Былатыан бэлэҕэ


Чурапчытааҕы доҕорум, биир идэлээҕим, тустуу бэриниилээх ыалдьааччыта Былатыан (Платон Васильевич Коркин) соһуччу бэлэҕи оҥордо. Бэйэтин бастакы кинигэтин бэлэх уунна. Мин киниэхэ уруккуттан этэр этим, суруйууларгын мунньан кинигэтэ таһаар диэн. Ол баҕа санаам туолбутуттан уонна доҕорум дьоһун үлэтэ күн сирин көрбүтүттэн – үөрүүм муҥура суох.

Россия Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, Россия бочуоттаах кинематографиһа, Үлэ, спорт, Саха сирин киинэтин бэтэрээнэ Платон Васильевич Коркин быйыл ыам ыйыгар 70 сааһын туолбута. Кини 35 сыл киномеханигынан үтүө суобастаахтык үлэлээн, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор. Түөрт оҕо амарах аҕата, биэс сиэн тапталлаах эһээтэ.

Былатыан тустууга таптала 1964 сыллаахтан саҕаламмыта. Таайбыккыт курдук, ити сыл Дьокуускайга көҥүл тустууга РСФСР чемпионата ыытыллан, спорт бу көрүҥэ республикаҕа сайдыытыгар улахан хардыы оҥоһуллубута. Ол кэмҥэ чемпионатынан сибээстээн тустууну хаһыакка киэҥник сырдаппыттара. Платон ол суруйуулары ааҕан, тустууктар хаартыскаларын көрөн – спорт бу көрүҥэр таптала уһуктубута диэтэхпитинэ сыыстарбаппыт буолуо. Ити чемпионакка кини биир дойдулаахтара, Чурапчы оройуонун Кытаанах нэһилиэгиттэн төрүттээх Алексей Ермолаев, Федор Винокуров, Сидор Попов кыттыыны ылбыттара.

Дьэ, ити кэмтэн ыла Платон тустуу күрэхтэһиитин кэтээн көрөр, тустуу туһунан матырыйааллары мунньар буолбута. Итиэннэ 1977 сыллаахха бииргэ үөскээбит доҕоро, көҥүл тустууга ССРС спордун маастара Афанасий Захаров туһунан дьоҕус суруйуута Саха сирин биир биһирэнэр хаһыатыгар — “Эдэр коммунистка” бэчээттэнэн, этэргэ дылы, көтүөн кыната суох буола сылдьыбыта. Итинтэн амтаһыйан, аны тустуу туһунан араас суруйуулары – очеркалары, репортажтары Чурапчы оройуонунааҕы “Саҥа олох”, онтон салгыы республикатааҕы “Кыым”, “Эдэр коммунист”, “Дьулурҕан” хаһыаттарга тиһигин быспакка бэчээттэтэр буолбута.

Чурапчы – тустуу уйата, тустуу биһигэ диэтэхпитинэ сыыстарбаппыт буолуо. Тустуу уонна тустууктар манна биһирэбилинэн, ытыктабылынан туһаныллаллар. Ол сиэринэн, олохтоох редакция салалтата уонна кырдьаҕастар көрдөһүүлэринэн, Платон Васильевич отучча сыл муспут матырыйаалын – бэчээккэ тахсыбыт бэйэтин суруйууларын хомуйан кинигэ таһаартарарыгар сүбэлииллэр. Кэрэхсэбиллээҕэ баар, билиҥҥи кырыымчык, үп-харчы дэбигис көстүбэт кэмигэр Платон Коркин кинигэтин “Саҥа олох” хаһыат редакцията (кылаабынай редактор Афанасий Афанасьевич Захаров) бэчээттээн таһаарарга көҕүлээбитэ. Онон “Кинилэр ааттара ааттаныа” диэн кинигэ күн сирин көрдө.

— Кинигэ диэн, — Платон Васильевич этэринэн, — өйдөбүнньүк. — Биһиги барыахпыт, оттон кинигэ хаалыа. Бу үлэ ыччакка ананар, биһиги олорон кэлбит олохпут чахчыта, — диир кини. Манна даҕатан эттэххэ, Платон Васильевич Коркин, 1996 сыллаахха Саха АССР үтүөлээх тренерэ К.С. Постниковтыын кыттыһан, Саха сирин көҥүл тустууга чемпионатын ыйынньыгын бэчээттэтэн таһааттарбыттара.

Кинигэҕэ ааптар – улуу тренер Д.П. Коркин, бастакы көлүөнэ тустууктартан биирдэстэрэ, Саха АССР норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ Максим Сибиряков, саха бөҕөстөрүттэн бастакынан норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастарын нуорматын толорбут Алексей Ермолаев, сахалартан бастакынан уолаттарга Сэбиэскэй Сойуус чемпиона буолбут Вячеслав Карпов, номоххо буолбут бөҕөс Николай Захаров-Сахаачча уо.д.а. биллиилээх бөҕөстөрү тэҥэ, Чурапчы чиэһин отучча сыл ситиһиилээхтик көмүскээбит күүстээх тустуук уонна хапсаҕайдьыт Сидор Попов, саха уолаттарыттан бастакынан Россия “Урожай” спортивнай уопсастыбатын Киин сэбиэтигэр чемпионнаабыт Николай Барашков, сахалартан РСФСР уолаттарга бастакы чемпиона Николай Сивцев, ССРС уолаттарга чемпиона Афанасий Матвеев, ССРС чемпионатын боруонса призера, Сэбилэниилээх Күүстэр кыайыылаахтара Петр Платонов, икки тустуу маастара Сергей Скрябин, Россия чемпиона Егор Пономарев, уо.д.а. тустарынан араас сылларга суруйбут очеркалара киирбиттэр.

Кинигэ улахан кээмэйдээх, 140 страницалаах, этэргэ дылы, киһи кинигэлээхпин дии кинигэтэ буолан тахсыбыт. Ону барытын эридьиэстии барбаппын, кинигэни бэйэҕит булан ааҕаргытыгар сүбэлиибин.
Мин куруук этэбин, ханнык баҕарар айар киһиэхэ, бэрт уһуннук сыралаһан айан таһаарбыт үлэтэ киниэхэ син биир төрөппүт оҕотун кэриэтэ диэн. Ол сиэринэн, биир идэлээхпин, тыа сирин суруналыыһын Платон Васильевич Коркины, кинигэтэ тахсыбытынан ис сүрэхтэн үөрэн туран истиҥник эҕэрдэлиибин! Кытаанах доруобуйаны, өссө элбэх суруйуулары, дьиэ кэргэнигэр нус-хас олоҕу баҕарабын.

Итиэннэ, дьоһун үлэ күн сирин көрдө, аны ону сиэрин-туомун толорон, саҥа кинигэни сүрэхтиэххэ наада дии саныыбын. Ону күнүн-дьылын куоттарбакка, Чурапчытааҕы “Саҥа олох” хаһыат редакцията уонна улуустааҕы библиотека кыайа тутуохтара диэн бүк эрэллээхпин.

Петр ПАВЛОВ.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *