«Чиэһинэйинэн, көнөтүнэн омуктарга ытыктанара»

Бу дьыл атырдьах ыйын 16 күнүгэр — норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастара, Саха АССР, РСФСР, Сэбиэскэй Сойуус чемпиона, Саха АССР, РСФСР үтүөлээх тренерэ, Бүтүн Россиятааҕы категориялаах судьуйа, Абый улууһун бочуоттаах олохтооҕо Николай Петрович Неустроев 75 сааһын туолла.

Николай Неустроев 1945 сыллаахха Абый улууһун урукку киинигэр Дружина бөһүөлэгэр Неустроев Петр Андреевич, Жиркова Мотрена Христофоровна дьиэ кэргэннэригэр үһүс уолунан төрөөбүтэ.

Ким билиэҕэй оччолорго, Улуу кыайыы сылыгар уһук хоту сиргэ тустууга чаҕылхай кыайыыларынан төрөөбүт Абыйын, Сахатын сирин, модун Россияны, улуу Сэбиэскэй Сойууһу аатырдыахтаах уол оҕо күн сирин көрбүтүн.

Коля Неустроев оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан хайыһарынан, остуол тенниһинэн, чэпчэки атлетиканан дьарыктаммыта, оскуола, улуус, Хоту оруойоннар таһымнарыгар ситиһиилэммитэ.

1961 сылтан Абыйга тренер И.В. Павлов тиийиэҕиттэн, Коля бастакы күөҥҥэ тустууну туппута, утумнаах дьарыгы саҕалаабыта. Эрдэлээн эттэххэ, кини кэлин аатырбыт тустуук да буолан баран, бары анкеталарга толороругар бастакы тренеринэн Саха АССР үтүөлээх тренерин Илья Васильевич Павловы ааттыыра.

Николай Неустроев улахан тустууга бастакы хардыылара:

  • 1963 с. өрөспүүбүлүкэ оҕолорго чемпиона;
  • 1964 с. өрөспүүбүлүкэҕэ улахан дьоҥҥо үһүс миэстэ;
  • 1964 с. РСФСР «Урожай» түмсүү күрэхтэһиитигэр иккис миэстэни ылан, 18 саастааҕар ССРС спордун маастарын нуорматын толорбута.

Итинник саҕаламмыта, уһулуччулаах тустуук чаҕылхай ситиһиилээх суола.

Улахан көбүөргэ Николай уонча сыл тустубута. Бүтэһигин Россия чемпионатыгар Махачкала куоракка 1972 с. түһүлгэҕэ тахсан, үрүҥ көмүс мэтээл хаһаайына буолбута.

Дьиэтигэр-уотугар Саха АССР 18-с чемпионатыгар 1973 с. 74 кг ыйааһыҥҥа эрэллээхтик бастаан, тустуутун түмүктээбитэ.

Николай Неустроев баай спортивнай биографиятыгар 1971 сыл ураты миэстэни ылар. Манна ССРС 1971 сыллааҕы чемпионатын сиһилии суруйар тоҕоостоох. Ол туһунан «Хотугу холорук» кинигэтигэр бу курдук суруйбутум.

«Москваҕа ССРС норуоттарын Спартакиадатын улахан көбүөрүгэр 15 Сойуус өрөспүүбүлүкэлэрэ, Москва, Ленинград куораттар, барыта 17 хамаанда бөҕөстөрө күөн көрсүбүттэрэ. Николай Неустроев тустар 68 кг ыйааһыныгар РСФСР хамаандатыттан Н. Насруллаев (Дагестан) Спартакиада түһүлгэтигэр тустан «илиитин соттубута» –  V миэстэҕэ тэбиллибитэ.

Спартакиада түһүлгэтин сэргэ Сэбиэскэй Сойуус уонна спортивнай обществолар чулуу бөҕөстөрө ССРС Госспорткомитетын бирииһигэр турнирга тустубуттара. Турнирга Николай Неустроев олус эрэллээхтик тустан бастаабыта, хотторбуттар ортолоругар Сойуус аатырбыт бөҕөстөрө осетин Катагоновы, дагестанец Гаджиев бааллара.

Үтүөлээх тренер Н.Н. Волков ахтарынан: «Көбүөр диэн көбүөр, тустуу диэн тустуу. Ким эрэ хотторуохтаах, ким эрэ кыайыахтаах. Ити күрэхтэһиилэргэ буолбут алдьархайдаах, амырыыннаах киирсиилэри көрбүт дьон, билиҥҥигэ диэри бу баар курдук өйдүүбүт. Ол курдук тыҥааһыннаах, дьалхааннаах дьаһайсыылар, хабараан хапсыһыылар, быыралаах бырахсыылар этилэр», — диэн.

Аны туран, Сэбиэскэй Сойуус чемпионун аатын былдьаһыыга Спартакиада түөрт бастыҥнара уонна Госспорткомитет турнирын икки чулуулара күөн көрсөр буолбуттара. Н.Неустроев бастакы киирсиитигэр олус тыҥааһыннаах хапсыһыыга уруккуттан үчүгэйдик билэр бөҕөһүн, Олимпиада призерун Нодар Хохашвилины (Грузия) очукуонан хоппута. Иккис эргииргэ Таджикистан чемпионун, Спартакиада үһүс призерун, Хотугу Осетияттан төрүттээх Асхат Гулуевы үс баалынан эрэллээхтик кыайбыта. Финалга кинини Спартакиада чемпиона осетин Василий Казахов (Москва) күүтэрэ.

Урутаан эттэххэ, Н.Н. Волков өссө 1968 сыллаахха Софияҕа ыччаттар уонна устудьуоннар аан дойдутааҕы фестивалларыгар тустуохтаах Сэбиэскэй Сойуус сүүмэрдэммит хамаандатын эрчийэригэр В.Казахов эмиэ дьарыктаммыта, онон, кини тустар ньыматын тренер да, бөҕөс да үчүгэйдик билэллэрэ, анаан-минээн бэлэмнэммиттэрэ.

В.Казахов биһиги бөҕөспүт хабараан атаакалааҕын билэрэ, утары албаска түбэһиннэрэн кыайарга суоттанара. Бу сырыыга Николай тактическай да өттүнэн улаханнык сиппит-хоппут тустуук буоларын көрөдөрбүтэ. Ыраахтан түһүөлээн, үөмэхтэһэ сылдьан өмүтүннэрэн атаҕыттан ылан, биир атаҕар кылыйа сырыттаҕына тэбэн түһэрэн биир баалга ылбыта. Кыайыы биир-икки эрэ баалынан түмүктэнэрэ эрдэттэн күүтүллэрэ, бу кыайыыга тэҥнээх баал этэ. Ол эрээри, бириэмэ бүтэрэ өссө да ыраах этэ. Онтон чугас сылдьан, тутуһан тустар бу олус кыахтаах тустууктуун киирсэргэ олох табыллыбат этэ. Николай очукуо ыллым диэн куота сылдьыбатаҕа, сүрүн тустар ньыматын уларыппатаҕа. Аны атааканы уонна утары албаһы туттууну дьүөрэлээн тустар наада буолбута. Харсыттан тахсыбыт В.Казаховы партерга түһэрэн үлэлээн хачыгыраппыта, бириэмэ бардар баран испитэ, сотору гонг тыаһаабыта. Гонг Николай Неустроев Сэбиэскэй Сойуус чемпиона буолбутун иһитиннэрбитэ.

Хайдахтаах улуу үөрүүнүй?! Ити аата, Николай Неустроев Саха сиригэр эрчиллэн, Саха сириттэн тиийэн Сэбиэскэй Сойууска аан бастаан чемпионнаабыта. Онон, Николай Петрович тыйыс усулуобуйалаах Саха сиригэр аан дойду таһымыгар эппиэттиир кылаастаах бөҕөстөрү бэлэмниир кыах баарын дакаастаабыта. Бу буолар, кини саха тустуутугар киллэрбит сүҥкэн кылаата».

Николай Петрович билигин төрөөбүт Абыйыгар бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор, айылҕалыын алтыһар, бултуур, балыктыыр. Саха уһулуччулаах бөҕөһүгэр, биллэр тренеригэр кытаанах доруобуйаны, дьолу-соргуну баҕарабыт!

Николай РЕБРОВ, Россия Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, спорт бэтэрээнэ.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *