Исай Владимиров: “Хайыһар, үҥкүү уонна ырыа олоҕум арахсыспат аргыстара”

Хаҥалас улууһун Нөмүгүтүгэр, хайыһарга ССРС спордун маастарыгар хандьытаат, Саха Өрөспүүбүлүкэтин  спордун маастара, Саха АССР үс төгүллээх чөмпүйүөнэ, СӨ физическэй култуураҕа уонна спорка туйгуна, «Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр физическэй култуура уонна спорт сайдыытыгар үтүөлэрин иһин» Бочуот бэлиэтин хаһаайына, «Саха-Азия оҕолоро» Норуоттар икки ардыларынааҕы Оҕо пуондатын стипендиата, «Оҕолорбут кэскиллэрин иһин Үтүө дьыала» мэтээл кавалера, V Малдьаҕар бочуоттаах олохтооҕо Исай Афанасьевич Владимиров олорор.

Исай Афанасьевич аны күһүн 70 сааһын туолуо, хааман-сиимэн элэстэнэн, бу соторутааҕыта Дьокуускай куоракка, «Чысхаан»  кулууп (салайааччы Е.С. Никитина) тэрийиитинэн, үс төгүллээх олимпийскай уонна 14 төгүллээх Аан дойду чөмпүйүөҥкэтэ, 2020 сылтан Арассыыйаҕа хайыһар көрүҥнэрин спордун Ассоциациятын баһылыга Елена Валерьевна Вяльбе үрдүк аатыгар хайыһар күрэхтэһиитигэр ситиһиилээхтик кытынна. Ити эрэ иннинэ, дойдутугар Кытыл Дьураҕа баран, бэйэтин  бирииһигэр XX төгүлүн  улуус хайыһарга  күрэхтэһиитин тэрийсэн кэллэ. Кэтэх хаһаайыстыбалаах, сүөһүлээх-астаах күн бокуойа суох сылдьар киһи. Киэһэтин Покровскай куоракка, «Саргы түһүлгэтэ» норуот айымньытын уонна култуура Киинигэр үөлээннээхтэрин илдьэ бальнай үҥкүү куруһуогар сылдьар. Онтон олоро эрэ түстэр эрэ, түһэҕэр байаанын уурунан олорон, кылбачыгас тимэх устун имигэс тарбахтарын сүүрэлэтэн, матыып таһааран  ыллаан дьиэрэтэр.

Кини оҕо сааһа, Өлүөнэ эбэ кэрэ айылҕалаах сиригэр уонча ыаллаах Дьэкэмдэҕэ, «Аччыгый үрэххэ» ааспыта. Сайынын үтүөкэн дойдутун  сып-сылаас, ып-ыраас уутугар сөтүөлээн, дьэдьэн дыргыл сыттаах сыһыыларыгар, моонньоҕонноох, хаптаҕастаах, отонноох тыаларыгар сылдьан улааппыта. Оччолорго ыаллар бары элбэх оҕолоохторо,  сүүрбэччэ буолан оонньоон-көрүлээн, үлэлээн-хамсаан оҕо сааһын чаҕылхай күннэрин атаарбыта. Манна үс кылаастаах алын сүһүөх оскуолатын бүтэрбитэ.

— Төрөппүттэриҥ, айбыт аҕаҥ, күн сирин көрдөрбүт ийэҥ туһунан билиһиннэр эрэ.

— Аҕам Афанасий Петрович Владимиров 1901 сыллаах төрүөх, төрүт Дьэкэмдэ олохтооҕо буолар. Төһө да урукку үйэ киһитэ буоллар, латыынныы суруйара, окко өрүү биригэдьиирдиирэ. Биһигини биэс оҕону  алта уон сааһыгар диэри бултаан-алтаан аһатан улаатыннарбыта. Аҕам Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Сталинградскай фроҥҥа сылдьыбыта, улаханнык бааһыран, 1943 сыллаахха эргиллэн кэлбит. Күн-күбэй ийэм Анисия Иннокентьевна Владимирова (кыыс эрдэҕинээҕи араспаанньата Климентова) Булгунньахтаахтан төрүттээх, ырыаҕа ылламмыт, хоһооҥҥо хоһуйуллубут Тойон Арыыга төрөөбүт, онно улааппыт. Сэрии сылларыгар сүөһү көрүүтүгэр үлэлии сылдьыбыт. Аҕам сэрииттэн кэлбитин кэннэ билсэн, харахтарынан хайҕаһан, сөбүлэһэн ыал буолбуттар.

— Кытыл Дьураҕа хаһан көһөн кэлбиккитий?

Оччолорго Дьэкэмдэҕэ, «Комбайн»  диэн чөкө олус үчүгэй колхуос баара,  Аччыгый үрэх, Харбатар, Мутук диэн сирдэр киирэллэрэ. Онно Кыыллаах арыы, Сыгынньах арыыта, Улахан арыы бааллара, итиннэ барытыгар оттууллара. Улахан арыыга оннооҕор бурдук ыһаллара. Мин онно элбэхтик сыралҕан куйааска оҕус сиэппитим. Дьэкэмдэҕэ олус үчүгэйдик олорбуппут, малатыылка баара, атынан суоруна таттараллара. 1961 сыллаахха бөдөҥсүтүү, холбоһуктааһын  саҕана Кытыл Дьураҕа кэлбиппит уонна IV-VIII кылаастарга манна үөрэнэн бүтэрбитим.

— Бастакы, физкултуураҕа учууталыҥ туһунан ахтан аас эрэ.

Кытыл Дьураҕа 4-с кылааска үөрэнэрбэр Нөмүгүттэн төрүттээх, Дьокуускайдааҕы педагогическай училищены үөрэнэн бүтэрбит Василий Егорович Терентьев диэн физкултуура учуутала баара. Кини  Сэбиэскэй аармыйа кэккэтигэр сулууспалаан кэлэн баран, үлэтин  мантан саҕалаабыта. Хап-хара баттаҕын үөһэ ньылҕаарыччы тарааммыт, муннун анныгар кыра мэҥнээх, хайдах эрэ маталдьыйан хаамар учуутал этэ. Ону көрөн  хайдах итинник хаамарый, диэн бараммын кэнники, ол хайыһардьыт буолан тааһын анньан хаамар эбит диэн түмүккэ кэлбитим. Кини дьэ, ити курдук, биһигини барыбытын уонна дьаам оҕолорун  мунньан хайыһары таһынан, ордук гимнастиканы эмиэ үөрэтэрэ. Билигин санаатахпына, спорт бары көрүҥнэригэр уруоктарын үчүгэйдик ыытара, улахан дэгиттэр, таһыччы кыанар киһи этэ.

— Күн бүгүнүгэр диэри, 62 сыл устата хайыһардыыгын, хайдах саҕалаабыккыный?

— Оччолорго мас хайыһар баара, онно хаатыҥканы кэтэн баран хайыһардыырбыт. Учууталбыт биһигини барыбытын хомуйталаан баран, дьэ эрчиллии бөҕөтө. Оол үөһэ, пилорама үрдүк сыырыттан ыйдаҥаҕа түһэбит. Интэринээккэ олоробут, хараҥарыар диэри путбуоллуубут.  Хайыһарга күрэхтэһии бөҕөтө буолара. Аны саас, Покровскайга оройуон үөрэнээччилэрин спартакиадалара чэпчэки атлетикаҕа ыытыллара. Онно биһигини сүүмэрдээн, түмэн күүскэ эрчийэрэ, бэлэмниирэ. Итиннэ биирдэ түөрт дуу, биэс дуу көрүҥҥэ бастаабыппар холбоон,  биир грамотаны суруйан биэрбиттэрэ. Василий Егорович ахсыһы бүтэриэхпэр диэри үөрэппитэ. IX-X кылаастарга мантан биэс көстөөх Сиинэ орто оскуолатыгар үөрэммитим. Интэринээккэ олорон,  күн аайы сарсыарда үс килэмиэтирдээх сиргэ сүүрэн кэлэрбит, сэрээккэлиирбит. Сааскы каникулга хайыһарынан Кытыл Дьураҕа түһүнэн кэбиһэр этибит.

— Кими ордук батан кыанар киһи буолбутуҥ буолуой?

— Бука эбэбиттэн бэриллибитэ буолуо. Горнай улууһун Мытаах нэһилиэгиттэн төрүттээх 80 саастаах эбэм Кэтириинэ эмээхсин хаампакка, сүүрүүнэн  сылдьара. Дьэкэмдэттэн, Үөдэйгэ олорор кыыһыгар сатыы сүүрэн тиийэрэ. Наар сатыы, бэдьэйэн сүүрүүнэн сылдьара диэн кэпсииллэрэ.

— Оскуола кэнниттэн ханна барбыккыный?

— Оскуола кэнниттэн Кытыл Дьураҕа кэлбитим, физкултуурам учуутала Василий Егорович  үлэлии сылдьара. Манна ол саҕана колхуос этэ, онтон Сиинэҕэ кииннэммит улахан «Орджоникидзевскай» диэн сопхуос буолбута. Мин оскуола кэнниттэн пиэрмэҕэ үлэлии сылдьыбытым, урукку учууталбын Василий Егоровиһы сопхуоска босхоломмут комсомол сэкирэтээринэн ыллылар.  Саҥа дьыл кэнниттэн физкултуура учуутала суох буолан, оскуола дириэктэрэ Василий Афанасьевич миигин 17 саастаах киһини, оройуоннааҕы үөрэх салаатын кытта кэпсэтэн, бирикээс таһааттаран физкултуура учуутала буоллум. Онтон саас, 1969 сыллаахха бэбиэскэ кэллэ. Үс сыл муоратааҕы флокка бастаан Владивостокка, «Нуучча арыытыгар» байыаннай үөрэххэ, онтон сыл аҥаара буолан баран, Магадаҥҥа байыаннай базаҕа, «Авачинскай бухтаҕа» аҕалбыттара. Салгыы, биир сыл сулууспалаабытым кэнниттэн Петропавловскай-Камчаккаҕа ыыттылар. Ити сылларбар   эмиэ биэрэккэ тахсан хайыһарга күрэхтэһэрбит. Ити курдук муоратааҕы флокка үс сыл туйгуннук сулууспалаан кэлбитим.

— Аармыйа кэнниттэн, умнуллубат устудьуон сылларыҥ хайдах ааспыттарай?

— Саха тылыгар киириэхпин баҕарарым да кыаллыбатаҕа. Дойдубар тахсан физкултуура учууталынан үлэлээбитим. Эһиилигэр сайынын Дьокуускай куоракка педагогическай училищеҕа туттарсан киирбитим. Дириэктэрбит Аҕа дойду Улуу сэриитин бэтэрээнэ, үс уордьаннаах танкист Захар  Прокопьевич этэ. Педагогическай отделение завуһа Вера Петровна Морзагутова  баара, олус ирдэбиллээх, үтүө санаалаах, биһиги бары ийэбит диэн ааттыыр киһибит. Кини салалтатынан студенныыр сылларбар элбэх күрэхтэһиилэри ыыппытым. Урукку мас уопсайбыт стадиоҥҥа эрчиллэ барбыппыт кэннэ умайан хаалан, иккис сылбытыгар, ити билиҥҥи олорор уопсай дьиэни тутууга барытыгар үлэлэспиппит, үлэҕэ киллэриспиппит. Ити уопсай Сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн талбыттара. Эдэр ыччат саастарбар уопсастыбаннай үлэлэргэ көхтөөхтүк кыттан, устудьуон умнуллубат үс сыллара түргэнник элэс гынан ааспыттара.

— Студенныыр сылларгар күрэхтэһиилэргэ кыттыыҥ туһунан билиһиннэр эрэ.

— Училищеҕа үөрэнэ киирээт да, идэбин хайыһары талбытым. Күһүҥҥүттэн сбордар саҕаламмыттара, Хатыҥ Үрэххэ баран хайыһардыыбыт, сүүрэбит. Иккис куурустан хайыһарбар үчүгэй буолбутум. Бастаан училищебар чөмпүйүөннээбитим, онтон орто үөрэхтэр өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэһиилэригэр 10 уонна 15 км дистанцияларга иккиэннэригэр бастаабытым, муҥутуур кыайыылаах буолбутум. Онтон салгыы, Алдан куоракка  Саха сиригэр бастыыр иһин күрэхтэһиигэ үс иһигэр киирэммин, сүүмэрдэммит хамаандаҕа хапсаммын, Саҥа дьыл иннинэ Дальнай Восток күрэхтэһиитигэр Сахалиҥҥа сылдьыбытым. Онно өрөспүүбүлүкэ элбэх төгүллээх чөмпүйүөҥкэтэ Римма Костромина баара. Ити күрэхтэһиигэ  күүстээх хамаандалар Читалар, Хабаровскайдар, Камчаткалар, Приморьелар, Бүрээтийэлэр, Саха сирэ бааллара. Ол кэнниттэн, иккис сылбар кэлээт даҕаны аны орто үөрэхтэр Дальнай Востоктааҕы күрэхтэһиилэригэр Римма Костроминаны кытта Читаҕа барбыппыт. Римма онно бэйэтин дистанциятыгар миэстэлэспитэ. Мин бэйэм  дистанциябар төрдүс миэстэ буолбутум.  Үһүс кууруска эмиэ күүстээх эрчиллии бөҕөтө, үгүс күрэхтэһиилэргэ кыттыбытым.

— Үгүс үтүөкэн түгэннэртэн ураты тутан, тугу ахтан аһарыаҥ этэй?

— Номоххо киирбит олимпийскай чөмпүйүөннэр Зинаида Амосова, Александр Тихонов,  Вячеслав Веденин кэлэ сылдьыбыттарын, кинилэри көрбүт түгэммин күндүркэтэ саныыбын. Онно биһиги студеннар судьуйалааһыҥҥа көмөлөспүппүт. Вячеслав Веденин атаҕар эчэйиилээх этэ, ол гынан баран, хардыыта киэҥэ сүрдээҕэ. Ол күрэхтэһиигэ училищеттан, үһүс куурус уолаттара хамаанда туруоран киирсибиттэрэ. Олимпиецтар эрэллээхтик кыайбыттара буолан баран, биһиги уолаттарбыт улаханнык хаалбатахтара. Онно аан-бастаан Александр Тихонов пластик хайыһарын көрбүтүм. Арай, хайыһара сап-салыбырас, халадьыас курдук, хайдах манан сүүрэрий, диэн улаханнык муодаргыы санаабыттаахпын.

— Бастакы аныгылыы оҥоһуулаах хайыһарыҥ туһунан кэпсээ эрэ.

— Биһиги хайыһардарбыт мас буоллахтара дии. Саамай үчүгэй кыһыл өҥнөөх, «Ярвинин» диэн финскэй хайыһар баара. Итинник хайыһардаах олимпийскай чөмпүйүөн Федор Симашов кэлэн сүүрэ сылдьыбыта. Ол Ф.Симашов хайыһарын Орджоникидзевскай оройуон урукку спорка кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Аркадий Андреевич атыылаһан ылбыт этэ. Убайым Аркадий Андреевичтан миэхэ анаан атыылаһан ылбыта. Ити Ф.Симашов хайыһарынан, өрөспүүбүлүкэҕэ 50 км бастаабытым. Уҥуоҕум  үрдүгэ уонна ыйааһыным Ф.Симашов курдук этэ, онон  хайыһара оруобуна миэхэ сөп түбэспитэ. Ол хайыһарым билигин да баар.

— Туох барыта үһүстээх дииллэринии, хайыһарга инники күөҥҥэ тахсыбыт кэмнэргин санаан ылыах эрэ.

— Аан бастаан Саха сиригэр 50 км бастаабытым. Онтон ол сыл сааһыгар многоборье ГТО буолбута, онно 10 км хайыһар, 50 миэтэрэ ыраах турар сыалы ытыы уонна перекладинаҕа тардыныы киирэрэ. Онно хайыһарга 10 км иккис буолбутум, ытыыга 50 очкоттан 46 очкону ылбытым уонна тардыныыга 32-тэ тардыммытым. Онон уопсай түмүккэ, бэйэм саастыылаахтарбар өрөспүүбүлүкэ чөмпүйүөнэ буолбутум. Үсүһүн  эрдэ, орто үөрэх тэрилтэлэрин өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэһиилэригэр икки дистанцияҕа иккиэннэригэр бастаабытым, абсолютнай чөмпүйүөн буолбутум. Онон, өрөспүүбүлүкэҕэ үс төгүллээх чөмпүйүөммүн. 1977-1982 сс. Саха сирин сүүмэрдэммит хамаандатын чилиэнэ этим, бу сылларга муҥутуур үчүгэйдик сүүрэ сылдьыбытым, сыл аайы Дальнай Восток, Сибиир күрэхтэһиилэригэр кыттыбытым. Улууспар 27 төгүл чөмпүйүөннээбитим, кэнники миигин 16 сыл балыс саастаах Вячеслав Яковлев кыайар буолла.

— Устудьуон сылларыҥ ааһан, идэ ылан ханна-ханна үлэлээтиҥ?

— Үөрэҕим кэнниттэн Павел Павлович Харитонов (билигин 90 саастаах, аксакал хайыһардьыт) Дьокуускай к. үлэҕэ хааллара сатаабыта да кыаллыбатаҕа. Ол кэнниттэн Покровскайга 2 №-дээх орто оскуолаҕа физкултуура учууталынан биир сыл үлэлээбитим. Онтон Нөмүгүгэ физкултуура учууталынан үлэлии сылдьан, 1980 сыллаахха, «Интеллигеннэр – производствоҕа» диэн ыҥырыы таһаараммын дуогабардаһан,  пиэрмэҕэ үлэлии барбытым. Үс сыл кыһыннары-сайыннары биир күн өрөбүлэ суох үлэлээбитим. Оскуолабар төннүөхпүн штаттара толору, оскуолаттан тэйэн салгыы өссө балтараа сыл сүөһү көрүүтүгэр сырыттым. Онтон тутууга көспүтүм. Ойуур хаһаайыстыбатыгар үс сыл үлэлээбитим. Ити курдук, оскуолаттан барбытым 20 сыл ааспытын кэннэ 2000 сыллаахха, Бастакы бэрэсидьиэммит М.Е. Николаев оскуолаларга физкултуура  чааһын элбэппитэ. Бэйэм тутуспут оскуолабар физкултуура учууталынан үлэлии кэлбитим. Миигин тута кылаас салайааччытынан оҥордулар. Кылаас чаастарын, похуоттары тэрийтэлээн, кылаас үлэтин таһынан хайыһар сиэксийэтин сөхсүтэн үлэ бөҕөтүн ыыппытым. Хайыһарга Нөмүгү оҕолоро түөрт сыл улууска бастаабыттара, бэһис сылбытыгар иккис миэстэ буолбуппут. Өрөспүүбүлүкэҕэ икки оҕом, Улахан Аан иитиллээччилэрин кытта күрэхтэһэ сылдьыбыттара. Уопсайынан, кэнники оскуолаҕа 15 сыл үлэлээтим, үрдүкү категориялаах учуутал буолбутум. Сынньалаҥҥа барбытым биэс сыл буолла. Үөрэппит, ииппит-такайбыт үөрэнээччилэрим билигин махталларын истэр олус үчүгэй.

— Хайыһар куттаах дойдугар Кытыл Дьураҕа бэйэҥ бириискэр XX төгүлүн күрэхтэһиини тэрийдиҥ.

-Турнир хайа саҕаланыаҕыттан түөрт сыл устата алын сүһүөх оҕолоро күрэхтэспиттэрин кэнниттэн, салгыы өрөспүүбүлүкэ таһымнаах күрэхтэһиилэргэ кыттар соруктаах IV-XI кылаас оҕолорун эбии киллэрэн ыытарга быһаарбыппыт. Ити түмүгэр, улууспут сүүмэрдэммит хамаандатын састааба тупсан, көрдөрүүлэрэ үрдээбитэ. Биирдиилээн хайыһардьыт оҕолор ити кэмтэн ыла, өрөспүүбүлүкэҕэ бастыыр иһин күрэхтэһиилэргэ миэстэлэһэр буолбуттара. Араас таһымнаах турнирдар кыайыылаахтара элбээбиттэрэ. Эстафетаҕа өрүү үс иһигэр киирсэр, күүстээх хайыһардьыт оҕолор үксээбиттэрэ. Инникитин бу күрэхтэһиини өрөспүүбүлүкэ таһымнаах оҥорорго былаанныыбыт.

— Чугас дьонуҥ туһунан…

— Уоллаах этим… уолум үрдүкү юридическай үөрэҕи бүтэрэн баран, ыстаарсай лейтенант сыбаанньалааҕа, 2003 сыллаахха опердыы сырыттаҕына бандьыыттар өлөрбүттэрэ.  Уон сыл буолан баран, аны кэргэним Тамара Дмитриевна Владимирова уһун ыарахан ыарыыттан олохтон барбыта. Кини Москватааҕы К.А. Тимирязев аатынан Тыа хаһаайыстыбатын академиятыгар үөрэнэ сылдьан доруобуйатын туругунан төннөн кэлбитэ. Үлэтин үөһүгэр сылдьан Үрдүкү Сэбиэт дьокутаатынан талылла сылдьыбыта. Өр сылларга ыанньыксыттаабыта. Покровскайдааҕы ОПХ дириэктэрэ П.Т. Тумусов искусственнай сиэмэлээһин куурустарыгар ыытан, ону туйгуннук үөрэнэн бүтэрэн, осеменаторынан 10-тан тахса сыл киэҥ хабааннаахтык үлэлээбитэ. Атын улуустар исписэлиистэригэр уопутун бэрсибитэ, үөрэппитэ-уһуйбута. Биэс сыллааҕы үлэтин түмүгүнэн үрдүк көрдөрүүнү ситиһэн, тыа хаһаайыстыбатын салаатыгар Хаҥалас улууһуттан Саха Өрөспүүбүлүкэтин  судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреатын үрдүк аатын аан бастакынан ылбыта. Уопсастыбаннай үлэҕэ эмиэ олус көхтөөҕө, уруһуйга тиийэ сылдьара. Билигин кыыһым баар, икки кыыс сиэннэрдээхпин, куоракка олороллор.

Дьэ ити курдук, ис-иһиттэн сырдыгынан сыдьаайар, үүнэн иһэр көлүөнэ ыччакка үтүөнү баҕарар, дьонугар-сэргэтигэр холобур буолар кэрэ киһини кытта өр сэһэргэстибит.

Исай Афанасьевич олох уустуктарын эрдээхтик туоруур. Санаатын аралдьытан байааныгар оонньообута үс сыл буолбут. Сүрэҕин түгэҕэр сөҥөрөн илдьэ сылдьар эдэр саастарын үтүөкэннээх күннэрин санаан байаанынан ырыатын тардан кэбиһэр. Байаанын нарын-намчы тыаһа, тохтор көмүс дорҕоонноро сандал сааһы аҕалла. Үҥкүүгэ ылларбыта эмиэ дойдутун Дьэкэмдэни, Кытыл Дьураны кытта быһа сибээстээх. Сиинэ орто оскуолатыгар 10-с кылааһы бүтэрэн баран, пиэрмэҕэ үлэлии сылдьан, киэһэ кулуупка репетицияҕа сылдьара. Александр Терентьев диэн хормейстр үҥкүү абылаҥар уһуйбут. Исай Афанасьевич үрдүк сыанаҕа үҥкүүлээбит бастакы үҥкүүтэ «Куба любовь моя» диэн. Педагогическай училище кэнниттэн оскуолаҕа  физкултуура учууталынан үлэлии сылдьан, Сахабыт сирин уонна Бүтүн Россия Эбэ киэн туттар, «Эркээни эдэр сааһа»  үҥкүү ансаамбылын салайааччыта Василиса Егоровна Романоваҕа биир кыһын сылдьыбыт. Онтон ыла күн бүгүнүгэр диэри үҥкүүлүү сылдьар. Билигин Покровскайга, «Гармония» үҥкүү  ансаамбылын тутаах киһитэ. Үҥкүү бэйэтэ туһугар ураты дьарык буолар,  диэн эдэр ыччакка өрүү этэр Исай Афанасьевич. Быйыл үҥкүү үс көрүү күрэҕэр кыттан, күһүн Мэҥэ Хаҥаласка «Кыталык» күрэҕэр пааратынаан үһүс миэстэ, иккис күрэхтэһиигэ Намҥа иккис уонна бу соторутааҕыта Покровскай куоракка, «Ритмы весны» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи көрүү-күрэххэ бастакы миэстэ буолан үҥкүү эйгэтигэр ситиһиилээхтик кытта сылдьар.

Хайыһар спорда саамай кытаанах майгылаах, дьулуурдаах, тулуурдаах, дьүккүөрдээх уонна саамай сүрэхтээх-бэлэстээх үлэһит киһи дьарыктанар спорда. Инники сыал-сорук туоларыгар саамай туһалаах спорт көрүҥүнэн буолар. Бу спорду баһылаабыт киһи быһыытынан, кини олоҕор өрүү көнө суоллаах уонна ылыммыт соругун  толорон тэйэр чулуу киһи. 62 сыл биир да хайыһар сезонун көтүтэ илик, оннук эргиччи дэгиттэр кыахтаах Исай Владимиров Нөмүгүгэ олорор.

Уйбаан УЙГУУРАП.

Хаҥалас.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *