Франция кыайарыгар эрэммитим

Быйыл сайын биһиги дойдубутугар – футболга аан дойду чемпионата биир ыйы быһа ньиргийэн ааста. Бу кэрэ бэлиэ түгэҥҥэ анаан куонкурус биллэрбиппитигэр кыайыылааҕынан Мэҥэ Хаҥаластан Федора Захарова тахсыбытын туһунан иһитиннэрэн турабыт. Аҕыйах хонуктааҕыта кыайыылаахха бирииһэ туттарылынна. Бирииһи – аан дойду чемпионатын илэ хараҕынан көрөн кэлбит “Эхо столицы” тэрилтэ дириэктэрэ Александр Прокопьев туттарда.

Ол кэнниттэн, үгэс быһыытынан, кыайыылааҕы кытта сэһэргэһии тэрилиннэ.   

— Федора Валерьевна, куонкуруска кыайыылааҕынан тахсыбыккынан эҕэрдэлиибит! Бастатан туран, бэйэҕин кытта билиһиннэр эрэ.

— Махтал! Мин В.П. Ларионов аатынан Майа орто оскуолатыгар хаһаайыстыбаннай чаас сэбиэдиссэйинэн үлэлиибин. Бэйэм үрдүк үөрэхтээх биология-география учууталынабын. Чурапчыга, Мугудай оскуолатыгар дириэктэри солбуйааччынан үлэлии сылдьыбытым. Оттон дойдубар төннөн кэлэн, Майа гимназиятыгар 17 сыл үлэлээбитим. Уолум Владислав медколлеһы кыһыл дипломунан бүтэрдэ. Кийиитим Наталья бырааһынан үлэлиир. Сиэним Нелли иккис кылаас үөрэнээччитэ.

Мин “Киин куорат” хаһыаты уруккуттан сөбүлээн ааҕабын. Онтон кэнники  “Дьулурҕан” спорка аналлаах сыһыарыы киирбитин эмиэ сэҥээрэн ааҕабын. Бэйэм оскуолаҕа сылдьан күрэхтэһэр этим. Оскуолам чиэһин элбэхтэ көмүскээбитим. Билигин даҕаны бэтэрээннэргэ волейбол, остуол тенниһин күрэхтэһиилэригэр кыттабын.

Уопсайынан, республика хаһыаттарыгар спорка сыһыаннаах балаһалары уруккуттан сирийэн көрөбүн, ааҕабын. Бэйэм спорт тиэмэтигэр улуус хаһыаттарыгар кыралаан суруйабын. Онон спорду интэриэһиргиибин.

Билиибин тургутан көрбүппүттэн астынабын

— Эн, биһиги хаһыаппыт тэрийбит куонкурсугар кыайыылааҕынан таҕыстыҥ. Ылан көрдөххө, футболу сүрүннээн ыччаттар уонна эр дьон интэриэһиргииллэрин курдук эрээри, биһиги куонкуруспутугар кыайыылааҕынан кэрэ аҥар тахсыбытын уратылаах. Куонкуруска кыттыыгын бэйэн хайдах сыаналыыгыный?

— Өссө төгүл махтал! Кырдьык даҕаны, атын да көрүҥнэргэ куонкурустарга үксэ дьээдьэлэр кытталлар. Бу иннинээҕи куонкурустарга эмиэ кыттар этим. Футболга куонкурус тэрийимээри гыннылар дуу, диэн эрдэттэн кэтэһэ сылдьыбытым. Онтон дьэ, “Дьулурҕаҥҥа” тахсыбытыгар, тута ыламмын толкуйдаан киирэн барбытым. Бастаан-утаа уолбунаан сүбэлэспитим. Кини футболу сүрдээҕин интэриэһиргиир. Итиэннэ биир сүбэнэн куонкурус бастакы түһүмэҕэр – викторина ыйытыыларыгар бэйэбит хоруйдарбытын ыыппыппыт.

Бу историяҕа киирэр бэлиэ түгэн, аны хаһан биһиги дойдубутугар маннык чемпионат тэриллэрэ биллибэт. Онон, маннык кэрэ бэлиэ тэрээһиҥҥэ кыттыбыппыттан бэйэм астынабын. Итиэннэ оттон үөрэр эрэ буоллаҕым дии.

— Чемпионат тэриллиитин бэлиитикэ өттүттэн ылан көрдөххө хайдах сыаналаатын?

— Уопсайынан, тэриллиитэ, тэрээһинэ үрдүк таһымнаахтык барда дии саныыбын. Ити телевизорга “Сонуннар” биэриигэ, интернеккэ Ютубка уонна Инстаграмҥа киирэн сүрдээҕин көрдүм. Итиэннэ бэлиитикэ диир буоллахха, дьон дьоҥҥо, омук омукка сыһыаныгар атааннаһыы, арахсыы түгэннэрэ тахсыбатылар диибин. Төттөрүтүн, чемпионат эйэлээхтик, өрө күүрүүлээхтик, үчүгэй быһыыга-майгыга барда диэн бэлиэтиибин. Оттон биллэн турар, саамай долгутуулааҕа, ханнык хамаанда бастыырын быһаарар бүтэһик оонньуу – финал этэ. Онно сиэмминээн иккиэн Франция хамаандатыгар ыалдьыбыппыт. Оҕом буоллаҕына Хорватия буолбута. Инньэ гынан, финал – долгутуулаах түгэн этэ.

— Куонкурус бастакы түһүмэҕэ футбол историятыгар сыһыаннаах викторина ыйытыыларыгар хоруйдааһын этэ…

— Биһиги футбол урукку сулустара Пелени, Марадонаны билэр эбит буоллахпытына, билигин ити викторинаттан көрдөххө – ыйытыылара чүөчэ киһиэхэ ыараханнар. Ол гынан баран, интэриэстээх буоллаххына, син эппиэттэһэр эбиккин. Дьиҥинэн, викторина 21 ыйытыытыттан 15-һи таба таайбытым бэйэм холбор сөп дии саныыбын. Куонкуруска эдэр ыччат хото соҕустук кыттыбыта эбитэ буоллар, өссө үчүгэй буолуо этэ. Футбол – кинилэр көрүҥнэрэ буоллаҕа.

Билгэлээһиҥҥэ син удумаҕалаттым

— Оттон иккис түһүмэх билгэлээһин этэ, саамай уустук. Онно эн Россия хамаандата бэйэтин бөлөҕөр иккис миэстэ буолуо уонна Франция финалга тахсыа итиэннэ бастакы миэстэни ылыа диэн сылыктаабытын уот харахха түбэстэ. Онуоха бастатан туран, Россия футболистарын оонньууларын хайдах дии санаатыҥ?

— Сүрдээҕин сайдыбыттар. Россияҕа даҕаны спорт бу көрүҥэ инники күөҥҥэ тахсар кыахтаах эбит. Оонньооччулары тэҥэ тренертэн улахан тутулуктаах. Тренер хайдах үлэлиириттэн, дьоннорун кытта хайдах-туох сыһыаннааҕыттан. Биир тылынан, Россия хамаандатын оонньуутун астынным. Урукку өттүгэр маннык чаҕылхай оонньуу суох этэ. Италия, Испания – урут-уруккуттан футбол дойдулара, оттон биһиэхэ, Россияҕа кэлиҥҥи кэмҥэ спорт бу көрүҥэ биллэрдик сайдан эрэр. Өскө, Хорватияны кыайан кэбиспиппит буоллар, финалга тахсар кыах баара. Барытын биир мээчик быһаарбыта биллэн турар, хомолтолоох. Ол да буоллар, россиялар улахан таһымҥа таҕыстылар диэммин астынным.

— Россия хамаандатыттан ордук кими чорботуоҥ этэй?

— Биллэн турар, Артем Дзюбаны! Өссө Игорь Акинфеевы этиэм этэ. Хамаандаҕа биир эрэ киһи оонньуур диэн буолбатах, бүтүн хамаанда оонньуур. Бэйэ-бэйэни өйдөһөн, өйөһөн оонньуу.

Күрэхтэһии иннинэ дьарыктарын, бэлэмнэниилэрин туһунан истэр-ааҕар буолан,  россияннары бөлөххө иккис хамаанданан туруорбутум. Кырдьык, чемпионат иннинээҕи оонньуулара мөлтөх этэ гынан баран, хайдах эрэ хомуллуохтара диэн эрэнэ санаабытым. Бэйэлэрин дойдулара, бэйэлэрин ыалдьаччылара, бэйэлэрин истиэнэлэрэ…

— Федора, эн кыайыылааҕынан тахсаргын быһаарбыт түгэн – Франция чемпионнуо диэбитин буолар. Холобур, викторинаҕа 21-тэн 15 очукуолаах эбит буоллаххына, хас да киһи 20 очукуолааҕа. Ол эрээри, кинилэр билгэлээһиннэрэ сыыһа буолан, эйиэхэ хоттордулар. Тоҕо эрдэттэн эн Францияны талбыккыный?

— Итиннэ буоллаҕына, легионердар диэн ааттыыр буоллахпыт, атын дойду кулууптарыгар оонньуур футболистары. Франция хамаандатыгар итинниктэр элбэхтэр. Тоҕо диэтэргит, Франция бу чемпионакка итини эрдэттэн көрбүтэ уонна бэлэмнэммитэ, ол иһин, тахсыа диэн эрдэттэн сылыктаабытым.

Уопсайынан, футболу уруккуттан телевизорынан көрөр буоламмын, ити билгэлээһиҥҥэ син удумаҕалаттаҕым дии.

Түөрэх мин туспар түстэ

— Түмүккэ куонкурус тэриллиитин, хаһыат үлэтин туһунан тугу этиэххин сөбүй?

— Аҥардас ити куонкуруһу таайдыҥ да – онон бүтэр диэн буолбатах. Итиннэ өй-санаа өттүнэн бэйэҕин тургутан көрөҕүн. Билииҥ-көрүүҥ сайдар. Атын омуктары кытта, кинилэр култуураларын, спортарын тэҥнээн көрөҕүн. Уопсайынан, киһи сайдар. Ол иһин маннык тэрээһиннэргэ төһө кыалларынан кыттыахха наада, инникитин даҕаны маннык куонкурустар тэриллиэхтэрин наада. Бу сотору биһиги улуу тренербит Дмитрий Петрович Коркин кэриэһигэр көҥүл тустууга турнир буолаары турар. Онно эмиэ куонкурус кэтэһэбит. Маннык тэрээһиннэргэ ыччаттар көхтөөхтүк кыттыахтарын баҕарабын.

— Куонкуруска, урукку өттүгэр кыайыылааҕынан тахсыбыт хас даҕаны киһи кыттыбыта. Бу сырыыга эн кинилэри кэннигэр хааллардын. “Майаттан Федора Захарова бастаата” диэн биллэрбиппэр бары соһуйбуттара. Бииргэ күрэхтэспит дьоҥҥор тугу этиэҥ этэй?

— Нууччалыы эттэххэ, Фортуна мин диэки мүчүк гынна. Бу сырыыга икки түһүмэх түмүгүнэн түөрэх мин туспар түстэ. Онон санааҕытын түһэримэҥ, хайаан даҕаны кыайыахтаахпын диэн киирбэт буоллаҕым, инникитин өссө төгүл итинник куонкурустарга кыттаргытыгар, олоххо активнай позициялаах буоларгытыгар уонна ыччаттарга холобур көрдөрөргүтүгэр баҕарабын.

— ”Киин куорат” уонна “Дьулурҕан” хаһыаттар ааҕааччыларыгар тугу баҕарыаҥ этэй?

— Мин республика киин куоратын олоҕун интэриэһиргиибин. Туох саҥа сүүрээннэр буолалларын сэҥээрэбин. Ол иһин, “Киин куорат” хаһыаты сөбүлээн ааҕабын. Интэриэһинэй сонуннар бэчээттэнэллэр. Оннук сонуннары таһаара туралларыгар уонна элбэх ааҕааччылаах буолалларыгар баҕарабын. Хаһыат бэчээттэнэн тахсаат даҕаны биһиэхэ, Майаҕа тута тиийэр. Кэнники чэппиэр күнү кэтэһэр буоллубут, саҥа хаһыаты тутан ааҕа охсоору. Онон этэргэ дылы, сонуна сойбот.

Сэһэргэстэ Петр ПАВЛОВ. 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *