Манчаары оонньуута — спорт төрүт көрүҥнэрин көҕүлээһин

Саха төрүт көрүҥнэригэр “Манчаары оонньуулара” спартакиада – Саха сирин тыатын сирин сайдыыга сирдиир биир саамай кэскиллээх тэрээһининэн буолар. Спартакиада түөрт сылга биирдэ ыытыллар улахан таһымнаах күрэхтэһиигэ кубулуйда.

Манчаары спартакиадатын историятыттан

“Манчаары оонньууларын” сүрүн сыалынан спорт төрүт көрүҥнэрин харыстаан, харааннаан илдьэ кэлии, сайыннарыы уонна тарҕатыы, олохтоох нэһилиэнньэ спорт төрүт көрүҥнэринэн дьарыктаныытын, чөл, чэгиэн-чэбдик олоххо тардыһыытын көҕүлээһин буолар.

Саха норуотун историятыгар араас оонньуулар, күрэстэһиилэр үйэттэн үйэҕэ илин былдьаһыы, күрэстэһии быһыытынан ыытыллан кэлбиттэрэ. Ол курдук, сахалыы ыстаныылар (куобах, ыстаҥа, кылыы), хапсаҕай, мас уонна быа тардыһыылара, сүүрүү, оҕунан ытыы, ат сүүрдүүтэ, остуол оонньуулара дьон-сэргэ биһирэбилин, кэрэхсэбилин ыланнар, кыайыылаахтар ааттара уостан уоска бэриллэн, күн бүгүҥҥэ диэри кэрэ кэпсээн буолан дуорааннаахтык иһиллэллэр. Номох, үһүйээн быһыытынан итинник түһүлгэлэр, күрэхтэһиилэр сүрүннээн сайын, ыһыах кэмигэр ыытыллаллара эбитэ үһү.

Спорт көрүҥнэригэр күрэхтэһиини сөргүтэн ыытыы 1932 сылтан саҕаламмыта уонна Бүтүн Саха сиринээҕи спартакиада бырагырааматыгар киллэриллибитэ. Бу спартакиадаҕа спортсменнар сахалыы ыстаныыларга, мас тардыһыытыгар, хапсаҕайга ким бастыҥын быһаарсыбыттара.

Онтон 1968 сыллаахха Саха АССР физическэй култуураҕа уонна спорка кэмитиэтэ (бэрэссэдээтэл С.И. Алексеев) уонна “Урожай” спортивнай уопсастыба (салайааччы А.Е. Алексеев) спорт төрүт көрүҥнэригэр ыччаты көҕүлээри уонна сайыннараары, саха норуотун номоххо киирбит киһитэ – Манчаары Баһылай аатынан Спартакиаданы тэрийэн ыытарга быһаарбыттара. Спартакиада балаһыанньатын быһыытынан, бу күрэхтэһиигэ түөрт көлүөнэ кыттыбыта.

Дьэ онон, ол 1968 сыллаахха Дьокуускайга, Култуура уонна сынньалаҥ пааркатыгар бастакы Спартакиада ыытыллыбыта. Онно республика 12 оройуонуттан 253 спортсмен кыттыбыта. Кинилэр ортолоругар ССРС уонна Саха АССР спортарын 23 маастардара, 41 бастакы разрядтаахтар бааллара. Спартакиада саастарынан түөрт бөлөххө араарыллан ыытыллыбыта: 18-гар, 35-гэр, 45-гэр диэри уонна 45-тэн үөһээ саастаахтарга диэн. Спортсменнар бырагыраамаҕа киллэриллибит сахалыы ыстаныыларга, хапсаҕайга, мас тардыһыытыгар, гиирэ спордугар күрэс былдьаспыттара.

Бэрдьигэстээх сайдар, киэркэйэр     

Быйыл, от ыйын 6-11 күннэригэр Горнай улууһун киинигэр Бэрдьигэстээх сэлиэнньэтигэр спорт төрүт көрүҥнэригэр “Манчаары оонньууларын” XXI спартакиадата ыытыллыаҕа.

Бу күрэхтэһиигэ анаан Бэрдьигэстээххэ – элбэх кыамталаах спортивнай саала, 4000 миэстэлээх стадион, анал интернаттаах ытыы комплекса, универсальнай спортивнай площадка тутулуннулар, ипподром саҥардыллан оҥоһулунна. Маны тэҥэ улуус иһинээҕи суолу тупсарыыга, электричествонан хааччыйыыга өрөмүөн үлэлэрэ ыытылыннылар. Ону таһынан ыраастыыр канализационнай уонна ууну хачайдыыр систиэмэ саҥардыллар, улуус үөрэххэ тэрилтэлэрэ саҥа тэриллэринэн хааччыллаллар…

Спартакиадаҕа быһа холуйан алта тыһыынча киһи кыттара былааннанар. Улуустар уонна үрдүк үөрэх кыһаларын 40 хамаандаларын 1890 спортсмена күөн көрсүөҕэ. Кинилэр барыта 174 комплект мэтээл иһин спорт 11 көрүҥэр: мас-рестлиҥҥэ, хапсаҕайга, сахалыы ыстаныыларга, сахалыы многоборьеҕа, хотугу многоборьеҕа, гиирэ спордугар, сахалыы оххо, пневматическай бинтиэпкэнэн ытыыга, чэпчэки атлетикаҕа уонна ат сүүрдүүтүгэр күөн көрсүөхтэрэ, илин-кэлин түсүһүөхтэрэ.

Бу спартакиада тэриллэн ыытыллыыта Горнай улууһун социальнай уонна экономическай сайдыытыгар улахан көмө буолуоҕа.

“Дьулурҕан”.       

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *