Спорт туһунан чахчыны, кырдьыгы суруйар «Дьулурҕаны» ааҕыҥ!

Саха сиригэр спорт араас көрүҥэ сайдарын туһунан суруйар “Дьулурҕаны” көтүппэккэ аахпытым ыраатта. Ааҕаат да, тута сөбүлээбитим. Ордук сахалар сөбүлүүр көрүҥмүтүн – көҥүл тустуубутун өрө тутан суруйарыттан. Оччолорго кини “Саха сирэ” хаһыат иһинэн сыһыарыы быһыытынан тахсара. Кэлин, бэйэтэ туспа хаһыат быһыытынан тахса сылдьыбыта. Билигин «Арчы-Забота” хаһыакка эмиэ сыһыарыы быһыытынан тахсан, бэйэтин ааҕааччыларын үөрдэ сылдьар.

Билигин элбэх сыллар-хонуктар ааспыттарын кэннэ, «Дьулурҕаҥҥа» тахсыбыт матырыйааллар, ыстатыйалар бэйэлэрэ спорт архыыба, кыладабыайа буоллулар. Элбэх спорду таптааччылар олору мунньан, харыстаан уура сылдьалларын билэбин. “Дьулурҕантан” киһи элбэҕи ааҕан билэр. Спорт эйгэтигэр, ордук көҥүл тустууга урут биллибэтэх түбэлтэлэри, устуоруйа чахчыларын саха дьонугар, бэйэтин ааҕааччыларыгар билиһиннэрэ турара хайҕаныах тустаах.

Арааһа, 2013 сыллаахха быһыылааҕа, аны бэйэм матырыйаал бэлэмнээн баран, бэчээттииллэр эрэ, суох эрэ, диэн баран, “Дьулурҕаҥҥа” ыыппытым. Тахсыахтаах ыстатыйабар Саха сиригэр  төрөөбүт, 1964 сыллаахха Токиотааҕы Олимпиадаҕа ыарахан атлетикаҕа  кыайыылааҕа, штангист Владимир Голованов туһунан суруйбутум. Сотору соҕус ыстатыйабын бэчээттээн таһаарбыттарыттан соһуйбутум да, үөрбүтүм даҕаны.

Онтон ыла суруйууларым, бэлэмнээбит матырыйаалларым «Дьулурҕаҥҥа» тахсыталаан барбыттара. Ол курдук, сахалартан саахымакка бастакы ССРС спордун маасстара Михаил Куприянов; классическай тустууга (билигин гректии-римскэйдии тустууга — ааптар) Россия элбэх төгүллээх чемпиона, ити тустууга сахалартан бастакы аан дойду кылаастаах маастара Евгений Мыреев; Советскай Армияҕа сулууспалыы сылдьан буулдьанан ытыыга  ССРС спордун маастарын толорбут, кэскиллээх бэргэн ытааччы Николай Лукин; көҥүл тустууга Советскай Союз икки төгүллээх чемпиона Гавриил Дмитриев уонна да атыттар тустарынан тахсыбыттара.

Олортон Гавриил Дмитрив туһунан матырыйаалым элбэх ааҕааччы сэҥээриитин, оннооҕор сорох суруналыыстар, тустуу специалистарын болҕомтотун тарпыта. Онно сүрүн биричиинэтинэн, төрүөтүнэн, 1974 сыллаахха Казань куоракка буолбут Россия чемпионатыгар Гавриил Дмитриев чемпионнаабыта дуу, эбэтэр суох диэн боппуруос күөрэйэн тахсыбыта буолбута.

Олохтоох республика хаһыаттарыгар “Кыымҥа”, «Эдэр коммунистка» уонна да атыттарга  биир дойдулаахпыт чемпионнаабыта диэн суруллубут этэ. Онтон, кэлин киин сирдэргэ  тахсыбыт сорох аптарытыаттаах специалистар суруйбут кинигэлэригэр, ити сыл Казань куоратыгар ыытыллыбыт чемпионакка 52 киилэҕэ Арсен Алахвердиев диэн ыйбыт этилэр. Онон, ити күөрэйэн тахсыбыт улахан мөккүөрү быһаарар булгуччулаах буолбута. Ким сыыстарбыт, онтун көннөрүөхтээҕэ чуолкайдык биллибитэ.

Маннык быһыы-майгы үөскээн тахсыбытыгар, мин Москваҕа Саха сирин Бастайаанай представительствотыгар салайааччыта А.С. Федотов нөҥүө Россия спордун министэригэр П.А. Колобовка уонна Россия спортивнай тустуутун федерациятын президенигэр М.Г. Мамиашвилига Россия  чемпионатын боротокуолун булан ыыталларыгар, итиэннэ Гавриил Дмитриев чемпион буолбутун чуолкайдыылларыгар көрдөһөн сурук суруйбутум. Боротокуолу булан ыыппатахтара, ол оннугар ити чемпионакка туох да мөккүөрэ суох  Гавриил Дмитриев чемпионнаабытын туһунан эппиэт кэлбитэ. Ол эппиэккэ Россия  спортивнай тустууга федерациятын президенэ М.Г. Мамиашвили илии баттаабыт этэ. Онон, Гавриил Дмитриев  Россияҕа чемпионнаабытын дойду спордун салайар үрдүкү дуоһунастаах дьоно суругунан бигэргэппиттэрэ. Ол туһунан мин  «Туймаада» хаһыакка ыстатыйа суруйан, саха дьонугар биллэрбитим.

Онтон, “Дьулурҕан” өттүттэн кылаабынай редактор Петр Павлов 2017 сыллаахха Каспийскайга буолбут Россия чемпионатыгар Арсен Алахвердиевы бэйэтин кытта көрсөн, оччолорго сахалар саамай “ыалдьар” боппуруостарын ыйыталаһан ырааһырдарга, чуолкайдыырга улахан хардыыны оҥорбута. Алахвердиев суруналыыс П.Павлов ыйытыытыгар, кини 1974 сыллаахха Казань куоракка буолбут чемпионакка олох даҕаны тустубатаҕын билиммит, итиэннэ ким 52 киилэҕэ тустан бастаабытын билбэт эбит.

Ол гынан баран, саарбахтааһыҥҥа туочуканы букатыннаахтык туруорар өссө да эрдэ этэ. Күрэхтэһиигэ кыайбыт киһиэхэ сыһыаннаах официальнай докуменнар, дакаастабыллар суохтара. Холобура, чемпионат боротокуола,  кыайыылаахха бэриллибит диплома, (грамотата), эбэтэр кыһыл көмүс мэтээлэ ханна хараллан сыталлара олох биллибэт этэ. Саатар ити ааттамыт докумуоннартан биирдэстэрэ эмэ көстөрө эбитэ буоллар, саарбахтааһын киэр тибиллэн кэбиһиллиэхтээҕэ.

Тахсыбыт саарбахтааһыны букатыннаахтык быһаарарга, көмө күүтүллүбэтэх өттүттэн тиийэн  кэлбитэ. Онуоха, Гавриил Дмитриев кэргэнэ уонна Р.М. Дмитриев аатынан  Олимпийскай эрэл училищетын музейын сэбиэдиссэйэ, көҥүл тустууга ССРС спордун маастара, СР үтүөлээх тренерэ Н.Н. Константинов улахан үтүөлээхтэр. Ол курдук, 2018 сыл сайыныгар, биир үтүө күн Гавриил Дмитриев кэргэнэ Олимпийскай эрэл училищетын музейыгар өлбүт кэргэнин хас дипломын аҕалан туттарбыта. Олортон биир бастакы степеннээх  дипломҥа маннык суруллан сылдьара, ону хайдах баарынан билиһиннэрэбин: ”Дипломом первой степени награждается Дмитриев Г., занявший первое место в чемпионате РСФСР по вольной борьбе в весовой категории до 52 кг. Комитет по физической культуре и спорту. Казань. 26-31 октября 1974 г.”, диэн.

Онон, кырдьык биллэн, өрөгөйдөөбүтэ! Биир дойдулаахпыт Гавриил Дмитриев Россияҕа  чемпионнаабыта туох да саарбаҕа суох бигэргэтиллибитэ. Итини чуолкайдыырга сыралаһар үлэ хас да хайысханан барбыта. Дьэ, ити курдук бары түмсэн, сомоҕолоһон санаабытын холбоотохпутунан, кыайтарбат да кыаллар. Онон, хаһыат көмөтүнэн кырдьык өрөгөйдөөбүтэ! Гавриил Дмитриев Россияҕа чемпионнаабыта туох да саарбаҕа суох чуолкайдаммыта, бигэргэммитэ.

”Дьулурҕаны” куруутун суруттарыҥ, ааҕыҥ, кинилиин бииргэ буоллуҥ диэн ыҥырабын!

Виталий СЛЕПЦОВ, хаһыат общественнай корреспондена.

Дьокуускай.

 

 

 

 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *