Дыгын оонньуута-2020: Былырыын хайдах этэй?

Егор Филиппов төрдүс кыайыыта

Дьэ, өр күүппүт күрэхтэһиибит бүтэ охсон хаалла. Аны, эһиилги Дыгын оонньуутугар диэри, быйылгы түһүлгэ күүрээнин уос номоҕор киллэрэн, сөҕө-махтайа үтүө кэпсэл оҥосто сылдьыахпыт турдаҕа.

Өйдүүр инигит, былырыыҥҥы кыайыытын кэнниттэн Егор Филиппов: “Сылайыы-элэйии ханна барыай. Хас күн аайы сарсыардаттан эрчиллии, дьарыктаныы. Итинник хас эмэ сылы быһа. Сынньаныахпын баҕарабын. Онон аныгыскы Дыгын оонньуутугар кыттарым саарбах”, — диэбитин.

Кырдьык, Егор, тохтуон, сынньаныан, үчүгэй үлэ булан үлэлиэн баҕарбыта. Ол эрээри, спорт умсулҕана, Дыгын оонньуутун күүрээнэ кинини, күрэхтэһии чугаһаатаҕын ахсын ыга кууһан испитэ. Онон били, былырыыҥҥы кыайыылаах – быйылгы оонньууга быһа киллэриллэр диэн балаһыанньаҕа олоҕуран, аккаастаабакка, эрчиллиитин сөргүппүтүнэн барбыта. Элбэх сыллар усталарыгар умсулҕаннаахтык, дьаныардаахтык дьарыктаммыт буолан, чөлүгэр түргэнник киирбитэ. Өссө, Дыгын оонньуутун сэттэ төгүллээх чөмпүйүөнэ Иван Белолюбскай бирииһигэр “Чөмпүйүөн кубогар” эриэ-дэхси көрдөрүүнү ситиһэн, санаата уһуктубута. Эмиэ улахан сыал-сорук, эмиэ күннэтэ дьарык, эмиэ оонньууларга угуйар күүрээн…

Дыгын оонньуутун кыайыылааҕа сүүмэрдиир түһүмэхтэргэ кыттыбатын быһыытынан, Егор күрэхтэһиитэ аҕыйах курдук этэ. Дьэ, ол иһин, Дыгын оонньуутугар бэһис кыттыытын иннинэ кини бэйэтин тургутан көрөөрү, Чурапчыга, “Тоҕус Томтор оонньууларыгар” тиийэн, кыайыы көтөллөммүтэ. Билигин кэлэн санаатахха, бу күрэхтэһиигэ ситиһиилээхтик кыттыбытын көрөн баран, спорду сэҥээрээччилэр: “Егор Филиппов билигин даҕаны күүстээх эбит. Быйылгы Дыгын оонньуутугар бастыыһы”, — диэн сылыктаабыттара.

Ылан көрдөххө, ыам ыйыгар Намҥа ыытыллыбыт, оонньууга бастыҥнары сүүмэрдиир иккис түһүмэххэ – 2014 сыллааҕы Дыгын оонньуутун муҥутуур кыайыылааҕа Петр Старостин үчүгэй өйдөбүлү хаалларан, бу сырыыга, бүтэһик кыттыытыгар Филипповка улахан утарсыыны оҥороро буолуо диэн кэпсэл иһиллэрэ.

“Хаҥалас хахайа” (спорду сэҥээрээччилэр Егор Филипповы таптаан итинник ааттыыллар) дьаныардаах дьарыгын быыһыгар сүүмэрдиир күрэхтэһиилэри көтүппэккэ көрөн, этэргэ дылы, утарылаһааччыларын күүстээх уонна мөлтөх өрүттэрин үөрэтиитэ, кинилэри кытта хайдах киирсиэххэ сөбүн торумнааһына – барыта бэлэмнэнии чэрчитигэр киирэн, өй-санаа өттүнэн бэлэмигэр күүс-көмө буолбута саарбахтаммат. Тоҕо диэтэххэ, кыайыы итинник эрэ ситиһиллэр.

Салгыы, Дыгын оонньуутугар эһиил кыттар санаалааххын дуо диэн ыйытыыга, 28 саастаах Егор Филиппов: “Эһиилгини, эһиил быһаарыахпыт” – диэн хоруйдаата. Онон кэтэһэбит. Кырдьык, кэм-кэрдии көрдөрөн иһиэ.

Кыайыылаах Егор Филиппов көрдөрүүтэ:

“Үс төгүл үс” ыстаныы – 36 м 77 см, бастакы миэстэ.

Тутум эргиир – 56, тохсус миэстэ.

Мас тардыһыыга – А.Иванову, Л.Филипповы, А.Варданяны, А.Семеновы кыайталаан баран, Дь.Ноговицыҥҥа хотторбута. Онон үһүс миэстэ.

Оҕунан ытыы – 32 очукуо, үһүс миэстэ.

Сүүрүү – алтыс миэстэ.

Хапсаҕайга – А.Семеновы, И.Колесовы, А.Протодьяконовы, П.Друзьяновы, А.Иванову кыайталаан, бастакы миэстэ.

Тааһы көтөҕүү – 141 м 10 см, төрдүс миэстэ.

Түмүккэ 27 очукуолаах – муҥутуур кыайыылаах!

“Чөл олоҕу тутуһуҥ, спордунан дьарыктаныҥ!”

Дыгын оонньуутун түөрт төгүллээх кыайыылааҕа Егор Филиппов:

Кыайбыппыттан, биллэн турар, үөрдэҕим дии. Ыарахан этэ. Бүтэһик көрүҥҥэ диэри ким кыайара биллибэт этэ. Бэлэмнэммиммит курдук, бүтэһиккэ диэри очукуобут барыта тэҥ соҕус буолара буолуо диэн, суоттуу-ааҕа сылдьыбыппыт. Тутум эргииргэ ким төһөтө эргийэрин, ким төһөнү ыстанарын… удумаҕалыыр этибит. Онон таас көтөҕүүтүгэр диэри син биир оннук буолара буолуо диэммит, быһа холуйан суоттааһын баара. Хапсаҕайга бастааммын, миэхэ кыайыы кэллэ дии саныыбын. Дьиҥэ, сүүрүүм табыллыбата. Тоҕо диэтэххэ, бастакы күн мас тардыһыытыгар атахпын эчэппитим. Ону кыратык биллэрэр этэ. Ол иһин, ити сүүрэн иһэн бүдүрүйэн ылбытым.  

Хапсаҕайга кыайбатаҕым буоллар, хайдах буолара биллибэт этэ. Итиэннэ ити тааһы көтөҕүү сэрэбиэйэ – хапсаҕай түмүгүнэн быһаарыллар буолан, хапсаҕайга хайаан да кыайыахтаахпын дии сыалламмытым.

Бу кыайыыбынан бастатан туран, тириэньэрбэр Иван Прокопьевич Белолюбскайга махтанабын! Итиэннэ бииргэ дьарыктанар уолаттарбар Айсен Семеновка, Дьулустан Ноговицыҥҥа, миигин кытта бииргэ эрчиллибиттэрин иһин махталлаахпын. Биһиги бэйэ-бэйэбитин кытта бииргэ дьарыктанан, бииргэ киирсэн – сайдар буоллахпыт дии. Күүстээх бииргэ эрчиллээччилээх буолан, ситиһиилэннэхпит. Уонна миэхэ ыалдьыбыт дьоҥҥо барыларыгар, дьиэ кэргэммэр, доҕотторбор, күүс-көмө, өйөбүл буолбут дьоҥҥо махталым улахан.

Аҕа баһылыкпыт эһиилги сылга Дыгын оонньууларыгар анал стадион оҥоруохха диэн этиитин сөбүлүү иһиттим. Кырдьык, барыта биир сиргэ кииннээн, үчүгэй, көнө сиргэ ыытыллара буоллар, күрэхтэһии таһыма өссө улаатыа этэ дии саныыбын. Сахалыы многоборье көрүҥ да быһыытынан сайдыа этэ.

Баҕа санаа быһыытынан эттэххэ, чөл олоҕу тутуһуҥ, спордунан дьарыктаныҥ, сайдыҥ. Күн аайы сайдан иһиэххэ наада. Мин эмиэ куруук сайда сатыыбын. Доруобай, дьоллоох буолуҥ!

Петр ПАВЛОВ. «Дьулурҕан», от ыйын 4 күнэ, 2019 сыл.

Ааптар хаартыскаҕа түһэриилэрэ.

Дыгын оонньуутун-2019 түмүгэ:

  1. Егор Филиппов (Хаҥалас)
  2. 2. Артем Варданян (Нам)
  3. 3. Леонид Филиппов (Амма)
  4. 4. Петр Старостин (Чурапчы)
  5. 5. Дьулустан Ноговицын (Горнай)
  6. 6. Алексей Уваровскай (Кэбээйи)
  7. 7. Алексей Иванов (Үөһээ Бүлүү)
  8. 8. Алексей Протодьяконов (Томпо)
  9. 9. Иннокентий Колесов (Кэбээйи)
  10. 10. Павел Друзьянов (Чурапчы)
  11. Айсен Ботуев (Үөһээ Бүлүү)
  12. Айсен Семенов (Өлөөн).

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *