Манчаары-2021: Хамаанданан түмүк хайдах буолла?

Бэрдьигэстээххэ ыытыллан түмүктэммит спорт национальнай көрүҥнэригэр «Манчаары оонньуулара» билиҥҥи кэмҥэ ханна физическэй культураҕа уонна спорка сөптөөх үлэ ыытылларын көрдөрдө диэххэ сөп. Ону – хамаандалар хайдах бэлэмнэнэн, тэриллэн кыттыбыттарыттан сиэттэрэн этэбин.

Манчаары оонньуулара урукку курдук – киин, промышленнай, хоту улуустар эҥин диэбэккэ, нэһилиэнньэлэрин ахсаанынан ааҕыллан, түөрт бөлөххө араарыллан ыытылыннылар.

Билигин кылгастык, хамаандалар хайдах кыттыбыттарын ырытан көрүөххэ.

Бастакы бөлөх

Манна 10 хамаанда күрэс былдьаста. Атыттары билбэппин, тус бэйэм эрдэттэн республика киин куоратын хамаандата бастыыра буолуо дии саныырым. Ханныгын да иһин, кинилэр састааптара күүстээх уонна оттон атыттартан бэлэмнэнэргэ, дьарыктанарга усулуобуйалара арыый үчүгэй диэхпин сөп.

Куораттар мас-рестлиҥҥэ уонна чэпчэки атлетикаҕа – бастакы, хапсаҕайга, сахалыы ыстаныыларга уонна остуол оонньууларыгар – үһүс, оҕунан ытыыга – төрдүс миэстэлэннилэр.

Ол оннугар бу бөлөххө, уруккуттан күүстээх уонна Манчаары оонньууларыгар ситиһиилээхтик кыттыыга үтүө үгэстээх Мэҥэ Хаҥалас хамаандата кыайыы өрөгөйүн биллэ. Манчаары Баһылай биир дойдулаахтара – сахалыы ыстаныыларга, хотугу многоборьеҕа, буулдьанан ытыыга инники буоллулар. Мас-рестлиҥҥэ уонна ат сүүрдүүтүгэр иккис, гиирэ спордугар үһүс миэстэлэннилэр.

Бастакы бөлөххө Хаҥалас хамаандата Бүлүү, Ньурба, Нерюнгри күүстээх хамаандаларын кэннигэр хаалларан, үһүс бириистээх миэстэҕэ тахсыыта соһуччу соҕус буолла.

Манна даҕатан эттэххэ, Россия таһымнаах спортивнай базалаах Алдан хамаандата – хапсаҕайга эрэ кыттыбыта сатаан өйдөммөт.

Иккис бөлөх

Ордук сытыы тыҥааһыннаах киирсии бу бөлөххө ыытылынна диэтэхпинэ сыыстарбатым буолуо. Сэттэ хамаанда араа-бараа таһымнаах. Ол эрээри, Чурапчы хамаандата хара бастакыттан ойуччу баран, бастыҥ көрдөрүүнү ситистэ. Кинилэр – оҕунан ытыыга уонна ат сүүрдүүтүгэр бастаатылар, гиирэ спордугар уонна чэпчэки атлетикаҕа иккистээтилэр, хотугу многоборьеҕа уонна буулдьанан ытыыга үһүстээтилэр.

Ааспыт, 2017 сыллааҕы Манчаары оонньууларын кыайыылаахтара – үөһээ бүлүүлэр бу сырыыга иккис буоллулар. Намнар баара-суоҕа биир баалынан таатталары сабырыйан, пьедестал үһүс үктэлигэр таҕыстылар.

Эрдэттэн сэрэйиллибитин курдук, үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин хамаандалара – улуустарга уопсай түмүккэ сатаан турууласпатылар. Инникин хамаанда састаабын талыыга үчүгэй үлэни ыыттахтарына сатаныыһы. Саатар зачет биэрэр көрүҥнэргэ барыларыгар спортсменнары талан туруорууга.

Үһүс бөлөх

Үгүс киһи, урукку курдук санаан, Горнай тоҕо хотугу улуустар бөлөхтөрүгэр киирдэ диэн ыйытар. Онуоха өссө төгүл хатылаан эттэххэ, Спорт министиэристибэтин коллегиятынан уонна Манчаары оонньууларын бэлэмнээн, тэрийэн ыытар хамыыһыйа эрдэттэн быһаарбыттарын курдук, бу сырыыга хамаандалар нэһилиэнньэ ахсаанынан диэн араарыллан бөлөхтөргө туруорулуннулар.

Биһиэхэ, бу эрэ кэмҥэ, биир эрэ тэрээһиҥҥэ тоҕо түһэн ситиһиилээхтик кыттыы уонна дьиэлээх хамаанда хайаан да бастыыр диэн үгэс олохсуйда. Ылан көрдөххө, ол кыайыылаах хамаанда аныгыскы оонньууларга бириискэ да тиксимиэн сөбүн курдук. Онон горнайдар бу ситиһиилэрин, таһымнарын ыһыктымыахтарын наада. Итиччэ үчүгэй спортивнай базаламмыт улуус быһыытынан.

Бу сырыыга ситэтэ да суох буоллар, Жатай спортсменнара кыттыбыттара кэрэхсэбиллээх. Дьиҥэ, манна спорду өйдүүр, өйүүр салалта баара буоллар, итиччэ туспа хамаанданан кыттар кыах бэриллибитигэр син тэринэн күрэхтэһиэхтэрин сөп этэ.

Төрдүс бөлөх

Дьэ, манна кырдьык, биир таһымнаах барыта хотугу улуустар түмсүбүттэр. Ол эрээри, тустаах тэрилтэлэр, салайааччылар атарахсыппакка, хоту улуустарга спорт уонна физическэй культура сайдыытыгар улахан болҕомтолорун уураллара эрэйиллэр.

Кырдьыгы эттэххэ, кинилэргэ спортивнай базаттан саҕалаан, таһымнаах спорт специалистарынан хааччыллыы мөлтөҕүн билиниэххэ баара.

Туомтуу тардыы

Чэ, мин тутатына, итиитинэ аҥаардас хамаандалар эрэ кыттыыларын туһунан быстах санааларым итинниктэр. Түмүктээн эттэххэ, ким ордук бэлэмнээх, ким тэрээһиннээх – ол кыайда. Ханныгын да иһин, быйылгы Манчаары ураты ыарахан түгэҥҥэ ыытылынна. Ол хамаандалар бэлэмнэниилэригэр эмиэ охсубут буолуон сөп.

Ити курдук, оонньуу балаһыанньатын, тэрээһин, сырдатыы, судьуйалааһын, биирдиилээн спортсменнар бэрээдэктэрин… тустарынан төһө баҕарар анаарыахха, суруйуохха сөп. Биир тылынан, Манчаары оонньууларын түмүктэрин туһааннаах салайааччылар – күттүөннээх, сиэрдээх түмүктэри, ырытыылары оҥостоллор ини диэн эрэнэбин.

Петр ПАВЛОВ.     

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *