Иван Белолюбскай: “Чемпион кубогар” сытыы киирсиилэри көрүөхпүт”

Бу өрөбүллэргэ, олунньу 13-14 күннэригэр “Триумф” Спорка бэлэмнэнии киинигэр “Дыгын оонньуутун” сэттэ төгүллээх муҥутуур кыайыылааҕа Иван Белолюбскай бирииһигэр “Чемпион кубога” күрэхтэһии сэттис төгүлүн ыытыллар. Манан сибээстээн Саха Республикатын спорка уонна физическэй култуураҕа бочуоттаах үлэһитэ, Уус Алдан бочуоттаах гражданина Иван Прокопьевич Белолюбскайы кытта буолаары турар күрэхтэһии туһунан сэһэргэстибит.

-Дьэ, Уйбаан, “Чемпион кубога” күрэхтэһии чугаһаата. Күрэхтэһии тэрээһинин уонна кыттыылаахтарын туһунан билиһиннэр эрэ.

-2012 сылтан биир дойдулаахтарым уус алданнар, Бурнашев Семен Семенович тэрийэн ыыппыта бастакы күрэхтэһиини. Ол кэнниттэн билигин сэттис төгүлүн ыытыллар. Былырыын кулун тутарга буолуохтаах этэ, ону оруобуна буолар нэдиэлэтигэр пандемия саҕаланан, күрэхтэһиибитин тохтотон кэбиспиттэрэ.

Оттон быйыл күрэхтэһиибитигэр көҥүл биэрэн, тэрээһиҥҥэ үлэлэһэ сылдьабыт. “Триумф” спортивнай комплексыгар буолар. Көрөөччүтэ суох ыытыллар. Бу кыһын Дыгын оонньуутугар кыттыбыт боотурдар сүрүннээн бары кытталлар. Алексей Уваровскай, Иннокентий Колесов, Алексей Протодьяконов эрэ суохтар. Уоннааҕылар бары: Леонид Филиппов, Егор Филиппов, Артем Варданян, Дьулустаан Ноговицын, Владимир Федоров, Айсен Семенов, Павел Друзьянов уо.д.а. кыттарга бэлэмнэр. Кыттааччыларга хааччахтааһын диэн суох, билиҥҥитэ барыллааһын сайаапкаҕа сүүрбэ киһи суруттаран олорор. Сабаҕалаан ааҕыынан кыттааччы 25 эҥин буолара буолуо.

Уолаттар бэлэмнэрэ хайдах быһыылаах курдугуй?

-Былырыын “Дыгын оонньуута” сайыҥҥыттан көстөр көһөн, Дьокуускай куорат спорка управлениетын (начаалынньык К.С. Бурцев) туруорсуутунан Саха сиригэр пандемия кэмигэр бастакы күрэхтэһии ыытыллыбыта. Онно сорох уолаттар, сыл бүтэн эрэр, син биир буолбат буолла, диэн ыһыктынан кэбиспиттэрэ. Ол кэмҥэ эмискэ буолан, манна диэн эттэххэ, муҥутуур таһымнарыгар тиийбэккэ сылдьыбыттара.

Онтон билигин күрэхтэһиилэргэ көҥүл биэрдилэр. Ол иһин уолаттар харахтара син уоттанан, дьарыктарын күүһүрдэн, билиҥҥи кэмҥэ ити “Дыгын оонньуутун” кэнниттэн эрчиллиилэрин олох быспакка сылдьаллар. Онон “Чемпион кубогар” сытыы киирсиилэри көрүөхпүт. Бэлэмнэрэ үчүгэй диэн бэлиэтиэххэ сөп.

Дьон-сэргэ сахалыы многоборьеҕа “Дыгын оонньууларын”, “Чемпион кубогын” – саамай  биһирээн көрөр күрэхтэһиилэрэ. Дьэ, ону, бастатан туран, билиҥҥи хааччахтах кэмҥэ ханна көрүөхпүтүй диэн ыйыталлара оруннаах.

-Телевизионнай формакка сатаан баппат буолан, “Саха” НВК сатаан көрдөрбөт. Онон күрэхтэһиини Манчаары Баһылай аатынан “Модун” спорт төрүт көрүҥнэрин республикатааҕы киинэ Ютуб-канаалга тэрийэн көрдөрүөхтээх. Онно үлэлэһэ сылдьабыт. Күрэхтэһиини быһа көрдөрүү билиҥҥи кэмҥэ саамай наадалаах. Дьоммут-сэргэбит көрөн сэргэхсийиэ этилэр буоллаҕа.

Кыайыылаахтарга бириистэрэ эҥин хайдаҕый?

-Бириис, спонсор булар күнтэн күн ыараан иһэр. Ол да буоллар, төһө кыахпытынан көмөлөөн, оҥоруохпут. Күрэхтэһии тэрээһинигэр Спорт министиэристибэтэ, “Модун” киин, СР сахалыы многоборьеҕа федерацията күүс-көмө, өйөбүл буолаллар.

Бу күрэхтэһиини бастаан тэрийэн ыытарбытыгар бирииһи – киирии билиэтинэн оҥорор этибит. Итинник коммерческай, билиэт атыылаан ыытар буоллахха, ирдэбил быһыытынан “Триумф” арендаланар. Инникитин спортивнай мероприятиены итинник хабааннаах ыытар буоларбыт эбитэ буоллар, биһиэхэ тэрийээччилэргэ сүрдээх үчүгэй буолуо этэ. Холобура, биһиги бирииһи оннук сүүрэн-көтөн оҥорбокко, умнаһыттаабакка киирии үбүнэн дуу, лоторея харчытынан дуу, кыайыылаахтарга мээнэ бириистэри буолбакка, үчүгэй сыаналаах бириистэри оҥоруо этибит. Ону кыайбакка, уопсай формакка киирэн хааллыбыт. Икки күннээх күрэхтэһии быһыытынан.

Бээрэ, көрөөччүтэ суох күрэхтэһии уолаттарга бэйэлэригэр хайдаҕый? Ааспыт “Дыгын оонньуулара” туох да саҥата-иҥэтэ, күрэхтэһээччилэри күөттээн биэрэр ыһыыта-хаһыыта суох буолбута. Онон сорох спортсменнар ситэ аһыллан күрэхтэспэтэх да буолуохтаахтар. 

-Итиннэ эмиэ киһититтэн. Холобур, кыайыылаах Леонид Филиппов бэйэтин интервьютугар көрөөччү баарыттан-суоҕуттан тутулуга суох арыллан кииристим диэбитэ дии. Мин тус бэйэм кыттарбар, көрөөччү баарын ордорор этим. Көрөөччүлэр ыһыыларыгар-хаһыыларыгар уйдараҥҥын бэйэҥ кыаххын толору буолбакка, өссө таһынан туһаныаххын сөп. Итиннэ, кыттааччыларга көрөөччү суоҕа оҕунан ытыыга эрэ үчүгэй буолуо. Ытааччы туох баар өйүн-санаатын түмэригэр…

Манна даҕатан эттэххэ, балаһыанньа быһыытынан “Чемпион кубогар” үс бастыҥ көрдөрүүлээх боотур аны сайын буолар “Дыгын оонньуутугар” кыттар быраабы ылар. Онон эппиэттээх улахан күрэхтэһии. Ол иһин уолаттар бары ох курдук оҥостон, путевка иһин киирсэллэр. Ким кыахтаах, ким үчүгэй бэлэмнээх – ол кыайыаҕа.

Кылаабынай судьуйанан Иван Иванович Горохов үлэлиэҕэ. Кини – биһиги биир саамай опыттаах судьуйабыт.

-Уйбаан, сэһэргэһиибит түмүгэр көрөөччүлэргэ тугу этиэҥ этэй? Дьон-сэргэ бу күрэхтэһиини сүрдээҕин сөбүлүүллэр, кэтэһэллэр.

-Көрөөччүлэргэ, ыалдьааччыларга махтанабыт! Спортивнай күрэхтэһии – көрөөччү баар буолан баар. Төһө күүскэ интэриэс тардыллар да, ол спорт көрүҥэ өссө сайдар. “Дыгын оонньуутун” саха норуота наһаа сэҥээрэн көрөр күрэхтэһиитэ. Ыһыахха, саха дьоно саамай түмсэр кэмигэр ыытыллара эмиэ улахан оруоллаах. “Дыгын оонньуута” үрдүк таһымҥа тахсан дьон биһирэбилин ылбыта кэлэр көлүөнэни сөптөөхтүк иитиигэ сүрдээҕин туһалыыр диэн сыаналыыбын. Билигин кыра уолаттар сахалыы многоборьенан дьарыктаныахтарын сүрдээҕин баҕараллар. Ити түмүгэр ыччат, оҕо спорка тардыһыыта күүһүрэр.

Сэһэргэстэ Петр ПАВЛОВ.

Ааптар архыыбыттан хаартыскалар.    

 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *