Үбүлүөйгүнэн, Георгий Николаевич!

Бу дьыл сэтинньи 12 күнүгэр М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет Инженернэй-техническэй институтун Архитектураҕа уонна тутууга кафедратын профессора, Россия үтүөлээх худуоһунньуга, Саха Республикатын искусствоҕа үтүөлээх деятелэ, Саха сирин народнай худуоһунньуга Георгий Николаевич Родионов үбүлүөйдээх 75 сааһын туолла. Георгий Николаевиһы бу олоҕун биир кэрэ бэлиэ түгэнинэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибит! Кытаанах доруобуйаны, айар үлэтигэр өссө ситиһиилэри баҕарабыт.

Г.Н. Родионов – биллиилээх худуоһунньук. Ону тэҥэ кини спорт национальнай көрүҥнэригэр Саха Республикатын спорка маастара, хайыһарга ССРС спордун маастарыгар кандидат, чэпчэки атлетикаҕа бэтэрээннэргэ Россия спордун маастара. 1986 сылтан чэбдигирдэр сүүрүүнэн дьарыктанар, өссө спортивнай литератураны мунньар коллекционер буоларын сорохтор билбэттэрэ буолуо.

Георгий Николаевич спорка ситиһиилэрин сорох түгэннэрин билиһиннэрдэххэ манныктар:

-Чэпчэки атлетикаҕа уонна хайыһарга Эдьигээн оройуонун 25 төгүллээх чемпиона.

-Саха АССР үрдүкү үөрэххэ кыһаларын кросска биэс төгүллээх чемпиона.

-Дьокуускай куорат чэпчэки атлетикаҕа бэтэрээннэргэ 10 төгүллээх чемпиона.

-“Дьулуур” сүүрүүнү таптааччылар кулууптарын 9 төгүллээх чемпиона.

-“Эркээни” бирииһигэр республикатааҕы сүүрүү кыайыылааҕа (1991).

-Бэтэрээннэргэ Карл Байкалов бирииһигэр кыһыҥҥы кросс 7 төгүллээх чемпиона.

-Чэпчэки атлетикаҕа Россия бэтэрээннэргэ чемпионатын призера (1995).

-Дьокуускай-Верхоянскай, Хаандыга-Дьокуускай-Сунтаар уһун кэмнээх марафон кыттыылааҕа (2006).

-Москватааҕы норуоттар икки ардыларынааҕы марафоҥҥа бэйэтин саастыылаахтарыгар үһүс призер (2016).

Түгэнинэн туһанан, Георгий Родионов “Дьулурҕан” хаһыат 2011 сыл олунньу 8 күнүнээҕи нүөмэригэр, биир дойдулааҕа Роман Дмитриев туһунан таһааттарбыт суруйуутун билиһиннэрэбит.

Арамаанныын алтыспыт умнуллубат кэмнэрим

Оччолорго, 1963 сыллаахха Роман Дмитриев дьонун кытта Бэстээхтэн Баахынайга, онтон Эдьигээн бөһүөлэгэр көһөн кэлэн орто оскуолаҕа үөрэммитэ уонна бииргэ төрөөбүт убайын Ганя Дмитриеви кытта Николай Петрович Габышев оройуоҥҥа аан маҥнай арыйбыт көҥүл тустуу спортивнай секциятыгар дьарыктанан, көбүөргэ бастакы кыайыылары ситиспитэ. Манна Роман уонна Ганя Дмитриевтэр түөрт сыл устата эрчиллибиттэрэ. Роман бииргэ төрөөбүт убайа Гаврил, кинилэр Н.П. Габышевка дьарыктаныахтарын ыла, Ромаҥҥа холобур уонна өйөбүл буолбута саарбаҕа суох.

Ганя Дмитриеви 1971 сыллаахха сайын Эдьигээн оройуонугар чэпчэки атлетика көрүҥнэригэр күрэхтэһиигэ үчүгэйдик билбитим. Гаврил Дмитриев ол кэмнэргэ көҥүл тустууга Советскай Союз икки төгүллээх чемпиона буолан сылдьар кэмэ этэ. 1500 м сири сүүрүүгэ Ганя Дмитриев финишкэ миигиттэн баара эрэ биэс сөкүүндэ хаалан, иккис буолбута ордук соһуппута, сөхтөрбүтэ. Мин санаабар, тустууктартан сүүрүү, кросс курдук көрүҥнэргэ түргэн тэтимнээхтэрин, сылайбаттарын, уһун тыыннаахтарын көрдөрбүт Гаврил Дмитриев баар. Ол аата, кини тустуу көбүөрүгэр даҕаны тоҕус мүнүүтэ устата биир да сөкүүндэҕэ сынньанан көрбөккө үлэлиирин, уҥмат тыҥалааҕын биһиэхэ, биир дойдулаахтарыгар, эмиэ дакаастаабыта.

1984 с. Дьокуускайга мин Роман Дмитриевкэ дьиэтигэр сылдьан, Дальнай Восток зонатыгар уонна Россия быыстапкатыгар анаан мамонт муоһуттан оҥоруохтаах “Роман Дмитриев кубога” диэн үлэм эскиһин кумааҕыга оҥорбуппун көрдөрдүм. Эскиһи Роман сөбүлээтэ, ол иһин, үс саамай улахан спортивнай наҕараадаларын: 1972 с. (Мюнхен), ХХ Олимпийскай оонньуулар кыһыл көмүс мэтээллэрин, 1973 с. (Тегеран), аан дойду кыһыл көмүс мэтээлин уонна 1976 с. (Монреаль), ХХI Олимпийскай оонньуулар үрүҥ көмүс мэтээллэрин уларсан балтараа ый устата дьиэбэр илдьэ сылдьан, үс мэтээли уонна Роман Дмитриев бэйэтин мэтириэтин ол муос кубокпар оҥорон кэбистим. Бу үлэнэн биһиэхэ, худуоһунньуктарга, биэс сылга биирдэ буолар Дальнай Востоктааҕы уонна Бүтүн Россиятааҕы быыстапкаларга кыттан каталокка киирэн турабын.

Аны санаатахха, Роман бу саамай күндү спортивнай мэтээллэрин балтараа ый устата уларсыыта – кини миигин билэрин, эрэнэрин көрдөрбүт туоһута эбит. Ол күндү оригиналлары тута сылдьыы, кырдьык олус долгутуулаах уонна эппиэтинэстээх этэ. Мамонт муоһунан оҥорбут кубокпын Ромаҥҥа көрдөрбүтүм, ону кини сөбүлээбитэ уонна Республикатааҕы спортивнай албан аат музейыгар ылабыт диэбитэ. Кубок түгэҕэр автограбын авторучканан баттаабытын кэлин гравировкалаан биэрбитим.

1997 с. Дьокуускайдааҕы ювелирнай собуокка кылаабынай худуоһунньугунан үлэлии сырыттахпына, Роман Дмитриев Мюнхеннааҕы Олимпиадаҕа чемпионнаабыта 25 сыла туолуутугар анаан олимпийскай мэтээлин 100 куоппуйатын боруонсаҕа кутан биэрбиппитин, кини дьонугар, биир идэлээхтэригэр, спортсменнарга, Госкомспорт үлэһиттэригэр соһуччу бэлэх оҥорон турар. Онтон биир мэтээли бэйэбэр хаалларбытым, билигин дьиэбэр баар.

Оттон 2008 с. Пекин куоракка буолбут Олимпийскай оонньуулартан миэхэ остуолга ууруллар икки Олимпийскай мэтээли кэһии-бэлэх оҥорон аҕалбыта. Ити сыл Роман Михайлович Саха Республикатын народнай депутатынан, РФ Федеральнай Мунньаҕар СР Государственнай Мунньаҕын (Ил Түмэн) бастайааннай бэрэстэбиитэлинэн үлэлии сырыттаҕына, саас муус устар ыйга кинини үлэлиир институппар студеннары уонна үлэһиттэри кытта көрүсһүүгэ ыҥырбыппар, бэрт улгумнук сөбүлэһэн, биир үтүө күнү бэлэхтээн турар.

Роман Дмитриев саха уолаттарыттан аан маҥнайгынан саамай үрдүкү чыпчаалга тахсыбыта, аан дойду улахан түһүлгэтигэр саха диэн омук баарын биллэрбитэ. Мин саха чулуу тустуугун, дьоһуннаах доҕору, эрэллээх киһини кытта алтыспыт умнуллубат кэмнэрбинэн киэн туттабын. Уонна бу кылгас ахтыыбын Эдьигээнтэн төрүттээх, билигин Дьокуускайга “Кэскил” хаһыат корреспондена Василий Иванов “Мин дойдум – Эдьигээн” диэн хоһоонуттан тылларынан түмүктүөхпүн баҕарабын:

Өлүөнэ таастарын биэрэгэр

Үс үйэ анараа өттүгэр,

Тутуллан, улаатан, киэркэйэн,

Кэлбитиҥ, мин дойдум, Эдьигээн!

Петр ПАВЛОВ.  

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *