Спорт историята: Спортивнай обществолар

Сэбиэскэй былаас харчыны дэбигис булары сатыыра. Ол курдук, хаһаайыстыбаннай, промышленнай тэрилтэлэр уонна биирдиилээн дьон үптэрин физкультура, спорт үлэтигэр туттар бэртээхэй ньыманы булбута. Ол үбү түмэр албаһынан, добровольнай спортивнай обществолар (ДСО) этилэр. Бу обществолар бэйэлэрин кэмнэригэр туруоруммут сыалларын-соруктарын ситиспиттэрэ.  

Кинилэр нэһилиэнньэ киэҥ араҥатын хабарга олус табыгастаах этилэр. Сүрүн үтүөлэринэн, биир идэлээх үлэһиттэр түмсүүлэрин нөҥүө хас биирдии улахан үлэ, үөрэх тэрилтэлэрин ортолоругар физкультурнай олох күөстүү оргуйарын ситиһии этэ. ССРС үрдүнэн 98 араас спортобщество баара. Холобур, кый ыраах сытар Саха сиригэр 25 спортивнай общество тэриллэ сылдьыбыта. Кинилэртэн үгүстэрэ куһаҕана суохтук үлэлээн, саха спордун историятыгар бэйэлэрин суолларын-иистэрин хаалларбыттара. Ол курдук, доруобуйа харыстабылын иһинэн “Медик”, өрүс флота “Водник”, авиация үлэһиттэрэ “Самолет”, тыа сиригэр “Колхозник”, о.д.а. обществолар биллэр-көстөр үлэни ыыппыттара.

Күн бүгүн хас, ханнык ааттаах-суоллаах обществолар Саха сиригэр тэриллэ сылдьыбыттарын билэр уустук. Ол инниттэн мантан аллараа 25 түмсүүнү толору суруйабын:

“Динамо”, “Спартак”, “Буревестник”, “Молния”, “Учитель”, “Водник”, “Медик”, “Трудовые резервы”, “Большевик”, “Старт”, “Смена”, “Самолет”, “Восход”, “Искра”, “Труд”, “Наука”, “Красная звезда”, “Связист”, “Металлург”, “Нефтяник”, “Горняк”, “Колхозник”, “Урожай”, ВДФСО профсоюзов, “Кэскил”.

Саха сиригэр спортивнай обществоны тэрийэр наадалааҕын туһунан боппуруос аан бастаан 1926 сыллаахха турбута. Мунньаҕы Семен Донской, оччотооҕу физическэй культура республикатааҕы сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ салайан ыыппыт. Ол эрэн, бу мунньахха спортивнай түмсүүлэри тэрийэр туһунан уураах ылыллыбатаҕа. Мунньах кэнниттэн Семен Донской спортобществоны тэрийэргэ хаста да сорунан көрөн баран, киниэхэ бэриллибит бириэмэтэ кылгаһынан, олоххо киллэрбэккэ хаалбыт. Ол да буоллар кини баҕа санаата сотору кэминэн олоххо киирбитэ.

Бастакынан “Динамо” общество тэриллэн, 1932 сыллаахха ыытыллыбыт Саха сиринээҕи спартакиадаҕа туспа хамаанда быһыытынан кыттыбыта. Дьэ, мантан ыла саҕалаан, республикаҕа утум-ситим спортобществолар тэриллэн барбыттара.

Оччолорго “Спартак”, “Труд”, “Водник”, “Динамо” обществолар куһаҕана суох спортивнай базалаах, стадионнаах, инвентарнай прокатнай пууннаах, спортивнай саалалаах, сорохтор өссө спорткулууптаах эбиттэр.

Саамай кэлин бэрт кылгас кэмҥэ тэриллэ сылдьыбыт обществонан “Кэскил” буолар. Арай, кини аатын ааттатар сыллата ыытыллар “Оҕолор спортивнай оонньуулара” буолар.

Москваҕа “Урожай” общество билигин да үлэлиир. Общество, 1999 сыллаахха Россия тыа сиринээҕи оонньууларын бэрт киэҥ далааһыннаахтык тэрийэн ыыппыта.

Биһиги эһэлэрбит, аҕаларбыт эдэр саастарын аргыстара – спортивнай обществолар история саһарбыт суругар-бичигэр эрэ хааллылар. Ол түмүгэр, кинилэр оччотооҕу кыһалҕаларын, түбүктэрин, үөрүүлэрин-көтүүлэрин кэлэр көлүөнэ ыччакка суруйан эрэ хаалларар кыахтаахпыт.

Михаил АЛЕКСЕЕВ, 70-с сылларга ДСО уобаластааҕы сэбиэтин инструктора.

“Дьулурҕан”, 2000 сыл муус устар 29 күнүнээҕи нүөмэрэ.     

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *