“Дьулурҕан”: Николай Кронников – “Волейбол Коля” туһунан

/// “Дьулурҕан” саһарбыт страницатыттан    

Быйыл, Саха сирин бэчээтигэр спорду сахалыы тылынан сырдатан кэлбит “Дьулурҕан” хаһыат бэчээттэнэн тахсыбыта 20 сыла. Манан сибээстээн, хаһыат саһарбыт страницаларыттан үйэлээх, ааҕыллымтыа, олорон кэлбит историябытын кэрэһэлиир диэбит бастыҥ суруйуулары, очеркалары сайтпытыгар сөргүтэн, ааҕааччыларга өссө төгүл санатабыт, билиһиннэрэбит. 

Ол курдук, “Дьулурҕан” 2000 сыл олунньу 4 күнүнээҕи нүөмэригэр биллиилээх суруналыыс Афанасий Чой хаһыат “Кэпсиэхпин баҕарабын” диэн рубрикатыгар “Волейбол Коля” диэн, биһиги хаһыаппыт көхтөөх көмөлөһөөччүтэ, “Саха” волейболга ассоциациятын биир төрүттээччитэ, Россия үрдүкү үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, өр сылларга тренер, судьуйа быһыытынан үлэлээбит спорт бэтэрээнэ Н.Д. Кронников туһунан суруйуута бэчээттэммитэ. Николай Данилович соторутааҕыта 70 сааһын туолла. Эҕэрдэлиибит!

Бүгүн ааҕаачыларга ону билиһиннэрэбит.

Волейбол Коля

Ханнык баҕарар эйгэҕэ саҥата-иҥэтэ, тыаһа-ууһа суох сылдьан бэйэлэрин дьыалаларын бүтэрэн-оһорон, оҥорон-ыпсаран иһэр уонна, үгэс курдук, болҕомто тас өртүгэр, күлүккэ хаалан иһэр дьон баар. Ону ким даҕаны ороһуйа көрбөт. Бары буолар буолуохтааҕын курдук санаан кэбиһээччилэр. Мин санаабар, Н.Д. Кронников, доҕотторо ааттыылларынан “Волейбол Коля”, эмиэ итинник дьон кэккэтигэр киирэр.

Кини өссө оскуолаҕа сылдьан дэгиттэр спортсмен быһыытынан биллибитэ. 1969 сыллаахха орто оскуоланы бүтэрэригэр Чурапчы курдук спорт сайдыбыт оройуонугар сайыҥҥы спартакиадаҕа алта көрүҥҥэ бастаан соһуппута. Спордунан дьарыктаммыта Советскай Армия кэккэтигэр сулууспалыыр кэмигэр улаханнык туһалаабыта. Харантыыҥҥа баара-суоҕа биир нэдиэлэ буолаат, баар баара батарбакка, волейболга зона күрэхтэһиитигэр кыттыбыта. 100 миэтэрэҕэ сүүрүүгэ сулууспалыыр чааһыгар рекорд олохтообута. Спорт хас да көрүҥэр полк сүүмэрдэммит хамаандатыгар киирбитэ.

Николай Данилович оскуолаҕа үөрэнэр кэмигэр Д.П. Коркин аата саҥардыы дорҕоонноохтук иһиллэн эрэрэ. Кини үөлээннээхтэрэ бары кэриэтэ тустуунан дьарыктаналлара.

-Төһө да ымсыырдарбын, айылҕа тустуук буолар дьоҕуру биэрбэтэҕэ атахтыыр этэ, — диэн билигин ахтар.

Ол эрээри, Республика Президенэ М.Е. Николаев саха барыта тустуук буолуохтаах диирин саамай сөптөөҕүнэн ааҕар. Ол төрүөттээх. Кини сулууспалыыр кэмигэр 74 килограмҥа дивизия чемпиона буолбутун наһаа күндүтүк саныыр.

СГУ биологическай-географическай факультетын кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрэн, дойдутугар Чурапчы Хайахсытыгар, Болтоҥотугар учууталлаабыта. Онтон төрөөбүт-үөскээбит Мырылатыгар оскуола директорынан анаммыта. Ити 80-с сыллар саҥаларыгар этэ. Улуус биир саамай кытыы дэриэбинэтин уопсай сайдыыта, оскуола иитэр-үөрэтэр үлэтин таһыма оччолорго быстар мөлтөҕө. Нэһилиэк салайааччылара А.Е. Макаровы, Д.Н. Собакины, И.И. Яковлевы, З.И. Федоровы, С.Д. Петрову, М.Д. Николаевы уо.д.а. кытта, оройуон салалтатын өйөбүлүнэн, социальнай боппуруостары быһаарыыга үгүстүк үлэлэспиттэрэ.

Төһө да түбүктээх үлэҕэ сырыттар, Н.Д. Кронников спорт туһа диэн, этэргэ дылы, муннукка ытаабыт киһи. Өрүү тэрийээччи, көҕүлээччи буоларын таһынан, мэлдьи бэйэтинэн кыттан холобур көрдөрөр. Кини дьонугар-сэргэтигэр ордук волейболиһынан биллэр. Итиннэ манныгы бэлиэтээн ааһар тоҕоостоох. Спортсмен быһыытынан саамай күөгэйэр күнүгэр сылдьан, кэтэхтэн үөрэнэр буолан, сылга биирдэ ыытыллар “Урожай” общество уобаластааҕы сэбиэтин күрэхтэһиитин элбэхтик көтүппүтэ. “Кыайыы 50 сыла” Спорт дыбарыаһын тренерэ З.И. Федоров этэринэн, түгэн көстүбүтэ буоллар, оччолорго республика ханнык баҕарар күрэхтэһиитигэр хамаандаҕа кыбыстыыта суох киириэн сөбө.

Николай Данилович 1989 сыллаахтан Дьокуускайга көһөн киирэн, норуот үөрэҕириитин систиэмэтигэр үлэлиир. Чуолаан бу сылларга саха волейболистарын ассоциацията “СахаВА” тэриллэн, сүһүөҕэр туран норуот киэҥ хамсааһыныгар кубулуйда. Итини көҕүлээччилэринэн, тэрийээччилэринэн Александр Керемясов, Александр Платонов, Григорий Попов, Афанасий Румянцев, Василий Непряхин, Петр Гуляев, Николай Кронников курдук республикаҕа спорт эйгэтигэр биллибит дьон буолбуттара.

Волейбол маассабаһын көтөҕөр инниттэн ветераннары эмиэ тардарга быһаарбыттара. Бу дьыаланы киниэхэ итэҕэйбиттэрэ. Билигин ветераннар волейболга күрэхтэһиилэрэ киэҥ далааһыннанна. 35, 40, 45 саастаахтарга күрэхтэһиилэр тиһигин быспакка ыытыллаллар. Олортон ордук чорботон, саха волейболун саҥа үрдүк кэрдиискэ таһаарбыт Тихон Готовцев кэриэһигэр турниры ааттыахха сөп. “40 сааспын туолларбын, онно кыттыам этэ”, — диэччи элбээн иһэрэ да ону туоһулуур. Итиннэ барытыгар Николай Данилович тэрийээччи уонна ветераннарга республикаҕа кэккэ сылларга тэҥнээҕин булбатах “Аргыс” хамаанда оонньооччутун быһыытынан ылар сүҥкэн оруолун хайдах да мэлдьэһиэххэ сатаммат. Ону таһынан, “СахаВА” эдэрдэргэ да ыытар дьаһалларын тэрийсииттэн, судьуйалааһынтан туора турбат.

Кини сороҕор оонньуу-күлэ кэриэтэ маннык диэччи:

-Саха сиригэр сорохтор волейболу спорт көрүҥүн быһыытынан билиниэхтэрин да баҕарбаттар. Ол эрээри, тустуу көбүөрүгэр киирбэтэх, бокс бэрчээккэтин кэппэтэх киһи элбэх буолуо. Оттон волейбол мээчигин туппатах тарбахха баттанар. Мин спорт ити көрүҥэр сүгүрүйэрбинэн, ону пропагандалыырбынан киэн туттабын.

Николай Данилович кэргэнэ Дьокуускай 26-с нүөмэрдээх оскуолатын завуһа Марфа Семеновналыын түөрт оҕону улаатыннардылар. Кыргыттара СГУ-ыгар ситиһиилээхтик үөрэнэ сылдьаллар. Оттон кыралара Коля национальнай гимназияҕа тохсус кылааска үөрэнэр, үҥкүүһүт буолан сири-дойдуну балачча кэрийдэ. Ону таһынан саха телевидениетыгар “Түннүк” биэриини ыытыһар…

“Дьулурҕан” 5 №-рэ, олунньу 4 күнэ, 2000 сыл.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *