Олимпиецтар проспектара баар буолуохтаах!

…Сахалар олимпийскай кыһыл көмүһү дагестаннартан икки чаас урут ылбыппыт. Роман Дмитриев кэнниттэн икки чаас буолан баран, Мюнхеннааҕы ХХ Олимпиадаҕа дагестанец Загалав Абдулбеков ССРС гимнин оонньоппута. Кинилэр итини улаханнык бэлиэтээн билинэр ытыктыыр этилэр. Онтон саха уола Николай Захаров очччолорго ССРС-ка бастакы нүөмэр Загалав Абдулбеков бэһис нүөмэр этилэр. Сахаачча-Николай, Иван Захаровтар, Владимир Андросов, Николай Неустроев, Вячеслав Карпов, Юрий Цыкунов, Петр Платонов, Илларион Федосеев, Петр Шестаков, Прокопий Шестаков, Афанасий Матвеев, Афанасий Седалищев, Дмитрий  Пахомов, Алексей Пахомов, Дмитрий Үчүгээйэп, о.д.а. бөҕөстөрү олус ытыктыыллара.

Мин итиннэ үөрүүнэн киэн тутта туоһу буолабын. Сахаҕа ураты ытыктабыллаахтык сыһыаннаһаллара. Арааһа, хата ол иһин мин бадаҕа кинилэр сүдү күлүктэригэр  биир сэнэбил тылы истибэккэ, туоратыллыбакка, олус үчүгэйдик өрө тутуллан сылдьыбыппын бу кэлин сааһыран иһэн арааран өйдөөтүм. Урут кинилэр бэйэлэрин ис култуураларынан буолуохтаах буолуоҕун курдук ылынарым. Бэйэлэрин үчүгэйдик тустар уолаттарын нэһилиэнньэҕэ олус ытыктыыллара. Туора киһи хараҕар бэл ол олус чуолкайдык биллэрэ. Көҥүл тустуу күн бүгүнүгэр диэри кинилэргэ бастакы нүөмэрдээх спорт көрүҥэ.

Дьэ, итинник. Махачкалаҕа, дагестанецтар биир улахан киин уулуссаларын аатын уларытан – көҥүл тустууга аан дойду биэс төгүллээх чемпиона, ССРС, РСФСР, Дагестанскай АССР үтүөлээх тренерэ, медицинскэй наука доктора, профессор Али Алиев аатын иҥэрбиттэрэ. Онтон биһиэхэ тустууга олох ханан да  сыһыана суох СР култуураҕа диэйэтэлэ Г.Г. Местников, Поярков уулуссаны Монреаллааҕы Олимпийскай оонньууларга үс саха уола кыайбытын 55 сыллаах үбүлүөйүн көрсө “Олимпиецтар проспекторынан” уларытан ааттатаары төрдүс сылын сүүрэр-көтөр. Докумуон бөҕөтүн, үлэ-хамнас оҥостон анаан-минээн хомуйда.

Хата, быйыл тустуу бэтэрээннэрэ Гаврил Гаврильевич идеятын иилэ хабан ылан, туруорсууларын СР спордун миниистирэ Иннокентий Григорьев ылсан, салгыы балачча күүскэ хамсатан эрэр. Дьокуускай куорат мээригэр уулуссалар ааттарын уларытары туруорсан сурук киллэрбитэ. Боппуруос 2020 сыл бастакы кварталыгар көрүллэргэ былааҥҥа киирэн, СР спордун министерствотын үлэһиттэрэ уонна спорт бэтэрээннэрэ улаханнык сэргэхсийэн олороллор. Бэл, Ленинград курдук бөдөҥ куораты аатын хаста эмэ төттөрү-таары уларыталлар. Баҕар, сахалар маны салгыы иилэ хабан ылан туруорсан,  Поярков уонна Ойуунускай аатынан уулуссалары билигин СР спордун министерствота туруорсарын курдук, кэлэр кэнэҕэски ыччаппытыгар саха киһитэ сир үрдүгэр баар буолан, орто дойдуга саамай үрдүк ситиһиитин чиэһигэр Олимпиецтар проспекторынан  ааттатаайаллар. Спорт бэтэрээннэрэ П.А. Ойуунускайы, П.Алексеев уулусса аатын уларытан иҥэриэхтэрин баҕараллар. Бу олус сөптөөх уонна кэлэр көлүөнэҕэ иитэр-үөрэтэр суолтатынан улахан кэскиллээх туруорсуу.

Сүүрбэччэ олимпийскай мэтээллээх дагестанецтартан биһиги уолаттарбыт тустар таһымнара быдан үрдүк этэ уонна тоҕо итиччэ үлүгэр улаханнык атан хаалан хааллыбыт? Биричиинэтэ эмиэ биллэр. Бэрт былдьаһыы. Д.П. Коркинтан  ордук буола сатааһын  ыарыыта, ССРС, РСФСР, Саха АССР үтүөлээх тренерэ Д.П. Коркины ордугурҕааһын, онтон сылтаан биллибэтинэн-көстүбэтинэн мэһэй-тэһэй буолуу. Ол инниттэн Д.П. Коркин оскуоланы саҥа бүтэрбит оҕолорун кытта былааннаах үлэни анал бырагыраама оҥорон оччотооҕу спорду тэрийээччилэр өттүттэн үлэлэһии суох буолуута сиэбитэ. Кэлин санаатахха, Д.П. Коркин оскуолатын бүтэрбит оҕолору кытта анаан-минээн оччолорго анал бырагыраама оҥорон иитэр үөрэтэр, эрчийэр үлэ ыытыллыбыта буоллар дагестанецтар курдук, Олимпиадаҕа өссө эбии балачча чарапчыланыан сөп элбэх бөҕөстөрбүт сир, халлаан икки ардыгар таах мээнэ, анал көрүүтэ-харайыыта суох быраҕыллан, бу өйдөөтөххө, таах былаҕайга былдьаммыттар.

Ылан көрүөх оччолорго ССРС чемпионнара Петр Платонов, Владимир Андросов, Сахаачча-Николай Захаров, Юрий Цыкунов, Афанасий Седалищев, Дмитрий Үчүгээйэп о.д.а. солуута суох быстах былаҕайга былдьаммыттара. Сөптөөх көрүү-истии, иитэр-үөрэтэр үлэ суоҕунан аан дойду бастакы чемпиона Илларион Федосеев, ССРС чемпионнара Афанасий Матвеев, Семен Макаров, Семен Морфунов, Вячеслав Карпов, Николай Коркин, онтон да атын уонунан, сүүрбэнэн чахчы үрдүк таһымнаах улуу бөҕөстөрбүт билигин кэлэн санаатахха, анал үлэ-хамнас ыытыллыбакка, оччолорго оскуоланы саҥа бүтэрбит, олоххо ханнык да уопута суох оҕолор уулуссаҕа быраҕыллан, спортан устунан хаалан хаалбыттар. Оскуолаҕа үлэлии сылдьар Д.П. Коркин бэйэтэ үлэлиир оскуолатыттан ордон хас буолуой? Кинини итиннэ баалыырга, үтүө аатыгар күлүк түһэрии төрүт наадата суох. Ити оччоттон баччаҕа, диэри сүүһүнэн ахсааннаах Саха АССР спорду тэрийээччилэрин үлэлиир өлүүлэрэ. Ол күн бүгүнүгэр диэри үгэскэ кубулуйан, ити үгэс соһулла сылдьар.

АРАМААН ДЬӨГҮӨРЭП.

27.12.2019. Дьокуускай.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *