Көҥүл тустууга саамай ыарахан ыйааһыҥҥа саҥа олимпийскай чемпионнар

Биллэрин курдук, Олимпийскай оонньууларга кыайыылааҕынан тахсыбыкка “чемпион” диэн  аат саас-үйэ тухары иҥэриллэр саамай үрдүк спортивнай титул, аат буолар. Төһө да элбэх сыллар, үйэлэр аасталлар, кини «экс» (урукку) диэн тыл эбиискэтэ суох, куруутун олимпийскай чемпионунан ааттаныахтаах, билиниллиэхтээх.

Ол гынан баран, 2017 сылтан ыла, эбэтэр кэлиҥҥи үс-түөрт сыллар устата, Олимпиада үс  төгүллээх чемпионун Артур Таймазов уонна атын призердар тула айдаан, сүпсүлҕэн бөҕө тахса сырытта. Айдаан тахсыбыт төрүөтүнэн, биричиинэтинэн 2008 сыллаахха   Пекиннээҕи уонна 2012 сыллаахха Лондоннааҕы Олимпийскай оонньууларга кыайыылаах тахсыбыт Артур Таймазов урут биэрбит тест-боруобаларыгар бобуулаах допинг көстүбүтэ буолбута. Онон,  киниттэн ити ааттаммыт “Олимпийскай оонньуулар чемпионнара” диэн спортивнай титулун, аатын былдьыыр туһунан быһаарыылар иккитэ тахсыбыттара.  Быраабыла, балаһыанньа быһыытынан кини допины туттубут спортсмен быһыытынан ити   оонньууларга ылбыт икки кыһыл мэтээлин уонна чемпион буолбутун туһунан дипломнарын Аан дойдутааҕы Олимпийскай Комитекка (МОК) булгуччу төннөрүөхтээҕэ. Түмүгэр, биллиилээх тустуук  икки Олимпиадаҕа ылбыт бэйэтин наҕараадаларын төннөргө күһэллибитэ.

2008 сыллаахха Пекиҥҥэ буолан ааспыт Олимпийскай оонньууларга көҥүл түстууга  саамай ыарахан ыйааһыҥҥа (120 кг диэри) кыайыылааҕынан Узбекистантан тустубут  Артур Таймазов билиниллибитэ, онтон иккис миэстэҕэ, кини финалга көрсөн кыайбыт  Россия бөҕөһө Бахтияр Ахмедов тахсыбыта.

Ити кэнниттэн аҕыс сыл ааспытын кэннэ, 2017 сыл муус устар 5 күнүгэр Аан дойдутааҕы Олимпийскай Комитета Артур Таймазовтан Пекиннээҕи Олимпиадаҕа ылбыт кыһыл көмүс мэтээлин уонна чемпион буолбутун туһунан дипломун бобуулаах допины туттубутун иһин төннөрөрүгэр модьуйбута. Киниттэн «чемпион» диэн аата хомолтолоохтук  былдьаммыта.

Кини оннугар оонньууларга кыайыылааҕынан Россия бөҕөһө Бахтияр Ахмедов официальнайдык билиниллибитэ.

2018 сыллаахха ахсынньы 2 күнүгэр Москваҕа үөрүүлээх быһыыга-майгыга Бахтияр Ахмедовка Олимпийскай оонньуу кыһыл көмүс мэтээлин туттарбыттара. Ити курдук, Ахмедов Олимпийскай оонньуулар бүппүтэ уон сыл буолан баран, ити оонньуулар чемпионунан буолбута.

Саҥа чемпион 1987 сыллаахха Дагестаҥҥа төрөөбүтэ, омугунан кумык, Россия икки төгүллээх чемпиона, Европа чемпионатын боруонса призера, спорт үтүөлээх маастара. Ахмедов 2012 сылтан улахан спортан тэйбитэ.

(LtoR) Silver medallist Georgia’s Davit Modzmanashvili, gold medallist Uzbekistan’s Artur Taymazov, bronze medallists Iran’s Komeil Ghasemi and Russia’s Bilyal Makhov pose on the podium of the Men’s 120kg on August 11, 2012 during the wrestling event of the London 2012 Olympic Games. AFP PHOTO / YURI CORTEZ (Photo credit should read YURI CORTEZ/AFP/GettyImages)

2019 сыллаахха от ыйын 23 күнүгэр эмиэ Аан дойдутааҕы Олимпийскай Комитет анал лабораторияҕа уурулла, харайылла сытар тест-боруобалары хаттаан бэрэбиэркэлээн баран, эмиэ Артур Таймазовтан иккис олимпийскай кыһыл көмүс мэтээлин былдьыыр туһунан быһаарбыта. Бу сырыыга кини иннигэр Лондоннааҕы Олимпийскай оонньууларга  ылбыт наҕараадаларын төннөрөр туһунан  боппуруоһу туруорбуттара. Түмүгэр мэтээл уонна диплом Аан дойдутааҕы Олимпийскай Комитекка төннөрүллүбүттэрэ.

Лондоҥҥа буолан ааспыт Олимпийскай оонньууларга көҥүл тустууга  ыарахан ыйааһыҥҥа иккис миэстэни Грузия бөҕөһө Давит Модзманашвили ылбыта. Онтон, үһүс миэстэҕэ иранец Комейл Гасеми уоннаРоссия тустууга Билял Махов иккиэн  тутуспутунан тахсыбыттара. Кыайыылааҕы быһаарар кэпсэтиилэр саҕаланыыларыгар  иккис миэстэни ылбыт грузин бөҕөһүн тест-боруобатыгар эмиэ бобуулаах допинг баара чуолкайдаммыта. Онон, Давит Модзманашвили 2019  сыллаахха эмиэ үрүҥ көмүс   мэтээлин көрдөрөн туран былдьаппыта.

Маннык уустук уонна урукку өттүгэр хаһан да буолбатах балаһыанньа үөскээн тахсыбытыгар Аан дойдутааҕы Олимпийскай Комитета толлон, симиттэн турбатаҕа, итиэннэ тута бэйэтин быһаарыытынан Лондоннаҕы Олимпийскай оонньуулар кыайыылаахтарынан икки киһини тэҥинэн билинэргэ быһаарбыта. Маннык быһаарыы урукку өттүгэр хаһан да тахса илигэ. Биир кыайыылаах, эбэтэр  чемпион миэстэтигэр икки киһини тэҥинэн чемпионунан билинии!

Ол курдук, маҥнай Лондоннааҕы Олимпиада кыайыылааҕынан Иран бөҕөһө Комейл Гасеми билиниллибитэ. Ити 2019 сыллаахха от ыйын 23 күнүгэр буолбута. Оруобуна биир сыл ааспытын кэннэ, аны Россияттан тустубут Билял Махов эмиэ Олимпийскай оонньуулар чемпионунан ааттаммыта. Билял Махов 1987 сыллаахха Кабардино-Балкария республикатыгар төрөөбүтэ. Өссө оҕо сылдьан үчүгэйдик тустар буолан, Дагестаҥҥа көһөн тустуунан эрчиллибитэ. Бэйэтин дэгиттэр сайдыылаах тустуук быһыытынан көрдөрбүтэ. Кини Россия көҥүл уонна гректии-римскэйдии тустууга чемпиона. Көҥүл тустууга аан дойду үс төгүллээх  чемпиона, Европа чемпионатын кыайыылааҕа, онтон гректии-римскэй тустууга аан дойду икки төгүллээх боруонса призера (2014 уонна 2015 сс.).

Онтон, Комейл Гасеми туһунан сырдаттахха, кини Саха сиригэр – Дьокуускайга хаста да кэлэ сылдьыбыта. Ол курдук, 2018 сыллаахха балаҕан ыйыгар Дмитрий Коркин аатынан ыытыллыбыт Гран При турнирыгар кыттан саамай ыарахан ыйааһыҥҥа кыайыылааҕынан тахсыбыта. Онно кини финалга монгол тустуугун кыайбыта. 2019 сыллаахха кулун тутарга  Комейл Гасеми Иран хамаандатыгар киирэн, Докуускайга ыытыллыбыт Аан дойду  Кубогар кэлэн тустубута. Иран тустууктарыгар ыалдьыбыт саха көрөөччүлэригэр  махталын биллэрэн барбыта.

Онтон, Артур Таймазовы спорду сэргээччилэр, сөбүлээччилэр тустуу легендатын быһыытынан үчүгэйдик билэллэр. Кини куруук Узбекистан аатыттан араас таһымнаах  күрэхтэһиилэргэ кыттан элбэх ситиһиилэрдээх. Ол курдук, кини Олимпийскай оонньууларга түөртэ кыттан – үс төгүл (2004 с.—Афины; 2008 с. Пекин; 2012 с. Лондон )  кыайыылааҕынан тахсыбыта. Аан дойду икки төгүллээх чемпиона, Азия оонньууларын үс төгүллээх кыайыылааҕа, Азия  икки төгүллээх чемпиона. Кини аатырбыт тустууктар Александр Медведь, Бувайсар Сайтиев уонна Александр Карелин – Олимпийскай оонньууларга ситиспит кыайыыларын хатыылаабыт улуу спортсменынан буолар. Билигин да кини 2000 сыллаахха Афиныга  буолбут Олимпийскай оонньуулар чемпионун үрдүк аатын сүгэр. Кэлин   кини дойдутугар Россияҕа төннөн кэлбитэ уонна Государственнай Думаҕа депутатынан талыллан үлэлиир.

Бэчээккэ бэлэмнээтэ Виталий СЛЕПЦОВ.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *