Өбүгэ остуолун оонньуулара – оҕо өйө сайдыытыгар сабыдыала

Кистэлэҥ буолбатах, биһиги аныгы оҕолор үксүн куйаар ситимигэр олоробут. Араас омук оонньуутун компьютер, телефон нөҥүө оонньуубут. Хамсаабакка олорортон доруобуйабыт эмсэҕэлиир. Бэйэ иһигэр киирэн баран сылдьабыт, бу аныгы дьон бүттүүн кыһалҕата буолар.

Арыый сэргэхсийэ түһэргэ, дьону кытта алтыһарга өбүгэлэрбит остуол оонньуулара көмө буолуохтара диэн эрэллээхпит.

Биһиги интернакка, остуол оонньууларын иллэҥ кэммитигэр сөбүлээн оонньуубут, икки ардыбытыгар күрэхтэһэбит. Сахалар толкуйдаабыт мындыр остуол оонньуулара оҕо толкуйдуур, хамсанар дьоҕурун сайыннарара биллэр. Остуол оонньууларыгар оҕо тарбаҕын былчыҥа сайдыытыттан кини саҥарар, кэпсиир, айар-тутар дьоҕура уонна онтон да атын мэйии араас үлэтэ тутулуктааҕын учуонайдар дакаастыыллар. Саха оҕото бэйэтин өбүгэлэрин оонньуутун билиэхтээх. Оонньуу көмөтүнэн кими баҕарар түмүөххэ сөп.

Остуол оонньууларын туһунан элбэҕи билээри “Өбүгэ остуолун оонньуулара – оҕо өйө сайдыытыгар сабыдыала” диэн дакылаат суруйбутум, салайааччым Елена Дмитриевна буолар. Дакылаат суруйаары аҕам саастаах дьону кытта кэпсэтэн элбэҕи биллим. Урут оскуолаҕа сылдьан кинилэр сынньалаҥ аайы хабылык, хаамыска оонньуулар эбит. Билигин да күрэхтэһиилэргэ кыттан элбэх ситиһиилээх дьон биһиги нэһилиэккэ элбэх эбит. Онтон биирдэрэ Мария Львовна Лукинова буолар. Кини – үөрэҕирии уонна спорт ветерана. Өр сылларга оскуолаҕа учууталлаабыта. Билигин сынньалаҥҥа олорор уонна араас күрэхтэһиилэргэ кыттар.

Мария Львовна: «Мин оҕо сылдьыахпыттан хаамыска, хабылык, тырыыҥка, тыксаан, күөрчэх оонньуубун. Улахан күрэхтэһиилэргэ 2015 сылтан кыттабын. Ситиһиим элбэх: араас таһымнаах күрэхтэһиилэргэ 10-на бириистээх миэстэ; республиканскай таһымҥа чемпион аатын ылбытым. Бу 2021 сылга республика иһигэр 5-тэ призёр буоллум, маастар-кылаастары оҕолорго, улахан дьоҥҥо ыытабын. Остуол оонньуута өйү сайыннарар, сымса буоларга, түргэнник толкуйдуурга, өйдөөн көрүүгэ үөрэтэр. Түргэнник хомуйууну, төһө үрдүккэ быраҕыыны, хайдах быраҕары, хайдах тоҥсуйары, хайдах хабары барытын түргэнник толкуйдуоххун наада. Билигин куйаар нөҥүө ыытыллар күрэхтэргэ кыттабын. Мин санаабынан, сотору кэминэн мас тардыһыы курдук, биһиги өбүгэлэрбит оонньуута: хабылык, хаамыска эмиэ аан дойду дьоно бүттүүн оонньуо дии саныыбын» — диэн кэпсээбитэ элбэҕи этэр.

Мария Львовна интернакка кэлэн, биһиэхэ маастар-кылаас ыыппыта. Хамсанара түргэнэ сөхтөрбүтэ. Элбэҕи кэпсээн, оонньотон бириэмэни билбэккэ аһардыбыппыт.

Ону таһынан оскуола оҕолоруттан ыйытык ыыппытым. Ол түмүгүнэн. хабылыгы, хаамысканы ыйытыыга эппиэттээбит оҕо бары билэр, (саха остуол оонньуулара онон эрэ бүппэт) онтон өссө атыннарын 20% эрэ оҕо билэр эбит. Хабылыгы, хаамысканы бэйэлэрэ оонньуур оҕо 80% тахса баар, ол иһигэр хаһан да оонньооботох оҕо ахсаана 10-ча %. Хантан билэҕит диэҥҥэ детсадтан, оскуолаттан куруһуоктарга сылдьан билэллэр, сорох оҕолорго дьиэлэригэр эбээлэрэ кэпсээбит. Дьиэҕэ дьонун кытта оонньуур оҕо элбэҕэ үөрдэр. Ыйытыыга кыттыбыт оҕо бары 100% өйү, толкуйу сайыннарар диэн эппиэттээбит. Кэнники кэмҥэ оҕолор оскуолаҕа, детсадка үөрэтэллэрэ, бу өрөспүүбүлүкэ үөрэҕириитин салаата өбүгэ оонньууларыгар суолта уурбута буолар.

Ити курдук, өбүгэлэрбит оонньууларын утумнаан сайыннаран оонньуурбут туһалаах. Остуол оонньууларын оонньоотохпутуна өй-санаа сайдар, тулуурдаах буолаҕын, толкуйдуугун, утарсааччыгын табатык өйдүүгүн.

София ПАРНИКОВА, Көбөкөн интернат-оскуолатын иитиллээччитэ.

Нам.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.