Константин Бурцев: “Оҕус сыла биһиэхэ бары үчүгэйи эрэ аҕаллын”

Эмиэ биир сыл түмүктэнэн эрэр. Олохсуйбут үгэс быһыытынан, бу түгэҥҥэ спорка түмүктэрбитин таһаарабыт, инники соруктары сураһабыт. Манан сибээстээн, Дьокуускай куорат физическэй култуураҕа уонна спорка управлениетын начальнига Константин Семенович Бурцевтан, ааһан эрэр сылга туох-ханнык үлэни ыыппыттарын, эһиилги сылга туох былааннаахтарын туоһуластыбыт. 

-Константин Семенович, дьэ сылбыт түмүктэнэн эрэр. Онон үгэһинэн, бу сылы эһиги тэрилтэҕит хайдах быһыылаахтык түмүктээн эрэрин билиһиннэр эрэ.

-Аан дойду үрдүнэн тарҕаммыт дьаҥ ыарыыта үлэҕэ-хамнаска улахан охсуулаах буолла. Ол гынан баран, өссө былырыын күһүҥҥүттэн, биһиги бэйэбит үлэбитин эттэххэ, оонньуу көрүҥнэригэр чемпионаппытын балаҕан ыйыттан саҕалаабыппыт. Ону карантин саҕаланыар диэри, кулун тутарга диэри ыытан кэлбиппит. Онон билигин сыл бүтүүтэ, дьон үлэтин таах быраҕан кэбиспэккэ, мини-футбол, волейбол, баскетбол күрэхтэһиилэрин түмүктэрин таһаарарга бэлэмнэнэ сылдьабыт. Ити чемпионаттарга барыта үс аҥар тыһыынча кэриҥэ спортсмен кыттыбыта.

Итиэннэ саамай киэн туттуубут, бу ыарахан кэмҥэ Дыгыммыт оонньуутун ыытаммыт, сыалбытын-сорукпутун сиппит курдук сананабыт. Дьон-сэргэ сүрдээҕин сэргэхсийдэ, махтанна. Кырдьык, күрэхтэһии сүрдээх тэрээһиннээхтик ыытыллан, күүс-көмө, өйөбүл буолбут дьоҥҥо барыларыгар барҕа махталлаахпыт.

Карантин биллэриллиэҕиттэн атын күрэхтэһиилэрбитин сүрүннээн онлайн-режиминэн ыыттыбыт. Холобур, дуобакка, саахымакка, хабылыкка-хаамыскаҕа… Бу аҕыйах хонуктааҕыта аны оҕунан ытыыга күрэхтэһиини тэрийдибит. Барыта 44 киһи кытынна. Спортивнай оскуолаларга дьарыктар сөргүтүллүбүттэринэн, үс спортивнай саалаҕа биэстии ытааччыны мунньан, ыттылар. Онон охчуттар: “сылы баттаһа чемпионат ыыттыбыт”, — диэн санаалара бөҕөх диэххэ наада.

Предприниматель Виктор Салтыков сайын устата “Таежные дебри” диэн күрэхтэһиитин ыытан, дьону сэргэхсиппитин бэлиэтиир оруннаах. Саамай улахан, биһиги Дьокуускайдааҕы полумарафоммутун ыыппакка хааллыбыт. Былырыын тыһыынчаттан тахса киһи кыттыбыта. Ол оннугар ити “Таежные дебри” күрэхтэһии түөрт түһүмэҕэр кыттан, сүүрүктэрбит син стартаабыт курдук сананнылар.

Биллэр биричиинэнэн, 2020 сыллааҕы ыытыахтаах күрэхтэһиилэрбит былааныттан улахан аҥардара – ыытыллыбатылар. Онон спортсменнары хабыыга, көрдөрүүнү ситиһэргэ охсуулаах буолла. Ол да буоллар, кэккэ спортсменнарбыт Россия күрэхтэһиилэригэр син үчүгэйдик кытыннылар. Холобур, Николай Копырин полумарафоҥҥа эдэрдэргэ Россия күрэхтэһиитигэр кыайбыта. Инньэ гынан, Россия сүүмэрдэммит хамаандатын чилиэнэ буолла.

Манна даҕатан эттэххэ, сыл түмүгүнэн, күрэхтэһиилэргэ кыттан ситиһиилэммит спортсменнарбытын куорат дьаһалтатын дьиэтигэр үгэс быһыытынан мунньан чиэстээтибит, анал бэлиэлэри туттардыбыт. Ол курдук, Павел Черноградскай мас-рестлиҥҥэ Россия чемпиона буолла. Дыгын оонньуутун кыайыылааҕа Леонид Филипповы уон бастыҥнар ахсааннарыгар киллэрбэтэхпитинэ, спорду таптааччылар даҕаны өйдүөхтэрэ суоҕа. Спортиҥҥа Айаал Макаров сыл ахсын көрдөрүүтүн тупсаран иһэр, Аина Моисеева дзюдоҕа кыргыттарга Россия чемпионката буолла, тустуук Владислав Андреевка эрэлбит улахан.

-Дьэ, эһиилги 2021 сыл сүрүн күрэхтэһиитэ – Горнайга Манчаары оонньуулара буолуохтара…

-Кэлэр сылга былааммыт диэн, Манчаары оонньууларыгар ситиһиилээхтик кыттыы буолар. Итиэннэ Спорт кыһыҥҥы көрүҥнэригэр спартакиадатын салгыы ыытабыт дииллэр. Мин тус санаабар, биир сыл иһигэр икки улахан таһымнаах күрэхтэһиигэ бэлэмнэнэн кыттыы хамаандаларга (улуустарга) ыарахан буолара буолуо.

Манчаары оонньуулара саҥа форматынан барар буолла. Онно хамаандалар 60-нуу эрэ кыттааччылаах кэлэллэр диэн быһаардылар. Дьаҥынан сибээстээн, урукку курдук сүүмэрдиир эҥин күрэхтэһиилэр ыытыллыбаттар. Биһиги билиҥҥиттэн мустан хамаандабыт састаабын ырытан дьүүллэһэ сылдьабыт. Сорохтор испииһэктэрэ бигэргэнэн, дьарыктарын саҕалаатылар. Уопсайынан, интэриэһинэй күрэхтэһии буолаары турар. Урукку курдук толору састааптаах хамаанданы кэлии буолбат. Горнайга, көрүҥнэринэн чопчу очукуо биэрэр эрэ спортсменнары талан кыттыахтааххын. Онон улуустар билигин барытын ырытан, ааҕына-суоттана аххан сырыттахтара.

-Дьэ, аны инники соруктарга тохтоотоххо, былааҥҥыт хайдаҕый?  

-Саҥа дьыл кэнниттэн Роспотребнадзор өттүттэн көҥүл кэллэҕинэ, көрүҥнэринэн күрэхтэһиилэрбитин ыытан, хамаандабытын сүүмэрдээн, бэлэмнээн ыытыахпыт диэн былааннаахпыт.

Ону тэҥэ саҥа сылга биир күүстээх үлэ биһиэхэ ГТО-ҕа туруохтаах. Ол иһин бастакы нүөмэрдээх спортивнай оскуола иһинэн “Центр тестирование ГТО” аһыллыбыта. Онно икки үлэһиттээхпит, эдэрдэр. Онон саҥа дьыл кэнниттэн тэрилтэлэринэн куорат иһигэр ГТО нуорматын тутууну саҕалыахтаахпыт. Физкултууранан, спордунан дьарыктанар дьон ахсаанын улаатыннарыыны ГТО-нан ситиһэргэ, дьону хамсатарга сананабыт. Урут буоллар, спортивнай оскуолаҕа штат эбии көрүллүбэт буолла да, оҕо ахсаана кыайан эбиллибэт этэ. Тоҕо диэтэргин, бөлөххө бачча оҕоттон элбэх оҕо көҥүллэммэт диэн, барыта ирдэбил. Быйыл алта штат эбилиннэ. Инньэ гынан, куорат спортивнай оскуолаларыгар – икки сүүсчэкэ оҕо эбиллэн, билигин 4760 дьарыктанар оҕолоннубут.

Итиэннэ адаптивнай физкултуураҕа инструктор көрүлүннэ. Онон, ханан даҕаны үлэ штатыгар сарбыйыы буола турар кэмигэр – куорат спордугар, биһиэхэ эбиллии буолла. Холобур, биэс нүөмэрдээх спортивнай оскуола интерната сабыллыбыта, ХИФУ иһинэн баар этэ. Ол тахсыбыт штаттарын куорат дьаһалтата бэйэбитигэр хаалларан, ол иһин физкултуураҕа-спорка эбии улахан күүс-көмө оҥоһулунна.

-Оттон куоракка бэйэтигэр спортивнай база өттүгэр балаһыанньаҕыт хайдаҕый?

-Ааҕан көрдөххө, республика олохтооҕун үс гыммыттан биирэ Дьокуускайга олорор. Өссө ити прописката суох киһитин аахпатахха. Онон кырдьык, нэһилиэнньэни спортивнай обьегынан хааччыйыыга кыахпыт тиийбэт. Баар саалаларбыт дьону сырытыннарар, дьарыктыыр кыамталара суох. Газпром оҕолорго анаабыт программатынан, ити Мархаҕа, ГАИ поһун таһыгар бассейннаах каток үлэҕэ киириэхтээх. Ону таһынан, ДСК оройуонугар урукку байыаннай чаас сиригэр Воинскайга, спортивнай саалалаах хоккей площадката оҥоһуллуохтаах. Биһиги бэйэбит баҕабыт диэн, өссө Автодорожнай оройуонугар туох эмэ спортивнай тутуу баара буоллар, дьон спордунан дьарыктанарыгар кэм усулуобуйа үөскүө этэ.

Биһиги спортивнай оскуолаларбыт – бары үөрэх эйгэтигэр киирэр буоланнар, нэһилиэнньэни кыайан хаппаттар. Киэһэтин эрэ быыс тахсар. Кырдьык, куоракка спортивнай обьект тиийбэтэ – биһиги улахан кыһалҕабыт. Тутуллаллара буоллар, биһиги үөрэ-көтө үлэлиэхпит этэ. Маҕан саалата олох мөлтөх, Хатаспыт саалата эмиэ тутуллубакка турар…

Константин Семенович уонна түмүккэ Саҥа дьыл бырааһынньыга бу ыган кэлбитинэн, сиэр быһыытынан, бэйэҥ эҕэрдэҕин…

-Кэлэн иһэр сылы – Оҕус сыла диэн ааттыыллар. Оҕус буоллаҕына, биһигини, сахалары саха оҥорбут сөбүлүүр көлөбүт буолар. Ол иһин Оҕус сыла биһиэхэ үчүгэйи эрэ аҕаллын дии саныыбын. Олимпиадабыт буолуохтаах. Саха сирин бастыҥ спортсменнара Олимпиадаҕа киирэн, кыттан, этэргэ дылы, илии тутуурдаах, өттүк харалаах, мэтээллээх кэлэллэрэ буоллар.

Итиэннэ оттон, бу дьаҥмыт-дьаһахпыт халбарыйарыгар баҕарабын. Спорду таптааччыларга дьолу-саргыны, доруобуйаны, ыарыыга бэринимэҥ! Куруутун эккитин-хааҥҥытын эрчийэ, хамсыы-имсии, күүскүтүн-уохутун дьарыктыы сылдьыҥ. Оччоҕо барыта этэҥҥэ буолуо.

Константин Семенович, ыйытыыларга сиһилии хоруйуҥ иһин истиҥ махтал! Эйигинэн сирэйдээн, республикабыт киин куоратын спорка тэрилтэтигэр ситиһиилээх үлэни баҕарабыт.

Сэһэргэстэ Петр ПАВЛОВ.                         

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *