Гроссмейстер кыттыылаах уокурук чемпионатыгар

Биллэрин курдук, 2019 сылтан ыла Уһук Илиҥҥи федеральнай уокурук чемпионатыгар Бурятия Республикатын уонна Забайкальскай кыраай саахыматчыттара кыттар буоллулар. Өскөтүн урукку өттүгэр Хабаровскай, Приморскай кыраайдар, Сахалин уобалаһын, Еврейскэй автономнай уобалас оонньооччулара наар күннээн-күөнэхтээн сылдьыбыт эбит буоллахтарына, билигин балаһыанньа тосту-туора уларыйда.

Былырыын саас муус устарга уокурук чемпионатыгар буряттар уонна забайкальелар сэттэлии-аҕыстыы кыттааччыны туруорбуттара. Биир эрэ маастардаах этилэр, атыттара наар оҕолор. Чита маастара Д.Ибадов ол да буоллар үһүс миэстэни (6,5 очукуо) ылары ситиспитэ. Биһиги Дмитрий Егоровпыт киниэхэ коэффициенынан эрэ баһыйтаран, төрдүс миэстэлэммитэ. Бурят маастарга кандидата Эрдэм Хубукшанов уон иккис эрэ миэстэҕэ (5,5) тиксибитэ.

Дьиҥэр, Саха сириттэн хайа да сыллааҕар олус күүстээх (4 маастар, 7 маастарга кандидат) 16 киһилээх, ол иһигэр алта үөрэнээччилээх улахан бөлөх кыттыбыта. Чемпионакка Нариман Мустафин төһө да аан маҥнай кытыннар, алтыс миэстэтэ (6 очукуо) үрдүктүк сыаналаммыта. Маастардар Василий Васильев 11-с, Руслан Пахомов 13-с миэстэлэнэн, ситиһиилэрэ сэмэй этэ. Итинэн туһанан, Хабаровскай уопуттаах маастара Олег Рычков наар очукуо хомуйан, биирдэ эрэ тэҥнэһэн (8,5 очукуо) холкутук чемпионнаабыта.

Дьэ, былырыыҥҥы ити түһүлгэттэн уруок ылан, түмүк оҥостон, буряттар быйыл эмиэ Хабаровскайга ыытыллыбыт уокурук чемпионатыгар састааптарын лаппа күүһүрдэн, адьас кыайардыы, ох курдук оҥостон кэлбиттэр. Бу сырыыга кэскиллээх диэбит эдэр оонньооччуларын сэргэ, баалкы оҥостоору, уонна куттаары да буолуо, 23 саастаах аан дойдутааҕы гроссмейстер Жамсаран Цыдыповы туруорбуттар. Эрдэм Хубукшановтара хайы-үйэ маастар буола охсубут. Антон Тугариннара эмиэ маастар таһымыгар тиийбит.

Ити да буоллар, уокурук 2020 сыллааҕы чемпионатын састаап өттүнэн күүстээх диир сатаммата буолуо. Тоҕо диэтэххэ, атын регионнар үгүс чулуу саахыматчыттара тоҕо эрэ кыттыбатылар. Холобур, уокурукка элбэхтэ бастаабыт маастардар Роман Янченко (Хабаровскай), Константин Сек (Сахалин) “Азия оҥолоро-2016” чемпиона Денис Син (Сахалин) уо.д.а. Саха сириттэн бу улахан түһүлгэҕэ эдэр маастардар Василий Васильев, Руслан Пахомов, инники эрэллэрбит Никита Пестряков, Арсений Чумаевскай хайа баҕарар кыттыахтарын сөп этэ.

Киһи хомойуох, Саха сирин саахымакка федерацията уонна спордун салалтата нэһиилэ мунньан-тараан 6-7 эрэ кыттааччыны Хабаровскайга ыытта. Ону да, бары күүстээхтэр диэн киһи эппэт.

Мэлдьи да буоларын курдук, оонньуур кылааһа үрдүк уонна олус уопуттаах буолан, бу да сырыыга Дмитрий Егоров инники күөҥҥэ сылдьан адьас соҕотоҕун эристэ. Маҥнай утаа ыытыллыбыт блиц-чемпионакка (82 киһи), онтон түргэн саахымакка (рапид, 88 киһи) иккиэннэригэр ахсыс миэстэҕэ тигистэ. Блицкэ өссө икки туур иннинэ гроссмейстер кэнниттэн иккис миэстэҕэ испитэ. Ону баара, 10-с, 11-с туурдарга Ж.Цыдыповка, Э.Хубукшановка хотторуута улаханнык атахтаата.

Ол оннугар Димабыт салгыы классическай саахымат чемпионатыгар дьэ, хонноҕо аһыллан, тахсыылаахтык оонньоото. Кини төрдүс туурга Э.Хубукшановка эрэ хоттордо. Онтон атын туурдарга биэстэ хотто, үстэ тэҥнэстэ. Ол иһигэр алтыс туурга А.Тугаринныын тэҥнэһэн баран, салгыы сэттис туурга лидердээн иһэр 17 саастаах Максим Щукины (Приморскай кыраай) уустук оонньууга баһыйа тутта.

Дьэ, ити кыайыы улаханы быһаарда. Дмитрий Егоров 5,5 очукуону сурунан, үс лидертэн биирдэстэрэ буола түстэ. Аны хаалбыт икки тиһэх туурга Д.Ибадовы уонна гроссмейстер Ж.Цыдыповы кытта тулуһуохха эрэ наада. Кыайыыга оонньуур кыаллыбата буолуо. Эбиитин тиһэх туур иннинэ алта оонньооччу 6-лыы очукуоланан, бэйэ-бэйэлэрин кытта сирэй көрсөр буоллулар. Бастакы остуолга Д.Егоров — Ж.Цыдыпов партиялара дьолго, эйэ дэмнээхтик түмүктэннэ. Бука, гроссмейстер кыайыыга суоттаммыта, табыллыбата быһыылаах. Аюша Долсонов иккис остуолга Д.Ибадовтыын эмиэ очукуоларын үллэһиннилэр. Арай, үһүс остуолга Антон Тугарин үрүҥнэринэн М.Щукины утары кыайыыга дьулуһан оонньоото. Ол үтүө түмүктэри биэрдэ. Икки кэнники туурга кыайыыны ситиспит Бурятия бэрэстэбиитэлэ Антон Тугарин уопсайа 7 очукуоланан, уокурук чемпионунан буолла (+6-1=2).

Түөрт саахыматчыт 6,5-дыы очукуолаах биэтэккэ кэллэ. Коэффициена арыый ордук буолан, Забайкалье маастара Дашгын Ибадовка иккис миэстэ бэрилиннэ. Кини биир да хотторуута суох (+4=5). Саха сирин биэс төгүллээх чемпиона, маастар Дмитрий Егоров үһүс миэстэни ылыан ылла.

Биир идэлээхпин бу улахан, дьоһун ситиһиитинэн эҕэрдэлиибин! Урукку өттүгэр Дима уокурук чемпионатыгар иккитэ миэстэлэһэн турар. Уопсайынан да, уопуттаах маастар быйыл кыһын, саас үчүгэй форматыгар сылдьар. Республика чемпионатыгар алтыс төгүл бастыырын адьас кыл-мүччү туппута. Санаан эрэ көрүҥ, тиһэх туур иннинэ эккирэтээччитин бүтүн очукуонан быраҕар, аны оонньуохтаах киһитэ кылааһынан быдан намыһах…

Бу уокурук чемпионата, хайдаҕын да иһин, историяҕа хаалар чинчилээх. 50 сылы быһа Уһук Илин биир да гроссмейстера суох олорбута, соҕотох гроссмейстер Александр Николаевич Зайцев (Владивосток) 1967 с. бу үрдүк ааты ылан баран, өр олорботоҕо, 1971 с. өлбүтэ. Кини ССРС чемпионатыгар иккис миэстэни ылбытын өйдүүбүн. Ону да матч оонньоон хотторбута.

Дьэ, ол усталаах туоратыгар уокурук чемпионатыгар гроссмейстер сололоох киһи бу бастакы кыттыыта. Цыдыпов хайдах оонньообута үгүстэри интэриэһиргэттэ.  Мин санаабар, Бурятия гроссмейстера “классикаҕа” кыаҕын ситэ туһаммата. Олус эйэ дэмнээхтик оонньоото. Үһүс тууртан саҕалаан наар лидердэри эккирэтэр аакка сырытта. Үһүс, төрдүс, бэһис туурдарга утуу-субуу тэҥнэстэ. Тиһэҕэр 6,5 очукуолаах эрээри, бэһис миэстэҕэ үтүрүлүннэ.

Афанасий ПАВЛОВ, республикатааҕы Саахымат киинин инструктора, спорт бэтэрээнэ.                 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *