Көҥүл тустууга Пекиннээҕи Олимпиада призера Базар Базаргуруев 

Буряттар эмиэ сахалар курдук, көҥүл тустуунан дьаныһан туран дьарыктаммыттара ыраатта. Кинилэртэн – аан дойду, Европа, Азия, Советскай Союз уонна Россия түһүлгэлэрин кыайыылаахтара буолбут бөҕөстөр үүнэн, хабыллан тахсыбыттара.

Ол гынан баран, 2018 сыллаахха диэри көҥүл тустууга буряттартан биир да Олимпийскай оонньуу призера баара биллибэт этэ. Кэлиҥҥи сылларга буряттар аан дойду улахан түһүлгэлэригэр, ол иһигэр Олимпийскай оонньууларга тахсан тустар инниттэн, атын дойдулартан легионер быһыытынан тустар буоллулар. Онуоха киһи соһуйара суох. Буряттар күүстээх тустууктарынан аан дойдуга кытары биллэллэр.

Ол курдук, 2008 сыллаахха Пекиҥҥэ буолбут Олимпиадаҕа Кыргызстан сүүмэрдэммит хамаандатыттан Забайкалькай кыраайтан төрүттээх Базар Базаргуруев киирэн тустубута. Кини көбүөргэ 60 киилэҕэ диэри тустан, бэһис миэстэни ылбыта. Украинец Василий Федоришиҥҥа уонна японец Кеничи Юмотаҕа хоттортообута.

2016 сыллаахха Олимпиада кыайыылаахтарын уонна призердарын допинг боруобаларын  хаттаан бэрэбиэркэлээһин түмүгэр, украинец  Василий Федоришин  аналиһыгар бобуулаах “туринабол” препарат көстүбүтэ. Ол иһин, Аан дойдутааҕы Олимпийскай комитет (МОК) ити сыл муус устар 5 күнүгэр В.Федоришинтан Пекиннээҕи Олимпиада боруонса мэтээлин былдьыырга быһаарыы ылыммыта. Итиэннэ киниттэн урут туттарыллыбыт мэтээли уонна диплому төннөрөрүгэр модьуйбута.

Мэтээл төннөрүллүбүтүн кэннэ,  призердар ортолоругар мэтээллэри атастаһыы итиэннэ бэһис миэстэни ылбыт Базар Базаргуруевка Олимпиада боруонсаны мэтээлин туттарыы церемониялара буолуталаабыттара. Япония тустуугар Кеничи Юмомотаҕа үрүҥ көмүс мэтээл туттарыллыбыта. Ити курдук, бурят тустууга, тоҕус сыл кэнниттэн Олимпийскай оонньуулар призерунан официальнайдык билиниллибитэ уонна боруонса мэтээли илиитигэр туттарбыттара. Ити үөрүүлээх быһыы-майгы 2018 сыллаахха кулун тутар 4 күнүгэр Бишкеккэ, көҥүл тустууга Азия чемпионатын кэмигэр буолбута.

Ити курдук, Базар Базаргуруев бурят тустууктарыттан көҥүл тустууга маҥнайгынан   Олимпийскай оонньуу призерунан билинилиннэ.

Базар Базаргуруев 1985 сыллаахха Чита уобалаһын Агинскай оройуонугар Челутай сэлиэнньэтигэр элбэх оҕолоох бурят кэргэнигэр төрөөбүтэ. Көҥүл тустуунан сэттис кылааска үөрэнэ сылдьан дьарыктаммыт.

Тустууга үрдүк ситиһиилэрэ: 2007 сыл – аан дойду чемпионатыгар үһүс  миэстэ; Азия чемпионатын кыайыылааҕа уонна 2009 сыл – үһүс призера; итиэннэ 2008 сыллаахха Пекиҥҥэ буолбут Олимпийскай оонньууларга үһүс миэстэ. Биир киһи холугар көҥүл тустууга ситиһиилэрэ баһырхайдар. Тренердэрэ: Махутов Ф. уонна Базаров Б.

Билигин Базаргуруев Базар улахан спортан тэйэн, дойдутугар төннөн олорор. Сынньалаҥ кэмигэр оҕолору тустууга дьарыктыыр.

Бурятия  уонна Забайкалье спордун устуоруйалара кэрэһилииринэн, гректии-римскэйдии (уруккутунан классическай тустуу) уонна көҥүл тустууларга ити регионнартан Олимпийскай оонньууларга барыта үс бурят чулуу бөҕөстөрө кыттыбыта. Ол курдук, Геннадий Сапунов классическай тустууга 1968 сылга Мехикоҕа буолбут Олимпиадаҕа алтыс миэстэҕэ тахсыбыта, Борис Будаев 1996 сылга 74 киилэҕэ диэри Атлантаҕа Узбекистантан тустан ахсыс миэстэни ылбыта уонна үөһээ ахтыбыт тустуукпут Базар Базаргуруев 2008 сылга Пекиҥҥэ көҥүл тустууга Кыргызстантан боруонса  призер буолбута. Олимпиадаҕа тустубут биир дойдулаахтартан  спортивнай баат, эбэтэр табыллыы Базар Базаргуруевка эрэ тосхойбута.

Бурятия тренердэрэ уонна тустуу специалистара этэллэринэн, урут да, билигин  Олимпийскай оонньууларга кыттыан сөптөөх бөҕөстөр элбэхтэр эбит. Ол курдук, ити спорт саамай улахан форумугар – Олимпийскай оонньууларга кыттыан сөптөөх  Александр Богомоевы, Евгений Жербаевы, Балдан Цыжиповы уонна да атыттары кандидат быһыытынан көрөллөр. Кинилэртэн сорохторо атын дойдуттан, холобура Монголияттан, Кыргызстантан кытары кыттыахтарын сөп диэн көрүүлээхтэр.

Аны Кыргызстан бөҕөстөрө Олимпийскай оонньууларга кыттан туох ситиһиилээхтэрин  кылгастык аҕыннахха, маннык түмүккэ кэлэҕин.

Бу дойду туспа государство буолан баран, 1996 сылтан Атлантаттан саҕалаан хайы-үйэ алта Олимпийскай оонньууларга туспа сүүмэрдэммит хамаандалаах тиийэн кыттан кэллэ. Билиҥҥи туругунан, Кыргызстан спортсменнара барыта түөрт олимпийскай мэтээли дойдуларыгар аҕалбыттара. Ол иһигэр биир үрүҥ көмүс уонна үс боруонса мэтээли ылары ситиспиттэр. Итинтэн үс мэтээли тустууктар 2008 с. Пекиҥҥэ ыытыллыбыт Олимпиадаҕа  ылбыттара, биир мэтээли – дзюдоҕа. Канат Бегалиев гректии-римскэйдии тустууга, 66 киилэҕэ иккис миэстэҕэ тахсан, үрүҥ көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыта. Бу көрдөрүү, дойду спортменнара Олимпийскай оонньууларга ситиспит саамай улахан кыайыынан билиниллэр эбит.

Маны таһынан, үс боруонса мэтээли аҕалбыт спортменнарынан: Руслан Тюменбаев эмиэ гректии-римскэйдии тустууга 60  киилэҕэ; көҥүл тустууга Базар Базаргуруев уонна  2000 с. Сиднейга буолбут Олимпиадаҕа дзюдоҕа кыттан Айдын Смагулов 60 киилэҕэ киилэҕэ боруонса мэтээли Кыргызстан хамаандатыгар аҕалан, улахан ситиһиилээхтэр.

Билигин саха уола Айаал Лазарев Кыргызстан аатыттан Токиоҕа буолуохтаах Олимпийскай оонньууларга кыттаары дьарыгын саҕалаата.

Түмүккэ биири санатыам этэ, Олимпиада курдук улахан күрэхтэһиигэ кыттар спортсменнар, куруук өйдүү, билэ сылдьыахтаахтар: күрэхтэһиилэр чиэһинэй быһыыга-майгыга доҕуһуолланан барыахтаахтар, күрэхтэһэр кэмнэригэр ханнык да бобуулаах препараттары туттуо суохтаахтар. Допинг боруобалар анал лабораторияларга уһун сыллар устата хараллан  сыталлар. Үөрэх-сайдыы, наука олох тохтообокко иннин диэки сайда турар. Онон харалла сытар боруобалары хаһан баҕарар аһан бэрэбиэркэлиэхтэрин сөп. Онон, албын-сымыйа хаһан баҕарар биллэн, улахан айдааны таһаарыан сөп. Ол түмүгэ спортсмеҥҥа эрэ буолбакка, тренердэргэ, специалистарга уонна күрэхтэһиннэрэ ыыппыт государствоҕа улахан охсуу буоларын өйдүөхтээх. Спортсмен маннык быһыыттан дойду аата-суола, чиэһэ барар, бэйэтэ уонна атын спортсменнар күрэхтэһэр бырааптара күөмчүлэнэр, салгыы күрэхтэһэллэрэ бобуллуохтарын  сөп.

Виталий СЛЕПЦОВ.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *