Биллиилээх хапсаҕайдьыттар тустарынан киинэ уһулунна

/// “Дьулурҕан” саһарбыт страницатыттан      

Быйыл, Саха сирин бэчээтигэр спорду сахалыы тылынан сырдатан кэлбит “Дьулурҕан” хаһыат бэчээттэнэн тахсыбыта 20 сыла. Манан сибээстээн, хаһыат саһарбыт страницаларыттан үйэлээх, ааҕыллымтыа, олорон кэлбит историябытын кэрэһилиир диэбит бастыҥ суруйуулары, очеркалары http://dzulurgan.ru сайтка сөргүтэн, ааҕааччыларга өссө төгүл санатабыт. 

Бүгүн, муус устар 6 күнүгэр 16 чаас 15 мүн. “Саха” НКИХ каналыгар Улуу Кыайыы 75 сылыгар анаммыт Үөһээ Бүлүү чулуу бөҕөстөрүн, Аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылаахтарын Буучугурас (В.И. Степанов), Мордьонноохоп (А.П. Васильев), Бычырдаан (Н.К. Докторов) тустарынан “Кыйаар мохсоҕоллоро” уус-уран киинэ көрдөрүллүөҕэ.

Бу киинэ туһунан өссө 2015 сыллаахха Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа, киинэ устуутун сүрүннээччи Зоя Багынанова “Дьулурҕан” хаһыакка сырдатан турар. Ону ааҕааччыларга өссө төгүл санатыахпытын баҕардыбыт.

Биллиилээх хапсаҕайдьыттар тустарынан киинэ уһулунна

Россия уонна Саха сирин үтүөлээх артыыһа Симон Петрович Федотов төрөөбүтэ 75 сылыгар кини кэриэһигэр Үөһээ Бүлүүгэ ыһыахха тиийэн “Лоокуут уонна Ньургуһун” спектаклы туруорбуппут. Онно Мэйик нэһилиэгиттэн учуутал В.А.Федоров 2015 сылга Буучугурас аатынан хапсаҕайга күрэхтэһии тэриллибитэ 50 сылынан киниэхэ анаан спектаклы туруоруоххут дуо диэбитэ. Ити кэпсэтии кэнниттэн санаа үөскээбитэ. Мин бырайыак ааптарын уонна продюссерын быһыытынан үлэлэһэн барбытым.

Онон анаан хамаанда (режиссер Сардаана Петрова, оператор Михаил Кардашевскай, компьютернай графика, звукооператор Радмила Кононова, звукорежиссер Иннокентий Сивцев, сүрүн оруолларга Буучугурас – Прокопий Данилов, Мордьоноохоп – Альберт Алексеев, Бычырдаан – Дмитрий Алексеев) тэринэн, историческай докумуоннарга олоҕуран киинэни устан бүтэрдибит. Аны монтажтыыр үлэтэ эрэ хаалла. Киинэ киэҥ эйгэҕэ Саҥа дьыл иннинэ тахсарыгар эрэнэбит.

Ааспыт үйэ отутус сылларыгар уос номоҕор киирбит сүдү бөҕөстөр Василий Иннокентьевич Степанов – Буучугурас, Никита Константинович Докторов – Бычырдаан, Алексей Петрович Васильев – Мордьоноохоп тустарынан биллиилээх суруйааччы, суруналыыс Степан Егорович Дадаскинов ахтыы кинигэлэригэр олоҕуран “Кыйаар мохсоҕоллоро” диэн документальнай аҥардаах уус-уран киинэ сценарийын Майя Власьева уонна Зоя Попова суруйдулар.

Буучугурас оҕо сааһыттан кытыгыраһа биллэрин Ньурба баайа Егор Саввин таба көрөр. Сааһын сиппит Буучугурас Түүкээн үрэҕэр Мохсоҕоллоох хайатыгар сымара тааһы көтөҕөлүү оонньуур. Ол тааһын кэлин хайаҕа көтөҕөн таһааран эрчиллэ сылдьара киинэҕэ көстөр. Буучугураска үөрэр-көтөр, хомойор-курутуйар кэмигэр Айыыһыта дуу, Иэйиитэ дуу кэрэ кыыс буолан көстөн ааһар.

Кыһын хаарынан сүүрүү күрэхтэһиитигэр ыраастык хотуута, муҥха түгэнэ, бэдэрээккэ сылдьан суол биэрбэтэх дьон таһаҕастаах сыарҕаларын көтөҕөн ылан, тоҥуу хаарга олордон кэбиһиитэ хартыынаҕа көстөллөр. Буучугураһы, Мордьоноохобу, Серафим Дягилевы сэриигэ атаарыы, баран иһэн номоххо киирбит улахан охсуһууларын көстүүтэ барыта ойууланан көрдөрүллэллэр.

Киинэҕэ Бычырдаан татаардар Сабантуйдарыгар Аргыллалыын курдаһан тустан хотуута, Бычырдааны сөбүлүүр дьахтара сэриигэ атаарыыта, тапталлааҕа түөрт ыйдаах кыыһын Миланы көтөҕөн олорон фроҥҥа сурук суруйуута көстөллөр.

Быһата, үс бөҕөс дьылҕата утуу-субуу көстөр. Буучугурас Иркутскай госпиталыгар сытан өлүүтэ, Хотун Бүлүүтүн кытта бырастыылаһыыта, Мордьоноохоп ыран-дьүдэйэн Хотун Бүлүүтүн кытылыгар көмүөл саҕана кэлэн олороро, кини санаата, Бычырдаан ыччакка анаабыт алгыһа киирдилэр.

Бу үс бөҕөһү билэр дьон ахтыылара уус-уран дьүһүйүү быһыытынан тиһилиннэ. Түмүккэ, Буучугурас сиэнэ, 1997 сыллаахха Россия кик-боксиҥҥа призера Юрий Николаев эһэтин тааһыгар кэлэн сүгүрүйүүтэ, күрэхтэһиигэ кыайыытын түгэнэ ойууланнылар.

Бу киинэ Саха сиригэр спорт төрүт көрүҥэ – хапсаҕай көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн иһэрин саха ыччатыгар тарҕатар, тэнитэр сыаллаах-соруктаах. “Кыйаар мохсоҕоллоро” киинэ киэҥ араҥаҕа ананар, нууччалыы тылбаастаах буолар.

Хаартыскаҕа: киинэ түгэнэ, татаардар Сабантуйдарын кэмигэр Бычырдаан (хаҥаһа) Аргыллалыын (Евгений Иванов) тустуута.

“Дьулурҕан”. 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *