Көрдүгэн көрүдьүөстэрэ

/// “Дьулурҕан” саһарбыт страницатыттан     

Быйыл, Саха сирин бэчээтигэр спорду сахалыы тылынан сырдатан кэлбит “Дьулурҕан” хаһыат бэчээттэнэн тахсыбыта 20 сыла. Манан сибээстээн, хаһыат саһарбыт страницаларыттан үйэлээх, ааҕыллымтыа, олорон кэлбит историябытын кэрэһилиир диэбит бастыҥ суруйуулары, очеркалары http://dzulurgan.ru сайтка сөргүтэн, ааҕааччыларга өссө төгүл санатабыт. 
«Дьулурҕан» 2014 сыл алтынньы 9 күнүнээҕи нүөмэригэр «Сынньалаҥҥа» рубрикаҕа, көҥүл тустууга ССРС спордун маастара, норуоттар икки ардыларынааҕы категориялаах бастакы кылаастаах судьуйа Алексей Егорович Мостахов доҕорун, Россия Суруналыыстарын союһун чилиэнэ, биллиилээх спортивнай комментатор Александр Васильев — Көрдүгэн туһунан көрдөөх суруйуута бэчээттэммитэ. Ону спорду таптааччыларга хаттаан санатарга сананныбыт.

Көрдүгэн көрүдьүөстэрэ

Чугас доҕорбунаан Александр Васильевич Васильевтыын-Көрдүгэнниин элбэх сылларга алтыһан, бодоруһан, сырыыны-айаны кыайан, күрэхтэһии бөҕөнү тэрийэн күн бүгүҥҥүгэ диэри тустуубут, хапсаҕайбыт туһа диэн «иннэлээх сап курдук» бииргэ сылдьан, үлэлээн кэллибит. Барыта этэҥҥэ буоллаҕына, үтүө үгэспитинэн өссө да былаан элбэх.
Ол элбэх айаннар, күрэхтэһиилэр усталаах-туораларын тухары кини киһи элбэҕи кэпсээн-ипсээн аастаҕа. Ол бэйэтэ туспа кэпсээн. Мин суруйар, айар үлэҕэ дьоҕура суох киһи өйдөөн хаалбыт түгэннэрбиттэн аҕыйаҕы кэпсииргэ холонуум. Таарыйа аҕыннахпына, Александр Васильевич бэйэтэ айар куттаах киһи бары сырыыбыт-айаммыт, араас түгэннэрбит тустарынан туспа дьоҕус кинигэ таһаартарара буоллар, бэрт сэргэхтик ааҕыллар суруйуу буолуо этэ дии саныыбын.

Кумаар сиэн иэдэтиэ эбит

Кэбээйигэ Михаил Ильич Эверстов бирииһигэр спорт саалатыгар хапсаҕайга күрэхтэһии буола турар. Түмүктүүр хапсыһыылар хааллылар. Көбүөргэ ыарахан ыйааһыннаах бөҕөстөр ыҥырыллан туста, чуолкайдаан эттэххэ, тустубута буола сылдьаллар. Сылдьаллар буолуо дуо, тураллар.
Олох да туста сатаабаттар, өйөбүлэ суох буоллахпытына сууллан түһүөхпүт диэбиттии, икки илиилэринэн бэйэ-бэйэлэриттэн өйөһөн баран тураллар. Олох да хамсаабат курдуктар. Көрөөччүлэр да, этэргэ дылы, «күүтэн күүтэн кэлтэгэй буоллулар».
Ону көрө олорон бэйэтэ даҕаны салгыбыт Көрдүгэн:
— Тустубатахтара үс мүнүүтэ буолла. Бу эрэйдээхтэри сайын таһырдьа тустубуттара эбитэ буоллар, кумаар сиэн бүтэриэ эбит, — диэтэ.
Саалаҕа күлсүү буолла, ыалдьааччылар сэргэхсийдилэр, оттон «кымньыыламмыт» бөҕөстөр уһуктан дьэ, хамсанан-имсэнэн бардылар…

Синньигэс биил

Урут быраабыла быһыытынан сүрүн бириэмэҕэ икки тэҥ хапсаҕайдьыттартан хайалара да охторботоҕуна, систэһии киирэ сылдьыбыта. Итинник быһаарсыы үксүгэр ыарахан ыйааһыннаах бөҕөстөргө буолааччы.
Биир күрэхтэһиигэ көбүөргэ балайда истээх уонна сөбүгэр эттээх-сииннээх бөҕөс туста сатаан баран, систэһэр буолла.
Истээх-үөстээх бөҕөһү утарылаһааччыта систээри илиитин холбуу сатыырын көрөн Көрдүгэн:
— Оо, дьэ, кыһыл формалаах бөҕөс утарылаһааччытын синньигэс биилин көрдүү сатыыр да, булбата, — диэтэ.
Саалаҕа олорооччулар күлсүү бөҕө буоллулар. Кырдьык даҕаны, синньигэс биил киһи аайы баар буолбат эбит.

«Ыалдьааччыны» уһугуннарбыт ньыма

Чурапчыга Бөҕө Тараҕай бирииһигэр хапсаҕайга күрэхтэһии буола турар. Көрөөччүлэр соччо көҕө суохтук ыалдьаллар, хата көрсүспүччэ арааһы сэһэргэһэллэр, сорохтор көбүөр диэки олох да көрбөт курдуктар.
Ону көрө олорон Көрдүгэн:
— Дьэ, доҕоттоор! Эһиги болҕомтоҕутугар түһүлгэҕэ ыҥырыллаллар: кыһыл муннуктан Таатта талыыта Тиистээхэп, күөх муннуктан Амма ааттааҕа хапсаҕай маастара Баттаахап, арбитр Табатыыкап, кылаабынай судьуйа Муостаахап, көҕүлүүр көрөөччү Тааттаттан Үчүгээйэп, — диэн микрофонунан биллэрдэ.
Тута саалаҕа күлсүү, сэргэхсийии буолла. Ыалдьааччылар уһугуннахтара ол дии.

Чаас курдук сытан сынньанна

Уон аҕыс сыл устата Александрдыын араас массыыналарынан айаннаатахпыт, быһылааннарга уонна моһоллорго да түбэстэхпит, Таҥара көмөтүнэн этэҥҥэ сырыттыбыт, өссө да бииргэ айанныахпыт турдаҕа.
Айаммыт сорох түгэннэрин дьоммутугар-сэргэбитигэр кэпсээбэппит. Дьиэтээҕи борокуруордар биллэхтэринэ бобуу-хаайыы тахсыан сөп.
Биирдэ Бүлүүлүүр суолунан айаннаан иһэбит. Кыра соҕус сыыры сырылатан өрө сүүрдэн таҕыстыбыппыт — суол ортотугар сылгылар тураллар, олох туоруур санаалара суох. Суоппарбыт суол кырыытын тутуһан, сылгылары тумнан бараары, балайда түргэнник айаннаан иһэн, уҥа диэки тартаран суолтан туораан хаалла. Массыынабыт халыҥ хаарга ойоҕоһунан охтон хаалла.
Күлүү-салыы, саҥа-иҥэ мэлийдэ. Араас балаһыанньаҕа сытар дьон нэһиилэ ааннары аһан, массыынаттан оронон таҕыстыбыт. Ааһан эрэр массыыналары тохтотон, дьону көмөлөһүннэрэн массыынабытын суолга таһаардыбыт. Суоппарбыт массыынатын собуоттуу сатыыр да, эстээт тута умуллан иһэр. Балай эмэ өр араастаан собуоттуу сатаата. Биир түгэҥҥэ мин:
— Бу сэппит туох буолла? Халыҥ хаарга туга да алдьамматах курдук этэ дии, — диэтим.
Онуоха Көрдүгэр холку баҕайытык:
— Чаас курдук сытан сынньанна дии, билигин собуоттаныаҕа, — диэтэ.
Бары күлсэ түстүбүт, кырдьык да, «сынньаммыт» массыынабыт сотору собуоттанна, айаммытын салҕаатыбыт.

«Дьулурҕан» 2014 сыл, алтынньы 9 күнэ.

Петр ПАВЛОВ хаартыскаҕа түһэриитэ.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *