Кэрэ бэлиэ күнүгэр кинигэ бэчээттэтэн таһааттарда

Бүгүн, балаҕан ыйын 30 күнүгэр – көҥүл тустууга ССРС спордун маастара, норуоттар икки ардыларынааҕы категориялаах судьуйа, РФ үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, РФ физкультураҕа уонна спорка туйгуна, Саха Республикатын үөрэҕириитин туйгуна, спортивнай комментатор Семен Сергеевич Окоемовка кэрэ бэлиэ күн. Кини лоп курдук үбүлүөйдээх 70 сааһын туолла. Семен Сергеевиһы эҕэрдэлиибит!

Бу үөрүүлээх түгэни көрсө кини “Улахан түһүлгэлэнэ сылдьыбыт уолаттарым” диэн бэртээхэй ахтыы кинигэни бэчээттэтэн таһааттарда. Кинигэҕэ ааптар оҕо сааһын, аймах-билэ дьонун, учууталларын истиҥ тылынан ахтар. Спорт эйгэтигэр бииргэ үлэлээбит дьонун-сэргэтин, ааттаах-суоллаах тустуук доҕотторун дьаныардаах майгытын, ситиһиитин олоххо буолбут түгэнинэн арыйар. Өрөспүүбүлүкэ күүстээх бөҕөстөрө – Саха АССР оскуолаларын үтүөлээх учуутала, ССРС, РСФСР, Саха АССР үтүөлээх тренерэ Д.П. Коркин олохтообут тустуу оскуолатыгар хайдах курдук уһаарыллыбыттарын, бэйэ-бэйэлэригэр туох көмөлөөхтөрүн туһунан кэпсиир, саха тустуутун тула тус санаатын-оноотун үллэстэр.

Семен Сергеевич сүрдээх кэпсээнньит, кинини кытта сылдьан киһи чуҥкуйбат, көрдөөх тыллаах-өстөөх, дьээбэлээх доҕор. Аны сурук-бичик үлэтигэр сыстаҕаһын көрдөрдө. Тустууктарга, олимпиецтарга анаммыт хоһооннордооҕун ааҕан, бу ахтыы эҥин оҥорон суруйуоххун диэн уруккуттан этээччибин. Хата бу бэртээхэй кинигэни бэлэмнээн таһааттарбыт. Тыла-өһө лоп бааччы, борустуой, өйдөнүмтүө. Хас биирдии ахтыбыт тустуугун ситиһиитин тэҥэ, хайаан даҕаны хайдах быһыылаахтык тустарын, ханнык албастары сөбүлээн туттарын суруйбута ааҕааччыны астыннарар. Биир тылынан, бэртээхэй кинигэ буолан тахсыбыт.

Сорохтор өссө билбэттэрэ буолуо, кини төрөөбүтүнэн Семен Николаевич Аммосов диэн ээ, ити ииппит дьоно сүрэхтээбиттэринэн – Семен Сергеевич Окоемов буола сылдьар. Чэ, ол туһунан, кинигэни аахтаххытына бэйэҕит билиэххит.

Мин тустууга бэйэлэрин суолларын-иистэрин хаалларбыт дьонтон, кинилэр спорка олохторун чахчыларын, ситиһиилэрин бэйэлэриттэн туоһулаһан анкета толотторор үгэстээхпин. Биир оннук анкетаны 1996 сыллаахха, икки төгүллээх олимпийскай чемпион Иван Ярыгин бирииһигэр көҥүл тустууга норуоттар икки ардыларынааҕы турнирга Дьокуускай-Красноярскай хайысхатынан көтөн иһэр самолекка, сэргэстэһэ олорон ылан турабын. Ону, бүгүн, кини күн сирин көрбүт кэрэ бэлиэ күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, спорду таптааччыларга билиһиннэриэхпин баҕардым.

Семен Сергеевич Окоемов 1950 сыллаахха балаҕан ыйын 30 күнүгэр Уус Алдан Курбуһаҕар, Балаҕаннаахха, чопчулаан эттэххэ Толоон Эбэҕэ төрөөбүт. Билигин республикабыт киин куоратыгар – Дьокуускайга олорор. Анкета ылар кэммитигэр Саха сирин үөрэххэ министиэристибэтин иһинэн спортивнай холбоһукка отдел начаалынньыгынан үлэлиир эбит. Тустуунан 1967 сыллаахтан, Курбуһахха үөрэнэ сылдьан дьарыктаммыт. Бастакы тренерэ – ССРС, РСФСР, Саха АССР үтүөлээх тренерэ Дмитрий Петрович Коркин. Көҥүл тустууга Сэбиэскэй Сойуус спордун маастарын нуорматын 1975 сыллаахха толорбут. Сүрүннээн 62 киилэҕэ диэри тустубут.

Норуоттар икки ардыларынааҕы категориялаах судьуйа. Эмиэ анкета толорор кэмигэр диэри Польшаҕа, Белоруссияҕа, Красноярскайга Иван Ярыгин бирииһигэр норуоттар икки ардыларынааҕы турнирдарга судьуйалаабыт. Сүгүрүйэр тустууктарынан Али Алиевы, Николай Захаров-Сахааччаны, Вячеслав Карповы ааттыыр. Ханнык биллиилээх бөҕөстөрү кытта тустубуккунуй диэн ыйытыыга – ССРС чемпиона В.Родионовы, күүстээх маастардар М.Чураевы, Р.Брыскины, П.Шестаковы, С.Макаровы уо.д.а. тустубутун ахтар. Бэйэтин бастыҥ көрдөрүүтүнэн – Ленинград куорат көҥүл тустууга үс төгүллээх чемпиона буолбутун этэр.

П.Ф. Лесгафт аатынан Ленинградтааҕы физическэй култуура институтун 1978 сыллаахха ситиһиилээхтик үөрэнэн бүтэрбит.

Д.П. Коркин Дьокуускайга Үрдүкү спортивнай маастарыстыба оскуолатыгар көһөн кэлиитигэр, бу оскуола завуһун быһыытынан үлэлиир кэмигэр – кэлин Россия үтүөлээх тренерэ буолбут Б.Г. Яковлев, Саха Республикатын үтүөлээх тренердэрэ М.С. Скрябин, В.Д. Попов, боксаҕа үтүөлээх тренердэр М.Валь, А.Пахомов, Н.Размахнин, ыарахан атлетикаҕа Н.Коростылев уо.д.а. саха спордугар үтүөлээх дьон үүнэн-сайдан тахсалларыгар бэйэтин сэмэй кылаатын киллэрсибит. Ити кэмҥэ Семен Сергеевич боксаҕа уонна көҥүл тустууга куратор эбит.

Чурапчыга, спортивнай интернат-оскуолаҕа бииргэ үөрэммит оҕолоро: Семен Макаров, Дмитрий Ючюгяев, Юрий Цыкунов, Петр Платонов, Гавриил Дмитриев, Александр Иванов, Афанасий Седалищев, Семен Ючюгяев, Петр Шестаков, Гаврил Николаев, Семен Морфунов, Степан Попов (көмүс ууһа).

Кэргэннээх, икки оҕолоох.

Иллэҥ кэмигэр айылҕаҕа сылдьарын, оттуурун, бултуурун, ааҕарын сөбүлүүр эбит. Ордук саха суруйааччылара В.Яковлев-Далан, Д.Дьячковскай-Сэһэн Боло, С.Данилов, Н.Харлампьева, И.Мигалкин айымньыларын астынан ааҕарын туһунан,  ол 26 сыллааҕыта анкетаҕа кэпсээн биэрбит.

Семен Сергеевич 70 сааскын туолбуккунан эҕэрдэлиибит! Дьолу, уһун үйэни, саха алмааһыныы кытаанах доруобуйаны баҕарабыт! Эдэрдии эрчимҥин ыһыктыбакка өссө даҕаны айа-тута сылдьаргар. Хас үүнэр саҥа күнү – үөрүүнэн көрсөргөр!

Петр ПАВЛОВ.   

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *