать далее »

Икки атахтаахтан охтубатах Чурапчы ааттааҕа

Мырыла бөһүөлэгин Амма өрүс кытылын кэрэ айылҕата тулалаан сытар. Дьэ, бу сиргэ 1882 сыллаахха ааттаах-суоллаах Бөҕө Тараҕай төрөөн-үөскээн олорон ааспыта. Кини сайылыга Мырылаттан соҕуруу, икки биэрэстэлээх сиргэ, Чурапчылыыр аартык чугаһыгар баар. Уруккута итиннэ Бырыскаайаптар аҕа уустара бэйэтэ кыра түөлбэ буолан, түмсэн олорбуттара. Өтөхтөрүн оннулара сорохторо билигин да бааллар. Тихон Бырыскаайап сылы-сыллатааҕы үс уоллаах эбит, хас… Читать далее »

Николай Николаевич Тарскай диэн кимий?

Ардыгар күрэхтэһиигэ сылдьан тустууктартан, тренердэртэн Николай Николаевич Тарскай туһунан ыйытылаһан көрдөххө, күттүөннээҕи билбэттэриттэн хомойо санааччыбын. Уопсайынан, улахан сыал-сорук туруорунан дьарыктана сылдьар спортсменнар, чуолаан тустууктар, тустуу специалистара – спорт бу көрүҥүн геройдарын, тустуу историятын билиэхтээхтэр дии саныыбын. Ол кинилэр профессиональнай таһымнарын үрдэтиигэ, билиилэрин-көрүүлэрин хаҥатыыга сүрдээх улахан оруоллаах. Көбүөргэ тахсан аҥардас күүһүргэһэри таһынан, тустууктар элбэҕи ааҕан, билэн-көрөн,… Читать далее »

Ааппый тааһа

/// “Дьулурҕан” саһарбыт страницатыттан Быйыл, Саха сирин бэчээтигэр спорду сахалыы тылынан сырдатан кэлбит “Дьулурҕан” хаһыат бэчээттэнэн тахсыбыта 20 сыла. Манан сибээстээн, хаһыат саһарбыт страницаларыттан үйэлээх, ааҕыллымтыа, олорон кэлбит историябытын кэрэһилиир диэбит бастыҥ суруйуулары, очеркалары http://dzulurgan.ru сайтка сөргүтэн, ааҕааччыларга өссө төгүл санатабыт. Бу сырыыга суруналыыс, хаһыат общественнай корреспондена Николай Ребров “Дьулурҕан” 2012 сыл алтынньы 23 күнүнээҕи… Читать далее »

Тустуохтаах сылларын мүччү туппатаҕа

Саха тустуутугар Аянитов диэн араспаанньа үс көлүөнэ устата дорҕоонноохтук иһиллибитэ. Мин бүгүн эһиэхэ билиһиннэрэр тустуугум – норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастара Иннокентий Аянитов. Кини Чурапчы спортивнай оскуолатын 1975 сыллаахха бүтэрбитэ. Саха омук киэн туттуута буолбут ССРС үтүөлээх маастара Василий Гоголев, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастар Григорий Христофоров, спорт маастардара Николай Аргунов, Василий Данилов, Гаврил… Читать далее »

Дисквалификация за вознаграждения?

Первый чемпионат мира по вольной борьбе среди мужчин проходил в 1951 году в Хельсинки, столице Финляндии. Советская команда не выступала. На этом чемпионате турки произвели фурор, из восьми весовых категорий они победили в шести. Это великолепный результат. Но этот большой успех превратился для турок дисквалификацией. Чемпионами в своих весовых категориях стали: Али Юксель (52 кг,… Читать далее »

История одной фотографии: Это не Павел Пинигин

Тема приходит сама. Как говорится, «на ловца и зверь бежит». С сегодняшнего утра в борцовских ватсап-группах приходит вот эта фотография. Все спрашивают, на фото слева, не Павел Пинигин ли? Трёхкратный чемпион мира по вольной борьбе, чемпион Олимпийских игр Монреаля-76 в весовой категории до 68 килограммов. Некоторые твердят, что это он, то есть – Пинигин, а… Читать далее »

Хапсаҕайга республика сайыҥҥы спартакиадаларын чемпионнара (1932-1954 сс.)

Сахалар былыр-былыргыттан олус сөбүлүүр оонньуулара – хапсаҕайдаһан тустуу сайыҥҥы республика спартакиадаларыгар, ыһыахтарга киирэн көрөөччүлэр улахан болҕомтолорун ылара, дьон интэриэһин куруук тарда турара. Хапсаҕай философиятын кылгастык быһаардахха, «Түһүлгэҕэ кыратык да сыыһа туттума, бүдүрүйүмэ, охтума – кыай, хот!» диэн өйдөбүллэртэн турар. Хапсаҕайдьыттар сири тарбахтарынан да таарыйдаххына, хотторуу хомолтотун билэллэр. Онон хапсаҕай философията, ис өйдөбүлэ төрүт оонньуубут быраабылатыгар… Читать далее »