Кэриэстэбил: Сашабыт баара буоллар…

Табаарыспыт Стрекаловскай Александр Федорович Уус Алдан улууһун Дүпсүн сэлиэнньэтигэр 1964 сыллаахха кулун тутар 20 чыыһылатыгар күн сирин көрбүтэ. Кини Сыырдаах орто оскуолатын (Бороҕоннооҕу спортивнай оскуола Сыырдаах тустууга филиала) бүтэрэн баран, 1982 сыллаахха Киевтээҕи физкультурнай институкка үөрэнэ киирбитэ. Бу үөрэнэр сылларыгар тренердэр Георгий Анатольевич Бураковка уонна Павел Павлович Пинигиҥҥэ таһаарыылаахтык дьарыктаммыта. Советскай Союз маастарын нуорматын толорбута.

Саша үөрэнэ сылдьан Советскай Армияҕа ыҥырыллан барбыта. Онно тустуунан салгыы дьарыктаммыта. Ол курдук, 1985 сыллаахха Советскай Союз Сэбилэниилээх Күүстэрин чемпионатыгар бастакы миэстэ буолбута.

Караганда куоракка ССРС эдэрдэргэ күрэхтэһиитин чемпионун үрдүк аатын ылбыта. Украина 4 төгүллээх чемпиона этэ. Киевтээҕи Государственнай физкультурнай институту 1990 сыллаахха бүтэрэн, дипломированнай тренер буолбута.

Киевкэ үөрэнэр кэмигэр Александр бэйэтин сэмэй, холку, санаабыт сыалын ситиһэр, бэриниилээх табаарыс быһыытынан көрдөрбүтэ. Табаарыстарын туһугар кыһаллара, төһө кыаҕа баарынан көмөлөһө сатыыра.

Советскай Союз чемпионатын үс төгүллээх боруонса призера, Дулҕалаах нэһилиэгин, Верхоянскай куорат, Үөһээ Дьааҥы улууһун бочуоттаах гражданина Михаил Васильевич Ноговицын: “Украина, Советскай Союз саҕана тустуу биир киинэ этэ, Россия кэнниттэн. Улуу тренердэр Арам Васильевич Ялтырян, Пинскэй Семен Григорьевич, биһиги тренербит Бураков Георгий Анатольевич үлэлээбиттэрэ. Украинаҕа кэлбит эдэр саха уолаттара олимпийскай чемпион Павел Павлович Пинигин ситиһиитинэн кынаттанан, Константинов Артур аан дойду норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастарыгар, Советскай Союз чемпионатын призеругар, Христофоров Петр аан дойду норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастарыгар, Советскай Союз норуоттарын Спартакиадатын чемпионугар, эдэрдэргэ Европа призеругар, Рукавишников Виктор, Ноговицын Андрей – Союз эдэрдэргэ чемпионугар тиийэ үүммүттэрэ.

Стрекаловскай Александр тустууга айылҕаттан талааннааҕа, Украинаҕа эдэрдэргэ кэлээт да бастаабыта, онтон Союзка бастаабыта. Сэмэй, наар күлэ сылдьар, аҕыйах саҥалаах уол этэ. Дьарыкка күүскэ дьарыктанар этэ. Мин бырааттарым: Моисей, Валентин, Афанасий табаарыстара этэ. Ол иһин миэхэ хас нэдиэлэ аайы кэлэн ыалдьыттыыр, сынньанан барар этэ. Советскай Армияҕа сулууспалыы сылдьан чемпионат Вооруженных сил бастаабыта. Саха сиригэр дьиэтигэр кэлэн баран, хайдах эрэ аһыллан тустубатаҕа, кыаҕын туһамматаҕа”.

Аан дойду норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастара, Амма улууһун бочуоттаах гражданина, ОЭУ тренерэ Артур Константинов: “Мин Сааскалыын элбэх сбордарга, күрэхтэһиилэргэ бииргэ сылдьааччыбыт. Киевкэ квартира ылбытым кэннэ, миэхэ кэлэн хонооччу. Онно сарсыҥҥы былааммытын, инники хайдах дьарыктаныахтаахпытын дьүүллэһэр этибит. Тустуу дьиҥ иһигэр киирдэххэ – тактиката, стратегията буолунай буоллаҕа.

Мин аҕа киһи быһыытынан сүбэ-ама биэрээччибин. Киевтээҕи Армия спортивнай кулуубун манеһыгар бииргэ дьарыктанааччыбыт”.

Спорт маастара Сергей Тартыев: “Мин Сашалыын бастаан Чурапчы интернат оскуолатыгар билсибитим. Кыра гынан баран, күүс-уох баара биллэр киһитэ этэ. Тоҥолохторуттан ылан, өрө кулахачытан эрийэ туттахпына, отой хатааста сылдьар бөтөс этэ. Ону дьэ, сэргиир этим. Ол курдук, оскуоланы бүтэрэн, Киевкэ тиийэ сырыттахпына, үөрэнэ тиийбитэ. Одессаҕа Малиновскай турнирыгар маастар нуорматын толорбута. Кини талааннаах тустуук буоларын бары да өйдөөн көрбүппүт, үөрэр да этибит. Институтка үөрэнэ сылдьан миэхэ, Белая Церковь куоракка наар кэлээччи, Мин онно дьиэлээх-уоттаах этим. Саша кэлэн ачаалаан барааччы. Оҕолорум Сашаны наһаа таптыыр этилэр, утуйа да сыттаҕына үрдүгэр ойон тахсан, туруоран мэниктииллэрэ. Саша Союзка бастыырыгар, ССРС уонна Европа чемпиона, аан дойду чемпионатын призера Г.Межлумяны финалга 6:0 ахсаанынан баһыйа туппута”.

Киевтээҕи авиационнай институт выпускнига, «Илин» «Полярные авиалинии» авиакомпаниеларга отдел начальнигынан үлэлээбит Семен Стрекаловскай: “Сашаны кытта биһиги убай-быраат курдук сылдьыбыппыт. Фамилиябыт биир буолан, бырааттылар курдук көрөллөр этэ. Архангельскайтан сылдьар Шуллер диэн немец уолунаан квартира снимайдаан олорбуппут, кини дзюдонан дьарыктанар этэ. Саша онно кэлэ сылдьар этэ. Өрөбүллэргэ баанньыкка сылдьааччыбыт, кросс сүүрээччибит. Биирдэ Киев куорат ВУЗ-тарын икки ардыларыгар бастыыр иһин күрэхтэһии буолбута. Саша онно 52 кг тустубута. Шуллер 59 кг ыйааһынын быраҕан, эмиэ 52 киилэҕэ авиационнай институт аатыттан тустубута. Саша бастакы утарсааччыларын мүнүүтэ иһинэн кыайталаабыта. Шуллеры кытта 3 мүнүүтэ курдук тустубута. Тустан бүтэн баран Шуллер: «Саша меня знает, поэтому со мной так долго боролся», — диэн киһини күллэрбитэ. Кини киһиэхэ сыһыанын, оннооҕор омуктар чувствуйдууллар этэ”.

Спорт маастара, Саха сирин үөрэҕириитин туйгуна Афанасий Слепцов: “Сашаны кытта Г.А. Бураковка бииргэ дьарыктаммыппыт. Кини олох скромнай, тихэй, үчүгэй уол этэ. Эппит тылыгар турар, киһи эрэнэр табаарыһа буолааччы. Араас куоракка күрэхтэһэн онно-манна түбэһээччибит. Онно олох биирдэ да подведи гынааччыта суох, олох мин чугас быраатым курдук этэ. Дойдутугар Уус-Алдаҥҥа тиийдэххэ, «Убайым Оппуос» диэн көрсөн, үчүгэй баҕайытык илдьэ сылдьааччы. Онно Киевкэ хайдах сылдьыбыппытын, арааһы барытын ахтан кэпсэтээччибит, күлүү-үөрүү бөҕө буолааччыбыт. Украинаҕа Армияҕа мин ротабар сулууспалыы кэлбитэ. Сыл аҥаарынан мин дембеллэммитим. Саша миигин сайыһан, илиитин өр баҕайы өрө уунан хаалбыта…”

Полиция подполковнига, спорт маастара Николай Дьячковскай: “Мин Сашаны 1984 сыллаахха Киевкэ көрсүбүтүм. Сборга сылдьан биир хоско олорор этибит. Элбэх дьарыгы ааспыппыт, тустууну сүбэлиир-амалыыр этэ. Мин маастар нуорматын толорорбор, Саша элбэх көмөнү оҥорбута дии саныыбын”.

Киевтээҕи строительнай институт выпускнига, Саха Республикатын бочуоттаах тутааччыта Валентин Ноговицын: “Биһиги Сашалыын Киев куоракка биир кэмҥэ тиийбиппит. Кини үөрэнэр кэмигэр ыйааһыныгар Украина күүстээх маастардара: Кушнир, Первачук, Дубилевич уонна убайдара Петр Христофоров, Афанасий Слепцов, Андрей Ноговицын бааллар этэ. Саша биһиги үөрэммит, студеннаабыт эдэр сааспыт чаҕылхай сулуһа этэ. Ити күүстээх маастардары кытта илин-кэлин түсүһэн, тыыллан-хабыллан тахсыбыта. Студенныы сылдьан землячестволар буолааччылар. Онно хамаанданан күрэхтэһии бөҕө буолааччы. Саша футболга үчүгэйдик оонньуур этэ, сылайбакка биир кэм сүүрэ сылдьааччы. Хамаандабытыгар Союз чемпионнаахпыт диэн, биһиги киһиргии, астына киэн туттарбыт”.

Саха Республикатын үтүөлээх тренэрэ, спорт маастара Игнатий Сысолятин: “Мин Сашалыын эт саастыыбыт. Оскуолаҕа биир кэмҥэ үөрэммиппит, күрэхтэһиилэргэ көрсөр этибит, онтон ылата билсэбит. Киевкэ физкультурнай институтка эмиэ бииргэ үөрэммиппит. Элбэхтик сбордарга, күрэхтэһиилэргэ сылдьан, куруук бэйэ-бэйэбитигэр көмөлөһөр, болейдыыр этибит. Табаарыһым тустууга улахан ситиһиилэри ситиспитэ. Сахалартан эдэрдэргэ Советскай Союз чемпионун үрдүк аатын Саша кэнниттэн ким да ылбатаҕа. Ол да дакаастыыр, кини улахан тустуугун”.

Дьылҕа Хаан ыйааҕа ыарахан. Ол курдук, 2019 сыл олунньу 7 чыыһылатыгар биһиги Сашабыт күн сириттэн барбыта. Баара буоллар, 56 сааьын томточчу туолуо этэ. Өссө да элбэҕи ситиһиэ этэ. Табаарыспытын Александры өрүүтүн өйдүү-саныы сылдьыахпыт.

Украина столицата Киев куоракка бииргэ үөрэммит, алтыспыт табаарыстара.

 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *