Ким бу кинигэни аахта? Санааҕытын үллэстэргитигэр

Мин иннибэр саҥа кинигэ сытар. ”Саха киэн туттар дьоно” диэн серияҕа биллиилээх бөҕөс Захар Николаевич Чукров туһунан кинигэ. Бу, ыарахан ыарыыттан биһиги кэккэбититтэн былырыын олохтон туораабыт саха аатырбыт тустуугар, номоххо киирбит киһитигэр сүгүрүйүү, кэриэстэбил быһыытынан үйэлээх өйдөбүнньүк. Кинигэҕэ З.Н. Чукров спорка суолун-ииһин сэргэ, кини олорон ааспыт олоҕун туһунан чугас дьоно, доҕотторо, бииргэ үөрэммит, үлэлээбит үөлээннээхтэрэ хайдах баарынан истиҥник сэһэргииллэр.

Кинигэ халыҥ тастаах, балачча иэннээх буолбут, 238 страницалаах, Захар Николаевич олоҕун көрдөрөр элбэх хаартыскаларынан киэргэтиллибит. Кинигэни ааптардар: педагогическай наука доктора, профессор Николай Дмитриевич Неустроев, Орто Халыма куоратын баһылыга, З.Н. Чукров улахан уола Николай Захарович Чукров, СР спорка музейдарын куратора Михаил Егорович Друзьянов хомуйан бэчээккэ бэлэмнээбиттэр.

Кылгастык, кинигэни ааҕан баран туох санаа киирбитин билиһиннэрдэххэ, бастатан туран, уола Николай Захарович аҕатын бүтэһик күннэригэр диэри алтыһыытын сиһилии суруйбута наһаа истиҥ, киһини долгутар. Бэйэлэрэ да сүтүктээх, итиниэхэ маарынныыр түгэҥҥэ түбэспит дьоҥҥо чугас, этэргэ дылы, киһи дууһатын кылын таарыйар ахтыы. Николай Захарович кэнэҕэһин аҕатын туһунан өссө сиһилии суруйар санаалааҕа киһини үөрдэр.

Манна даҕатан эттэххэ, кини үчүгэй суруксут, кэпсээнньит эбит. Ааҕааччы сэҥээрэр гына бэркэ суруйар. Онон, үлэтин быыһыгар айар үлэнэн холонон көрөрүгэр баҕарабын. Аҕатын туһунан кэпсээнин таһынан, спорт, тустуу, булт тиэмэтигэр төһө баҕарар суруйар кыахтаах дии санаатым.

Кинигэбитигэр төннүннэххэ, Захар Чукров мэтээллэрин, жетоннарын хаартыската уонна “чемпион лиэнтэлэрин” испииһэгэ бэриллибитэ, кинини улахан кылаастаах спортсмен быһыытынан ханнык баҕарар киһини итэҕэтэр уонна арыйан биэрэр диэххэ сөп. Өссө үөрэтэр, ити биллибэтэх наҕараадаларын чуолкайдыыр сорук турар.

Бу кинигэни ааҕа олорон мин өссө биири хайгыы көрдүм. Ол – хас түһүмэх аайы түмүк санаалар оҥоһуллан испиттэрэ уратытык көстөр. Биир тылынан, педагогическай наука доктора, ХИФУ профессора Николай Дмитриевич Неустроев кинигэни кыайа-хото тутан үрдүк таһымнаахтык оҥорбута кэрэхсэбиллээх.

Кинигэ тахсарыгар Орто Халыма улууһун дьаһалтата (баһылык Е.М. Слепцов), Орто Халыма куорат дьаһалтата (баһылык Н.З. Чукров), СР физическэй култуураҕа уонна спорка министиэристибэтэ (миниистир И.Ю. Григорьев), Олимпийскай эрэл училищета (дириэктэр А.А. Филиппов), СР Спорка бэлэмнэнии киинэ (начаалынньык Л.Н. Спиридонов), СР футболга оскуолата (дириэктэр А.Н. Григорьева) үбүнэн күүс-көмө, өйөбүл буолбуттарыгар улахан Махтал!

Кинигэ “Сахаада” издательствоҕа баара эрэ биэс сүүс ахсаанынан бэчээттэммит. Бу олох кыра диэххэ сөп. Бэйэбинэн охсон эттэхпинэ, бэлэмнээн, оҥорон, үбүлэтэн, быһата элбэх үлэни көрсөн баран, аһара аҕыйах ахсаанынан таһаарыллыбыт. Дьиҥэ, бу кинигэни көрдүүр, ыйыталаһар киһи наһаа элбэх. Онон хаттаан, элбэтиннэрэн бэчээттэтиэхтэрин сөп курдук буолбут. Үбүлээн таһаарбыт дьонтон иһиттэххэ, кинигэ атыыга тахсыбат¸ сүрүннээн аймахтарга, ахтыы биэрбит дьоҥҥо, бэлэххэ барар эбит.

Захар Николаевич – норуот киһитэ, билэр-көрөр киһитэ, доҕотторо наһаа элбэх. Хайа уонна оттон тустууга чаҕылхай кыайыылары ситиһэн, умнуллубат өйдөбүлү хаалларан, спорт сэҥээрээччилэригэр тыыннааҕар даҕаны уос номоҕор киирбит киһибит, бухатыырбыт буоллаҕа. Онон кинигэ иккистээн тахсар түгэнигэр өссө тупсарыллан, байытыллан, хаартыскалара эбиллэн биэриэхтээхтэр дии саныыбын.

Бу курдук, орто дойдуга олорон, үлэлээн-хамсаан, айан-тутан киһи аймахха бэйэлэрин суолларын-иистэрин хаалларбыт дьоммут ааттарын үйэтитэн кинигэ оҥорон таһаарар саамай сөптөөх. Ол эбэтэр, кинигэ диэн – үйэлээх өйдөбүнньүк, олохтон барбыт киһиэхэ пааматынньык буолар.

Аны туран, кинигэ таҕыста даҕаны онон бүтэр диэн буолбатах. Саҥа тахсыбыт кинигэ сүрэхтэниэхтээх! Тоҕо диэтэргит, ханнык баҕарар кинигэ сүрдээх улахан үлэттэн оҥоһуллан, төрөөн күн сирин көрөр. Атыттары билбэппин, оттон миэхэ хас биирдии оҥорон таһаарбыт кинигэм – оҕом кэриэтэ. Ол хайаан даҕаны айыыһыта бэлиэтэниэхтээх, бар дьону кытта көрсүһүллүөхтээх. Син ол кэриэтэ Захар Николаевич Чукров туһунан кинигэ таһаарааччылара – ааҕааччылары, спорду таптааччылары кытта көрсүһүүлэрэ тэриллиэхтээх, санаа атастаһыыта буолуохтаах.

Түмүккэ, ким бу кинигэни ылан аахта, санааҕытын үллэстиҥ диэхпин баҕарабын.

Петр ПАВЛОВ.        

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *