Утумнааһын баар эбит, баар буолуохтаах даҕаны  

    

«…Дмитрий Петрович Коркины – Сухомлинскайы, Макаренконы кытта тэннэ тутан, саха этноһыгар бэйэтин кэмигэр кини өҥөтүн билинэр сиэрдээх»

“Туох барыта кэмнээх-кэрдиилээх” диэн өбүгэлэрбит эппиттэрэ. Ити кинилэр этэр бириэмэлэригэр буолары, историяҕа хаалары биирдилээн дьоннор оҥороллор. Биирдилээн бэлиэ дьон. Дмитрий Петрович Коркин үлэтинэн – бэйэтин кэмин бэлиэ киһитинэн буолбута. Ким эрэ этэн турардаах “бэйэҥ олоххунан, үлэҕинэн дьон аатын ааттатыы, бу саамай улахан ситиһиилэртэн биирдэстэрэ” диэн. Өссө ол киһи этэн турар: «…Саамай күндү сир баайа киһи буолар, сирэ суох – киһи суох, киһитэ суох сир – иччитэх сир». Киһи олорбут кэмигэр үлэлээбит үлэтэ, тэрээһинэ – оройуонун дьонун олоҕун кытта дьүөрэлии буолара ситиһиигэ тиэрдэрин, Д.П. Коркин интэрнээккэ үлэлээн көрдөрбүтэ. Чурапчы диэн, Саха сирэ диэн баарын атын регионнарга, дойдуларга, омуктарга биллэрбитэ. Дьон санаатын таба өйдөөн, ол хайысханан үлэлээн, дьону бэйэтигэр тардыбыта.

Инникитин өтө көрөн, атын көлүөнэ, сайдыы кэлиэ диэн, улахан болҕомтону үөрэххэ, үөрэхтээһиҥҥэ уурбута. Сбордарга учебниктары, тэтэрээттэрин илдьэ баран, үөрэххэ кыһамньы тохтооботоҕо. Үөрэҕэр иккилээх оҕо туста барартан матара. Утумнааһын баарын билэр буолан, оҕолортон талан ылан болҕомтотун ууран, баҕа санаата туоларыгар  үлэлиэхтээхтэрин оҥорбут эбит. Баҕар сыыһа саныырым буолуо, ол утумнааһын Чурапчыттан тахсыахтаах курдук санаалаах эбит. Тоҕо эрэ, адьас эрдэ Сэмэн Морфунову, Роман Неустроевы, Сэмэн Окоемову бэйэтин аттыгар чугаһатан, сыал-сорук туруоран илдьэ сылдьыбыт. Кинилэргэ эрэнэн сбордарга, күрэхтэһиилэргэ бардаҕына, хаалбыт оҕолору дьарыктыыры көрөрү-истэри итэҕэйбит эбит. Адьас эрдэттэн бу уолаттар миигин утумнуохтара, солбуйуохтара диэн өй-санаа киниэхэ баар эбит…

Морфунов адьас эрдэттэн оҕолору дьарыктааһыҥҥа көмөлөспүтэ. Бэйэтэ тустуутугар ситиһиилэммитэ. Д.П. Коркин саха интеллигенциятытан биирдэстэрэ этэ диэхпин баҕарабын. Иҥэрбит эбит оҕолорго, мин сахабын, мин спортивнай оскуоланы бүтэрбитим диэн санааны. Мин тустуукпун, мин Чурапчыга үөрэммитим диэн духуобунас бастакы аанын аспыт эбит. Кини ииппит, дьарыктаабыт оҕолоро кэлин үөрэхтэнэн баран, кини курдук бэйэлэрин дойдуларыгар тиийэн учууталлаабыттара, тренердээбиттэрэ. Сайдыыны соҕуруу дойдуттан аҕалбыттара.

Семен Семенович Морфунов бэйэтин олоҕунан Д.П. Коркин иитиллээччитэ буоларын үрдүктүк илдьэ сылдьар. Киниэхэ олоҕор уустук. Тугу эмит сыыстаҕына, Д.П. Коркин иитиллээччитэ диэн буолуо  турдаҕа. Дмитрий Петровиһы солбуйан көбүөргэ оҕолору  дьарыктаабыта, оҕолору күрэхтэһиилэргэ сырытыннарбыта, саҥа спорт сааллары тутуспута, улууһугар спорт сайдыытыгар үлэлэспитэ. Дмитрий Петрович курдук саханы өрө тутан, кэлэр көлүөнэҕэ үлэлэстэ. Сахалыы тыл, духуобунас сүппэтигэр бэйэтин кылаатын киллэристэ. Ханна да тиий, Морфунов диэтэххинэ, “Чурапчы дуо?” дииллэр. Чурапчытын, сахатын дьоно уруккутун, дьонун өйдүүр эрэ буоллаҕына кэскиллээх инники барар дьылҕалааҕын өйдүүр уонна эдэр ыччакка ону тиэрдиигэ бүк эрэллээх.

Мин этээччибин ээ, бэйэҥ олоххунан, үлэҕинэн дьон аатын ааттатыы – бу саамай улахан ситиһиилэртэн биирдэстэрэ диэн. Сэмэн Морфунов алгыһа, тойуга, оһуохайа сахалыы таҥаһа, сиэрэ-туома барыта, саханы өрө тутар хайысхалар. Алгысчыттар диэн нэһилиэнньэ убаастабылын, эрэлин ылбыт дьон. Кини Д.П. Коркин иитиллээччитэ, спортивнай оскуола выпуснига. Кини билиҥҥи туруга – Дмитрий Петрович аттыгар сылдьыбыт, кини баҕа санаатын иннигэр тута сылдьар киһи буоларын туоһулуур. Саха өйө-санаата – тылыгар, алгыһыгар, тойугар, оһуохайыгар. Маны барытын сүтэрбэккэ кэлэр көлүөнэҕэ тиэрдии саамай тирээн турар соруктартан биирдэстэрэ буоларын дьэҥкэтик билэр уонна тутуһар. Д.П. Коркин маны барытын оччоттон билэр буолан, тустуу нөҥүө сахатын ыччатыгар иҥэрэ сатаабыта. Утумнааһын баар эбит, баар буолуохтаах даҕаны.

Биирдэ С.С. Морфунов үбүлүөйдээх тэрээһинигэр этэн турардаах: «…Мин дьоммун мустум, сомоҕолоотум, баҕа санааларбын эттим, алҕаатым», — диэн. Бу буолар, Дмитрий Петрович Коркин биир үлэтин хайысхата. Сомоҕолооһун! Ол да иһин, оҕо эрдэхтэринэ болҕомтотун ууран баҕа санаатын толорор турукка тиэрпит эбит. Морфунов баар, Коркин оскуолата баар. Утумнааһын салҕанар. Морфунов дуо, Чурапчы оскуолата дуо, Коркин үөрэнээччитэ дуо? Бу эбит, саамай улахан кыайыы! Утумнааһын! Билинии!

Гаврил КАПРИН, көҥүл тустууга ССРС спордун маастара, Сэбиэскэй Сойуус Сэбилэниилээх Күүстэрин үс төгүллээх чемпиона.        

Таатта.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *